وبلاگ فهم

وبلاگ فهم دوباره فعالیت خود را آغاز کرد http://fahm.wordpress.com

2011-12-06T22:18:00.001+03:30

با سلام و احترام به شما دوست عزیز
وبلاگ فهم:

http://fahm.wordpress.com

فعالیت خود را از سر گرفت.
متشکرم
پویا ارجمند

وبلاگ فهم در وردپرس

2011-11-22T22:37:00.001+03:30

با سلام

به وبلاگم در وردپرس مراجعه کنید:

http://fahm.wordpress.com

ایـرانـیان و بـهار عـربـی

2011-11-14T23:43:00.001+03:30

ایـرانـیان و بـهار عـربـی

پویا ارجمند

"بهار عربی"، موج تظاهرات انقلابی و اعتراضیاست که در جهان عرب در حال انجام گرفتن است. ایرانی‌ها که زمانی تنها کشوری درمنطقهٔ خاورمیانه به حساب می‌آمدند که علی‌رغم اینکه اسلام سکولار (اسلامی که درامور اجتماعی وارد نشود) را رد کرده بودند و در عین‌حال با برگزاری انتخابات‌هایمتعدد و داشتن مجلس و شورای شهر و روستا، "ویترین" دموکراسی کم‌نظیری درمنطقه رقم زده بودند – به طوری‌که در دورهٔ اصلاحات خاتمی، غربی‌ها را آنچنان بهوجد آورده بودند که ایشان شیوهٔ ادارهٔ حکومت در ایران را "الگویی"مناسب برای کشورهای اسلامی می‌خواندند – اکنون با دیدن اینکه مردم کشورهای عربی طیچندین ماه، با حداقل کشته‌ها و برخوردها، حکومت‌های مطلقه و غیر دموکراتیک‌شان راساقط می‌کنند، بیشتر از اینکه خوشحال باشند، به آن غبطه می‌خورند – اگر نگوییمحسادت می‌کنند.

آنها در انقلابی که 32سال پیش انجام دادند در پی چیزی بودند که صد و اندی سال پیش از آن در انقلابمشروطه دنبال می‌کردند و اکنون در جایی قرار دارند که رئیس دولتی بر سر کار است کهبزرگ‌ترین افتخار خود را این می‌داند که مطالبهٔ "عدالت" بزرگ‌ترینخواست مردم بدل شده است! سطحی و کم‌عمق است که آنچه در کشورهای عربی صورت می‌گیردرا برگرفته از چنین انقلابی بدانیم. انقلاب‌هایی که حتی در خشن‌ترین آنها، آنچنانکه پس از انقلاب ایران، اخلاق و عدالت به نام اجرای شریعت زیر پا گذاشته شد، صورتنگرفت. مطمئناً با توفیق‌های این کشورها در پیاده‌سازی صحیح امور (شریعت اسلامی درنظامی دموکراتیک) بی‌مایه بودن پند و اندرزهای برخی به اصطلاح اپوزیسین ایرانی بهآنها – برای درس گرفتن از تجربهٔ انقلاب ایران – بیشتر خود را نشان می‌دهد. (توصیه‌هایابراهیم یزدی به انقلابیون مصری) آنها که روزی خود در ناامید ساختن امیدهایانقلابیون کمر همت بستند حال آبرو و هویت خود را در ناصح شدن برای انقلابیون دیگردنبال می‌کنند، آیا کسی پند آنها را حتی حاضر است بشنود؟!

بهار عربی، بیداری عربییا خیزش عربی؛ موجی است که تا اینجا به انقلاب در تونس، مصر و لیبی انجامیده است.همچنین قیام مردمی در بحرین، یمن و سوریه همچنان وجود دارد. اعتراضات در عراق،الجزایر، اردن، مراکش و عمان و در درجه‌ای کمتر در کویت، لبنان، عربستان سعودی،موریتانی و سودان وجود دارد.

"الشعب یرید إسقاطالنظام" (مردم می‌خواهند که نظام سرنگون شود) این شعار سیاسی مرتبط با"بهار عربی" است؛ شعاری که اولین بار در جریان انقلاب تونس پدیدار شد.شعاری که هفته‌ها در خیابان‌های تونس و سپس مصر طنین‌انداز شد. این شعار بیشترینتکرار را در میان فریادها و پلاکاردها در طول انقلاب مصر داشت. شعاری که در جریاناعتراضات در بحرین نیز برجسته شد و رو آمد. "الشعب یرید إسقاط النظام"به کرّات و به فراوانی در جریان تظاهرات مردم یمن استفاده می‌شود. این شعار دراوایل قیام مردم لیبی نیز استفاده شد. در سوریه نیز نوشتن این شعار توسط عده‌ای ازجوانان – با استفاده از اسپری – که منجر به بازداشت آنها گشت، خشم مردمی را شعله‌ورکرد. (شعاری که طرفداران بشار اسد به طعنه آن را به صورت "الشعب یرید بشارالاسد" استفاده می‌کردند) در لبنان، معترضان، این شعار را بر ضد سیستم سیاسیحزبی- فرقه‌ای استفاده کردند، در واقع این شعار به طایفه‌گرایی دولت بر می‌گشت. درفلسطین این شعار یک تغییری پیدا کرد: "الشعب یرید انهاء الانقسام" (مردمپایان دو دستگی را خواهانند) معترضان دو دستهٔ حاکمِ فتح و حماس را به کنارگذاشتندوپارگی فراخوانده‌اند.

اگر از چند مورد خاص(مانند فلسطین و لبنان) صرف‌نظر کنیم، آنچه در کشورهای عربی تحت‌تأثیر از خیزشعربی در جریان است – علی‌رغم تمایزات این کشورها – از انگیزه‌هایی مشترک برخورداراست و با فاکتورهایی مشترک نیز همراه است. عوامل متعددی منتهی به اعتراضات شدند.از جمله مسائلی نظیر، دیکتاتوری یا حکومت مطلقه، نقض‌ها در مورد حقوق مدنی، فسادحکومت – که اسناد انتشار یافتهٔ ویکی‌لیکس بر آن صحّه گذاشت – فشل بودن اقتصاد،بیکاری، فقر مفرط و فاکتورهایی که به شاخص‌های آماری جمعیتی بر می‌گردد، نظیر درصدبالای تحصیل‌کردگانی که از موقعیت خود ناراضی هستند. در کنار این عوامل، تسریع‌کننده‌هاییبرای این قیامها وجود دارد: تمرکز ثروت در دستان مقامات و وابستگان آنها برایسالهای طولانی، عدم شفافیت مناسب در توزیع امکانات و درآمدها، فساد و به خصوصاینکه جوانان وضعیت موجود را نمی‌پذیرند. افزایش بهای مواد غذایی و قحطی‌هایمتوالی نیز یک فاکتور مهم بوده است.

زمانی‌که این عوامل دستبه دست هم دادند، جرقه‌ای کافی بود که اعتراضات را به راه بیاندازد و آن، اقدام بهخودکشی یک تونسی در اعتراض به رفتار پلیس بود. این انقلاب‌ها با برخورداری از بهره‌مندیاز تکنولوژی‌های مدرنی مانند اینترنت و تلفن همراه بهتر پیش رفتند و هنوز نیز نقشتعیین‌کنندهٔ این ابزارها در دنبال کردن خواست‌ها وجود دارد.

این موج در ابتدا با بی‌اعتناییو سردی از سوی کشورها دنبال شد – گرچه هنوز هم کشورها با احتیاط در مورد آن مواجهمی‌شوند – اما در ادامه با تشخیص موقعیت خود عمدتاً خود را با آن هماهنگ ساختند.جمهوری اسلامی در مواضع رسمی از آن استقبال کرده است – البته با درنظر گرفتناستثناء سوریه که تحرکات اعتراضی در آن را عمدتاً ساخته و پرداختهٔ آمریکا و عربستانسعودی دانسته است، هرچند از اصلاحات در چارچوب نظام کنونی سوریه (رژیم بشار اسد)موضع حمایتی دارد.

بسیاری آنچه رقم خوردهاست را پایان آن و نهایت این موج می‌دادند، در صورتی‌که خیلی‌ها آن را تازه آغازراه می‌دانند. کارشناسانی آن را به دلیل شباهت در کیفیتش با دگرگونی‌ها و تحولاتدر آمریکای لاتین در دهه‌های 70 و 80 میلادی (موج سوم) "موج پنجم دموکراسی‌خواهی"تشخیص می‌دهند.

در این میان، یک ادعایعجیب مطرح می‌شود و آن ارتباط دادن "بهار عربی" به ایران است که به دوصورت از دو ناحیه صورت می‌گیرد. کارشناسانی در غرب یکی از عوامل شکل‌گیری این موجرا "جنبش سبز" در ایران می‌دانند و در سویی دیگر محافلی که عمدتاً موافقجمهوری اسلامی هستند، انقلاب اسلامی سال 57 را در خیزش ملت‌های عربی اصلی‌ترینعامل می‌دانند و از آن تعبیر به "بیداری اسلامی" می‌کنند. فی‌الواقع هیچ‌کدامدلیلی بر اثبات ادعای خود ارائه نداده‌اند و بیشتر آنچه از سوی کارشناسان خود اینکشورهای تحت‌تاثیر خیزش عربی مؤثر می‌دانند همان عوامل درونی در هر یک از اینکشورهاست که "عواملی داخلی" هستند. بلکه بالعکس آنچه باید به آن توجهداشت تأثیری است که این خیزش بر ایران می‌تواند بگذارد.

در انقلاب سال 57 تمامیمعترضان، تحت رهبری روح‌اله خمینی که فردی روحانی بود متحد شدند؛ از جمله مجاهدینخلق که گرایشاتی مارکسیستی داشتند. نیروهای ملی-مذهبی که عمدهٔ آنها تحت عنوان "نهضتآزادی" بودند به یاری نظام تازه‌پای اسلامی شتافتند و دو دولت بر سر کار آمدهابتدای انقلاب، هر یک به نوعی از دور مشارکت در ادارهٔ کشور خارج شدند و نیروهاییغیر از وفاداران به خمینی از صحنهٔ سیاسی بالکل حذف شدند. حتی در ظاهر نیز انقلابسال 57 با انقلاب‌هایی که در کشورهای عربی در حال انجام است شباهتی ندارد. مردم دراین کشورها اصولی را در مبارزات خود رعایت می‌کنند که از جملهٔ آن پرهیز از برخورداست و دیگر اینکه سرنگونی نظامها به تسویه‌حساب‌ها و قتل و عام نیروهای وفادارمنجر نشده است. چیزی که مهمتر است اینست که نیروهای امنیتی، پلیس و ارتش در اینکشورها بی‌محابا به روی مردم آتش نمی‌گشایند، هرچند که آنچه در مورد گارد شاهنشاهیایران گفته شده است با آمارهای مستند مطابقت ندارد. در حالی‌که خمینی مدعی کشتهشدن 60000 نفر طی مبارزات انقلابی مردم ایران (شامل مرد و زن و کودک است) عمادالدین باقی که در باب تحقیق در مسائل تاریخ انقلاب ایران شناخته شده است با بررسیاسناد بنیاد شهید، آمار کشته‌ها طی سالهای 55 تا 57 را 2781 نفر عنوان می‌کند.

پس از انقلاب چندین هزارنفر بدست رژیم کشته شدند و بسیاری محبوس و زندانی شدند. اولین آن مربوط به اعداماعضای بلندپایهٔ نظامی رژیم گذشته بود، غیز از آن بیش از 200 نفر از صاحب‌منصبانغیرنظامی اعدام شدند – برای مجازات و یا برای اینکه خطر کودتا را از میان ببرند.محاکمه‌هایی کوتاه و فرمایشی، بدون حضور وکیل مدافع و هیئت منصفه و بدون شفافیت ومجالی برای متهم که از خود دفاع کند. افرادی نظیر صادق خلخالی با عنوان "قاضیشرع" حکم به اعدام این افراد می‌دادند. از جمله اعدام‌شدگان، امیرعباس هویدا،نخست‌وزیر سابق ایران بود. بین دی 58 تا خرداد 60 که بنی‌صدر در قدرت بود، دست‌کم900 نفر با اتهامات گوناگون اعدام شدند. طی سالهای بعد نیز چندین هزار نفر ازمخالفان – بنا به اسناد سازمان عفو بین‌الملل – در ایران اعدام شدند.

آنچه در میان این خیزش(بهار عربی) از همه پر رنگ‌تر است، حضور جوانان و خواسته‌های آنها برای اصلاح امورادارهٔ کشورشان است، چیزی که سران جمهوری اسلامی آن را به خواست ملت‌ها برای"اجرای شریعت اسلامی" و "مقابله با نفوذ امپریالیسم واستکبار" برای مردم ایران می‌خواهند جا بزنند. اگر آنطور که جمهوری اسلامیخیزش عربی را ملهم از انقلاب خود عنوان می‌کند به آن باور داشت، اینچنین دست‌پاچهعوامل خود را برای ایجاد رابطه با کسانی‌که هنوز به طور موقت ادارهٔ امور رابرعهده دارند روانه نمی‌کرد، هرچند که بیشتر برای گرفتن ژست و همراه نشان دادن باملت‌هاست. طعنه‌وار است که در همین دوره مجلس بود که علی لاریجانی با حسنی مبارکدر مصر دیدار کرد و مصافحه و لبخند او در برابر دوربین خبرگزاری‌ها انجام گرفت،حال او نطق در حمایت از سرنگونی مبارک می‌خواند و مجلس ایران بیانیه در مورد آنصادر می‌کند. (حسنی مبارک به همراه ملک حسین پادشاه وقت اردن و ملک فهد پادشاه وقتعربستان در وصیت‌نامهٔ خمینی جزو افرادی هستند که در مورد آنها به مقامات توصیهشده که اکیداً در مورد آنها رابطه نداشته باشند، چرا که آنان خائنان به مسلمیننامیده شدند. چیزی که رفسنجانی در مورد ملک فهد نادیده‌اش گرفت و علی لاریجانیاحتمالاً افسوس اینکه چرا اندکی صبر نکرد و به دیدار مبارک شتافت را هم‌اکنون باخود دارد).

مردم بسیاری از اینکشورهای عرب علی‌رغم اینکه اکثراً مانند مصر و لیبی از ذخائر غنی زیرزمینیبرخوردار نیستند و بیشتر آنها از نظر سرانه پایین‌تر از ایرانی‌ها هستند، امابرخورداری از نظامی دموکراتیک (انتخابی) را دنبال می‌کنند نه آنچنانکه بیان می‌شود،صرفاً مطالبات اقتصادی و یا اجرای شریعت اسلامی داشته باشند. این انقلاب به زلزلهٔجوانان تعبیر شده است و این به دلیل حرکتی است که از کافی‌نت‌ها و اینترنت که دردست آنهاست شروع شده، و آگاهی‌های قشر تحصیلکرده که با فضای جهان آشنا شده است وموقعیت خود را درک کرده است.

این انقلاب نیازی بهتوصیه ابراهیم یزدی‌های ندارد که گُنده‌شان اول خدمتگزار به بنیانگذار جمهوریاسلامی و بزرگ کارش، رقم زدن نمایشی از رفراندوم – که طی آن مردم باید به جمهوریاسلامی می‌گفتند بله یا خیر – بود که قانون اساسی "ولایت فقیه محور"(خودکامه محور) را جا انداخت. این انقلاب به تحلیل‌های اکبر گنجی‌ها نیازی نداردکه اول‌شان با وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی، وسط‌شان با رفسنجانی و خامنه‌ای و سپسعهدشکنان دوم‌خردادی به اصطلاح اصلاح‌طلب، خاتمی و کروبی و اخیراً اپوزیسین شده‌اند،سپری گشته. خوب است که عرب‌ها چندان که ما به زبان آنها آشنا هستیم زبان ما را نمی‌دانند،و الا با دیدن آنچه این افراد بیان می‌کنند به جوک آنها بدل می‌شدیم.

آیا جالب نیست، در حالی‌کهدر چند سال قبل، شاید هم چند ماه قبل، بسیاری از افراد در ایران، عرب‌ها را موردتمسخر قرار می‌دادند که اینقدر در وضعیت ناجور هستند و صدایشان در نمی‌آید، حال باشگفتی مطالبات مترقی آنها را که با شیوه‌ای بسیار حساب‌شده و با ایستادگی به پیشمی‌رود به نظاره نشسته‌اند؟

جنبش سبز ایران؛ از"رأی من کجا رفت" تا "رأی من را پس بده"

جنبش سبز به سریرخدادهای متعاقب انتخابات ریاست‌جمهوری از ناحیهٔ معترضان به نتیجهٔ انتخابات برمی‌گردد. معترضان خواستار ابطال نتیجهٔ انتخابات و کناره‌گیری احمدی‌نژاد از مقامخود بودند، چرا که آنچه برآمده بود را حاصل "خدعه‌ای" در انتخاباتپنداشته بودند. میرحسین موسوی که به عنوان رهبر اصلی جنبش سبز شناخته شد، پیش ازپایان شمارش آراء، از پیروزی خود خبر داد و پس از اعلام نتایج، "ابتدائاً"آن را نپذیرفت. پس از آن ماه‌ها اعتراضات خیابانی که به کشته شدن 171 تن در طولیکسال انجامید، این اعتراضات اکنون ظاهراً خاموش شده. سران آن بیان کرده‌اند اینجنبش درصدد حرکت در چارچوب قانون اساسی به دنبال اصلاحات (اصلاح‌طلبی) است در نامتازه عنوان شده "راه سبز امید".

انتخابات پر دامنهٔ 88به اعتراضاتی در ایران انجامید که به گفتهٔ ناظران، در طول حیات سی سالهٔ جمهوریاسلامی بی‌سابقه بود. انتخاباتی که دو سوم آراء (حدود 63 درصد، معادل 24.5 میلیونرأی) از آن احمدی‌نژاد و 34 درصد آراء به میرحسین موسوی تعلق گرفت. (مهدی کروبی باکسب سیصد هزار رأی، کمتر از 1 درصد، بعنوان یکی از سران جنبش سبز در کنار میرحسینموسوی خود را قرار داد). این دو در حالی ابتدائاً خود را در کنار اعتراض‌کنندگانقرار دادند که گویی بیشتر برنامه برای کنترل آنها (معترضان) از سوی نظام به آنهاداده شده بود. پس گرفتن مطالبات اولیه، طی نامه‌ای که میرحسین موسوی متعاقباً درمحرم همان سال – پس از کشته‌شدن خواهرزاده‌اش در جریان درگیری‌ها – طی نامه‌ایسرگشاده مطرح ساخت، این جنبش را عملاً خواباند. هرچند خواسته‌های اعتراض‌کنندگاندر ابتدا ابطال نتایج انتخابات بود، اما عده‌ای – خصوصاً اپوزیسین خارج از کشور –خواستار سرنگونی جمهوری اسلامی بودند.

رژیم با سرکوب شدیدتظاهرکنندگان و بازداشت صدها تن توانست اوضاع را آرام سازد. رخوت به جامعهٔ ایرانبازگشت و اکنون در آستانهٔ انتخابات مجلس، برنامه برای اینکه اصلاح‌طلبانی واردفضای انتخاباتی شوند – حتی سفارشاتی به شورای نگهبان شده است که برای پرهیز ازتکرار آنچه در انتخابات شوراهای تهران افتاد و رئیس شورای شهر تهران، رأی کمتر ازدو درصد تهرانی‌ها را دارد با ورود اصلاح‌طلبانی موافقت کند.

این جنبش با بهار عربینمی‌تواند ارتباطی داشته باشد نه ماهیتاً و نه حتی به صورت شکلی. اعتراضات بادرگیری‌های شدید و بسیار سبوعانهٔ نیروهای رژیم همراه بود، به طوری‌که اگراعتراضات تکرار می‌شد تعداد کشته‌ها بسیار بیشتر می‌شد – بدون آنکه تأثیری در نتیجهداشته باشد. رهبری جمهوری اسلامی برخلاف رهبران عرب، راه را برای سرکوبگرینیروهایش در خطبهٔ نمازجمعه گشود و مسئولیت آنچه رقم خورد را به گردن معترضانانداخت. از نظر شکلی همچنین می‌توان این را به طور مشخص دید که رهبران این جنبشچیزهایی را مطرح ساختند که هرگز آن را باور نداشتند. گفتند که این انتخابات راخدعه و حاصل "شعبده" می‌دانند اما در چند ماه بعد، در واقع نتیجه راپذیرفتند. شورای نگهبان از آنها خواست تا مدارک تقلب ادعایی در انتخابات را ارائهکنند، اما آنها اعتنایی نکردند. (نمایندگان کاندیداهای معترض در حوزه‌های انتخابیهپای برگه‌های صورت‌جلسه شمارش آراء را امضاء کرده بودند).

در ماهیت نیز عملاً سراناین جنبش خواستهٔ افراد معترض را دنبال نمی‌کردند. معترضان که در واقع امید به تغییراتدر رژیم از طریق روی کار آمدن اصلاح‌طلبی به نام موسوی بسته بودند، خواستار جاییدر ادارهٔ کشور بودند، چیزی که سران جنبش با ادارهٔ اعتراضات در مسیری که منتهی بهاستیصال شود، آن فرصت را نیز از دست دادند.

ناامیدی دیگری از اصلاح‌طلباندر نسلی دیگر رخ داد. نسل قبل (نسل سوم پس از انقلاب) امید خود را در تیر 78 را سرابیدید که در انتخابات 84 هلاک گشت. نسل چهارم نیز ضرب‌شصتی محکم از رژیم در انتخابات88 و حوادث پس از آن گرفت. حکومت توانست برای سالهایی به حکومتِ با سکوت نحس حاکمبر کشور مطمئن شود.

تنها چیزی که در این دورویداد نزدیک به هم است، بهره‌بردن از تکنولوژی مدرن است که به دلیل آشنایی جوانانمعترض با اینترنت و موبایل است.

تلاش برای اینکه جنبشعربی پیش رونده و کامیاب را با جنبش سبز مستأصل ایران یکجا بنشانیم همانقدر – وشاید بیشتر- غیر موفق و درنیامدنی باشد که بخواهیم آن را مُلهِم از انقلاب بدفرجامسال 57 در ایران بدانیم. بالعکس باید امیدوار باشیم تا زلزله‌ای که تمامی جهان عربو منطقه خاورمیانه را تکان داده است، با پس‌لرزه‌هایی در ایران همراه باشد کهاراده‌هایی را برای حرکتی عظیم که می‌رود با جرقه‌ای که بمباران تأسیسات اتمیایران و یا حادثه‌ای مانند زلزله در تهران باشد آمادهٔ قیامی مؤثر و همه‌گیر سازد.حرکتی که برخاسته از خواسته‌ها و مطالبات است و تکیه بر خود دارد – نه افرادی کهامتحان پس داده‌اند – و به دنبال برآورده شدن خواسته‌هایش است – نه صحبت‌ها و بحث‌هاییکه قدرت‌طلبان به صورت مبهم و غیر عینی مطرح می‌سازند. pouya.arjmand@gmail.com

خـون کـشـته‌شـدگان بـدسـت رژیـم نـمی‌خـوابد

2010-12-30T15:34:00.001+03:30

تاریخ این رژیم با خونریزی و جنایت عجین است. ملاها پس از انقلاب؛ از همان بدو کار به دادگاه‌های انقلابی اقدام کردند و در همان مدرسه‌ای که خمینی آنجا را پایگاه اولیهٔ خود کرده بود، حکم اعدام را به سرعت صادر می‌کردند. اعدام کردن افراد به امری روزمره بدل شده بود. ابتدائاً از افراد رژیم سابق؛ وزراء، امرای ارتش و رؤسای پلیس شروع کردند و بعد به سراغ به اصطلاح ضد انقلاب رفتند. خمینی رهبری آن را برعهده داشت و همین‌هایی که امروز اصلاح‌طلب می‌خوانیدشان به همراه آنهایی که اصول‌گرایشان می‌خوانید نیز مؤید و مجری بودند. در اواخر جنگ در تابستان 67 نیز هزاران نفر را اعدام کردند.

در دوران ریاست‌جمهوری اکبر هاشمی رفسنجانی، افرادی در وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی به طور سازمان‌یافته ترتیب دگراندیشان را می‌دادند. نام بسیاری از کشته‌شدگان آن دوران پس از سالها در نشریهٔ متعلق به نهضت آزادی منتشر شد. ریاست‌جمهوری خاتمی نیز با کشته شدن شمار دیگری از آزاداندیشان، دموکراسی و آزادی بیان را در جمهوری اسلامی تحت تسلط اصلاح‌طلبی نمایان ساخت. وقتی جنایت کوی دانشگاه در تیرماه 78 رقم خورد، خاتمی به عوض دفاع از دانشجویان و ایستادگی در مقابل چماق‌داران رژیم، به دانشجویان گفت، ”اطرف آشوب‌طلبان را خالی کنید“، به این منظور که او می‌خواست اوضاع به روال سابق برگردد، انگار که اتفاقی نیفتاده است.

پس از آن سرخوردگی آن نسل از اصلاحات و خوابیدن خواسته‌های آنها، رژیم با آوردن عروسک‌هایی دیگر به صحنهٔ انتخابات ریاست‌جمهوری، سعی کرد تا با دادن رقص‌هایی جذاب به آنها، آنها را برای نسل تازه خواستنی کند، موفق شد. میلیون‌ها نفری که به موسوی رأی دادند چه فکری جز این می‌کردند که به کمی آزادی احتمالی آن هم در ساحت اجتماعی – و نه سیاسی – دست یابند.

اما یک اعلام نتیجه که شکست این بسیار امیدواران را نشان می‌داد، نمی‌توانست یک شبه سرکوب شود، چرا که این آتشفشان فعال شده، بغض خود را در جایی و در زمانی غیر معلوم نشان می‌داد. رژیم خواست تا انرژی آنها را تخلیه کند، بنابراین صحنه را به پردهٔ دوم سناریوی انتخابات 88 هدایت کرد و آن ساختن اعتراضات هدایت شده بود.

در این میان، احساسات پاک، خالص و بدون ریای هزاران ایرانی به صحنه آمد که تجلی آن در شنبه 30 خرداد 1388 در خیابان‌های منتهی به انقلاب خود را نشان داد. روزی تاریخی و فراموش‌نشدنی در اعتراض به رژیم. در آن روز همه، فارغ از اینکه به اصلاح‌طلبی اعتقاد داشتند و یا کل رژیم را قبول نداشتند، حتی آنها که به رژیم رأی ندادند به صحنه آمدند. علی‌رغم تمامی تدابیر سخت‌گیرانه و خشن بسیجی‌ها و نیروهای نظامی رژیم، مردم مانند چشمه‌هایی از جای‌جای شهر می‌جوشیدند و دریای خروشانی را در مسیر آزادی- انقلاب شکل دادند.

آن روز سیاه پوشیدن برای کشته‌شدگان به دست رژیم – که طی یک هفته ددمنشی رژیم – به خاک و خون کشیده شده بودند، افتخاری بود که بر تن هر شهروند ایرانی ظاهر می‌شد. آنها یاد کشته‌شدگان را گرامی داشتند و با آنها عهد بستند که به خون آنها وفادار بمانند. خونی که به نام اسلام، به نام مذهبی که می‌گویند افتخار آن اینست که سالار و سرور آن با دشمنانش مهربانی می‌کند، ریخته شد. کسانی کشته شدند که جرم‌شان این بود که به امید برباد رفتهٔ خود اعتراض داشتند، به بازی دادن‌شان توسط رژیم و مزدورانی که به نام کاندیدا به آنها قالب شده بود، معترض بودند.

ندا آقا سلطان که نام او برده می‌شود، سمبل این ریخته شدن خون است. تمامی کشته‌شدگان، مجروحان و کسانی‌که در طی این مدت زندانی شدند و مورد آسیب قرار گرفتند، همگی به خواست خدا مأجور هستند. ما بایستی با خود عهد ببنیدم که به این خون‌های ریخته شده خیانت نکنیم. اگر جرأت و جسارت این نیست که مانند آنها فداکاری کنیم، حداقل خون آنها را پایمال نکنیم، هرچند که خون آنها هرگز ضایع نمی‌شود.

خیانت به راه آنها؛ یعنی دنبال کردن مسیری که رژیم برای خواسته‌های مردم معین کرده است – که مسیری نادرست است. خیانت به آنها؛ یعنی اینکه بگذاریم دوباره به جایی قبل از انتخابات 88 برسیم و به جلو حرکت نکنیم. خیانت به آنها؛ یعنی اینکه از هم‌اکنون عده‌ای می‌گویند به خاتمی و موسوی نگاه کنیم که در زمینهٔ انتخابات مجلس چه رهنمودی می‌دهند و به آن عمل کنیم. خیانت به آنها؛ یعنی اینکه بشویم سربازانی برای همدستان قاتلان آنها.

تـحقق وعـده‌های خمینی: همه با هم برابرند، برخی برابرترند

2010-12-29T20:41:00.000+03:30

آن روز که خمینی پس از سالها به ایران بازگشت و رهبری انقلابی مهیا شده را بدست گرفت، در بهشت زهرا سخنانی گفت که با آنچه در حال حاضر مشاهده می‌کنیم، زمین تا آسمان فرق دارد. دیگر مسئولی از جمهوری اسلامی شرمسار نیست که در پاسخ به مطالبات اساسی مردم بگوید ”هرچقدر پول بدهید، همانقدر آش می‌خورید“، دیگر صحبتی از این نیست که چطور خدمات و امکانات آموزشی و بهداشتی را به طور رایگان در اختیار مردم قرار داد؛ اینها ’تاریخ اعتبارش گذشته است‘. امروز نیاز اساسی ما «بصیرت» است که رهبری جمهوری اسلامی با بیانات خود ما را از آن بی‌نیاز می‌کند. امروز، نیاز جوانان ما سخنان علیرضا پناهیان، احمد خاتمی، روح‌اله حسینیان، حسین انصاریان، علم‌الهدی، طائب، ترقی، عسگراولادی، حدادعادل و ... در روشن ساختن ابعاد فتنه است که تلویزیون (رسانهٔ ملی) آن را برآورده می‌سازد.

در کتاب درسی به ما می‌گفتند که انقلاب اسلامی، انقلابی ضد کاخ‌نشینان و برای کوخ‌نشینان است. بیان بنیانگذار جمهوری اسلامی این بود که ”برای من، یک موی کوخ‌نشینان بر تمامی کاخ‌ها و کاخ‌نشینان برتری دارد“ او راست می‌گفت، نظام جمهوری اسلامی چنین معاوضه‌ای را هرگز صورت نداده است. در عوض هزاران نفر بدبخت و فقیر به پای لحظه‌ای عیش و نوش یک کاخ‌نشین تلف شده‌اند. او در این زمینه که قولی نداده بود.

آب و برق رایگان وجود دارد. در حال حاضر برای عده‌ای که روزی تنها چند سطل آب استفاده کنند، تعرفه‌ای که محاسبه شده است بسیار کم است و تقریباً عددی حساب نمی‌شود.

آموزش و پرورش رایگان نیز وجود دارد. چه کسی است که در روستاها، شهرستان‌ها و حتی شهرهایی مثل تهران، مدارس دولتی را سراغ نداشته باشد. اینکه در این مدارس، محیط چگونه است و با مدارس غیر انتفاعی از لحاظ سطح آموزشی و فرهنگی چه تفاوتی دارد، بحثی جداست که نباید خلط شود.

بهداشت رایگان نیز وجود دارد. اگر شما پول نداشته باشید، هیچ‌کس را نداشته باشید و بعد تصادف کرده باشید و توسط یک بندهٔ خدایی به یکی از بیمارستان‌های دولتی برسید، آن‌وقت از خدمات رایگان بهداشتی و درمانی برخوردار می‌شوید. البته سطح خدمات تعریف دارد. اینکه شما در محیط بیمارستان حضور دارید، یک سطح از این خدمات است. تازه شما بدون اینکه هزینه‌ای بدهید وارد بیمارستان شده‌اید! اینکه به شما رسیدگی نمی‌شود و ممکن است از شدت خونریزی جان بدهید، این به وخامت حال شما بر می‌گردد، و الا اگر آن کسی که شما را آورده پول را واریز کند و شما را پذیرش کنند، خب! به شما سریع‌تر رسیدگی می‌کنند – تا عواقب و صدمات بیشتری به شما وارد نشود. اگر هم تقدیر و سرنوشت برای شما جوری دیگر رقم خورده باشد، این را به حساب نبودِ امکانات رایگان نباید گذاشت. چرا که برای میلیون‌ها نقر استخدامی رسمی ارگان‌هایی نظیر سپاه، بسیج و نهادهایی مانند بنیاد شهید و ایثارگران و جانبازان، وزارت‌خانه‌ها و سازمان‌ها، دفترچه‌های بیمه وجود دارد که بهترین بیمارستان‌ها را با بهترین خدمات به صورت رایگان در اختیار مراجعه‌کنندگان قرار می‌دهند. اینکه شما تا به حال به یکی از اینها نپیوسته‌اید، موجب شده که رایگانی چنین خدماتی شامل حالتان نشود.

خمینی در مورد استقلال ایران و نداشتن وابستگی نیز خیلی حرف زد. امروز ما به جایی رسیده‌ایم که تجلی این شعار را می‌بینیم: سهم ایران از دریای خزر، مطالبهٔ خسارات جنگ از عراق، پیگیری وضعیت حدود مرزی در چاه‌های نفتی مشترک در خلیج‌فارس، وضعیت ایرانیانی که در خارج از ایران با مشکلات مختلفی روبه‌رو هستند و آنچه در مقابل اعراب از سوی دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی صورت گرفته است، در مقابل حجم انبوه کارهای انجام گرفته چیزی نیست. مثلا اینکه هیچ رهبری در جهان اینقدر نتوانسته است انکار هولوکاست را به مسأله‌ای راهبردی برای کشورش تبدیل کند؛ این تنها با یک نظام مستقل سیاسی که فقط نظیرش در جمهوری اسلامی یافت می‌شود امکان‌پذیر می‌شود. اینکه برنامهٔ هسته‌ای «غیرنظامی» را با چنین کش و قوسی دنبال کنند که جهان را علیه آن به مقابله بیاورند، از یک نظام عزتمند و مستقل بر می‌آید که تنها در جمهوری اسلامی تجلی می‌یابد. بگذریم از اینکه این نظام، ایران را در ترور، شرارت و اختلال در نظم جهانی به شهرت و اعتبار رسانده است.

سادگی مسئولان و اینکه از میان پایین‌ترین اقشار مردم باشند نیز هنوز وجود دارد. مثلاً بازاری‌هایی نظیر عسگر اولادی از محلهٔ بازار تهران که در جنوب تهران است بلند شده‌اند. بسیاری از مقامات ایران به میان مردم می‌آیند و با آنها صحبت می‌کنند. رهبری جمهوری اسلامی نیز که بالاترین مقام است در مقایسه با سایر رهبران دنیا، زندگی ساده‌ای دارد. شما به پادشاه عربستان نگاه کنید که چه جلال و جبروتی دارد. رفسنجانی هم که می‌گوید از قبل کم پول‌تر شده است. (شما به اطلاعات جهانی که می‌گوید از میان پنج پولدار برتر ایرانی، رفسنجانی در داخل ایران است، کاری نداشته باشید.)

همهٔ اینها به ما تحقق آرمان‌های انقلاب اسلامی و خمینی کبیر را ثابت می‌کند. اگر ناپلئون در قلعهٔ حیوانات می‌تواند هفت فرمانی که عهد به وفاداری به آنها کرده بود، یکی‌یکی نقض کرده و تفسیر کند و کسی صدایش در نیاید، چرا مردم ایران در مقابل نظام جمهوری اسلامی بیایستند؛ مگر آنها از مشتی حیوان اهلی کمتر هستند.

تحلیل جـامعه‌شـناختی از انتخابات 88

2010-12-28T18:54:00.000+03:30

وقتی‌که برای ایرانی مهم نیست که چه بر سر کشورش بیاید و فقط خودش، خانواده‌اش و آیندهٔ آنها اهمیت دارد، دیگر نبایست توقع داشت که:

اگر رئیس‌جمهور به وعده‌های خود عمل نکرد؛

نمایندهٔ مجلس به جای پیگیری مشکلات مردم حوزهٔ انتخابیه‌اش، در پی دریافت حقوق و مزایای خود و بهره‌مندی از امکانات دولتی بود؛ و

نماینده‌ای که برای شورای شهر (یا روستا) انتخاب میشود، ’وقت‌گذرانی‘ می‌کند تا ’رسیدگی به مسائل‘؛ از رأی خود دفاع کند.

برای این فرد، ’رأی دادن‘، یک اقدام «سبک» است که اثری در جریان زندگی او نمی‌تواند داشته باشد. پس چرا این کار را می‌کند؟ تنها دلیلی که سبب می‌شود او به پای صندوق رأی برود و نام یکی را بنویسید – که چندان هم برایش تفاوت نمی‌کند که باشد – اینست که ’وضعیت موجود را حفظ کند‘.

در مقابل؛ جوانانی که سن آنها به ازدواج رسیده است، اقشار کم در آمد و آنها که در حالت ناآرام و مشوّش اقتصادی و اجتماعی بسر می‌برند، ’دوستدار تغییر شرایط‘ هستند. با چنین جامعه‌ای که دو دسته: 1) آنها که به شرایط تن داده‌اند؛ و 2) آنها که می‌خواهند شرایط عوض شود هستند، نتیجهٔ انتخابات همیشه به سود آنهایی است که به شرایط تن داده‌اند. چرا که عدم رضایت دستهٔ دوم، حتماً زمینه‌ساز انقلاب است که در مورد ایران، با تمامی پیش‌بینی‌ها، چنین چیزی وجود ندارد و برای آینده‌ای نزدیک نیز پیش‌بینی نمی‌شود.

ممکن است گفته شود که چنین دسته‌بندی‌ای برای هر انتخاباتی، در هر کشوری می‌تواند انجام شود، خیر. وقتی در آمریکا، اوباما به ریاست‌جمهوری می‌رسد که شعار «تغییر» را مطرح می‌کند، به این مفهوم نیست که اکثریت آمریکایی‌ها خواستار تغییر اوضاع جامعه‌شان هستند، بلکه مفهوم انتخابات در آمریکا و سایر کشورهای دموکراتیک، ’تغییرات در رویکرد‘ است و نه ’ساختار‘. جمهوری اسلامی هنوز نتوانسته است که ساختار خود را نهادینه کند، از این‌رو هنوز بحث ’تقابل با نظام‘ و ’مشروعیت ولایت فقیه‘ وجود دارد و انتخابات‌هایی نظیر انتخابات ریاست‌جمهوری، زمینه‌ای برای نشان دادن چنین تقابلی است.

این روشن است که خاتمی و موسوی هر دو مهرهٔ نظام بوده و هستند، اما مسأله اینجاست که میلیون‌ها نفر که به آنها رأی دادند، بر این اعتقاد نیستند و اتفاقاً دلیل اصلی‌شان نیز این بوده که امیدوار بودند که آنها وضعیت ساختاری نظام را با تغییرات اساسی مواجه کنند.

اتفاقی که در خرداد 76 افتاد و در سال 80 تکرار شد، با آنچه در سال 84 و سپس 84 افتاد، یک تمایز اساسی دارد: اینکه در دومی، عدهٔ زیادی از آنها که نظام را قبول نداشتند به آغوش نظام ولایت فقیه رفتند. میلیون‌ها جوانی که به خاتمی در 12 سال قبل آن رأی دادند، از «قانون‌گرایی»، «آزادی بیان»، «رعایت حقوق شهروندی» و هر آنچه در مفهوم کلی ’آزادی سیاسی‘ تجلی می‌یابد گذشتند و به زندگی عادی که جریان آن با آزادی سیاسی و یا بدون آن پیش می‌رود پیوستند. این دوران حقیقتاً همانطور که نظام، برنامه‌ریزی کرده بود به ’تثبیت‘ نظام انجامید. نظامی که تا پیش از آن در خارج با بحران سیاسی و انزوا و در داخل با قهر مردم، می‌رفت که از هم بپاشد، جانی تازه گرفت.

اصلاح‌طلبان توانستند برای سالیان، مردم را از فکر کردن به اینکه می‌توان آزادی سیاسی بدست آورد منصرف کنند. این انصراف داوطلبانه، نتیجهٔ تشکیل زندگی میلیون‌ها جوانی بود که به تازگی به خیل پدر و مادرهای خود – که به گذراندن زندگی بدون هیچ تلاطمی، وابسته و دلبسته هستند – پیوسته‌اند.

انتخابات سال 84 برای بسیاری زنگ خطر جدی را به صدا در آورد. برای آنها که حقیقتاً انرژی برای داشتن ایرانی دموکراتیک را صرف کرده بودند. سرخوردگی نسبت به اصلاح‌طلبان برای چنین انتخاباتی به معنای در ’تابوت گذاشتن اصلاح‌طلبی‘ بود. در حالی‌که انتخابات دورهٔ دوم شوراها و سپس در انتخابات مجلس هفتم، نشانگر ناامیدی از تغییرات برای مقیّد ساختن ’قدرت غیر پاسخگو‘ بود، باز هم خاتمی و دار و دسته‌ٔ اصلاح‌طلبان از آن پند نگرفتند و سر تعظیم در برابر نابسامانی‌ها فرود آوردند.

خدمتی که اصلاح‌طلبان به جمهوری اسلامی و دایرهٔ بستهٔ قدرت‌طلبِ متظاهر رژیم کردند، آنچنان کاری و مؤثر بود که حتی اگر بدتر از احمدی‌نژاد هم در دور بعدی، مقابل محمد خاتمی قرار بگیرد، نتیجه روشن است. این یعنی اینکه برای سالها رژیم خیالش از بابت نارضایتی عمومی راحت شده است. این یعنی اینکه دیگر از این پس باید میان طیف‌های مردم حائل شود که یکدیگر را پاره نکنند، چون دیگر نیازی به حراست از نظام نمی‌باشد و تنها خطر از جانب فسادهای اخلاقی و اجتماعی است که آن نیز اساس نظام را تهدید نمی‌کند؛ چرا که برای این نظام، مهمترین مسأله ’حفظ قدرت‘ است، و آنچه در قانون اساسی برای وظیفهٔ حکومت اسلامی، در زمینه رشد فضایل اخلاقی آمده است، به این صورت تفسیر می‌شود: ”اگر از برنامه‌های صدا و سیما، یک نفر، یک گناه را ترک کند، کافی است و رشد فضایل اخلاقی صورت گرفته است. یا اگر از کل آموزش و پرورش، چند نفر مانند محمد جواد فروغی در بیاید، کفایت می‌کند.“ دیگر این نظام نیست که رک و راست، ظلم خود را اِعمال می‌کند، بلکه با سیاست‌های خاص آن را به مردم قبولانده است.

اگر ایـرانی‌هـا بـاهـوش‌تـریـن مـردم جهـانـنـد، وای به ...

2010-12-27T21:48:00.000+03:30

هر چیزی ممکن است تغییر کند: کوچک، بزرگ شود؛ کوتاه، دراز شود؛ کُند، سریع شود، اما «حماقت» هیچ‌گاه تغییر نمی‌کند. حماقت چیزی غیر از «ناآگاهی» و «نادانی» است. شما وقتی مسأله‌ای را نمی‌دانید و سؤال برای‌تان پیش می‌آید، می‌پرسید و آگاه می‌شوید، اما حماقت، یعنی اینکه طرف اصلاً نمی‌فهمد که چه چیزی را نمی‌داند.

وقتی شما با افرادی در جامعه روبه‌رو می‌شوید که از هر دری صحبت می‌کنند و بدون اینکه منطقی خاص را دنبال کنند؛ چیزهایی بیان می‌کنند که با هم متناقض است، یعنی اینکه این فرد ناآگاه نیست؛ یا به عبارت درست‌تر ناآگاهی تنها مشکل وی نیست. ناآگاهی و نادانی باعث اظهارنظر و افاضهٔ کلام نیست، بلکه سکوت و استماع را سبب می‌شود، پرسیدن و جستجو برای یافتن پاسخ را سبب می‌شود. بنابراین مطالعه کردن، تحقیق کردن و پرس و جو چارهٔ نادانی است. پس چه هست که این افراد از تحلیل اجتماعی در سطح کلان تا نسخه‌پیچی برای حل مشکلات سخن دارند: آنها خیلی می‌دانند؟!

بگذارید یک نمونه از صحبت‌های ایرانی‌ها در داخل اتوبوس را مرور کنیم. یک فرد حدوداً 45 ساله در کنار فردی همسن و سال خود نشسته است. پس از چند دقیقه از آغاز حرکت اتوبوس، یکی از آنها به دیگری نگاه می‌کند و با بهانه کردن سردی هوا، صحبت را آغاز می‌کند.

نفر اول: هوا سرد است.

نفر دوم: پیش‌بینی کرده بودند که باران بیاید، این هم مثل کارهای دیگرشون است.

نفر اول: همه‌مون رو سر کار گذاشتند، مردم رو به جون هم انداختند.

نفر دوم: خودشون اون بالا نشستند، آلودگی نمی‌دونن چیه.

نفر اول: زندگی نمی‌کنیم، فقط زنده‌ایم ، داریم می‌گذرونیم.

نفر دوم: جوون‌های این دوره اصلاً نمی‌دونن زحمت و کار چیه. باباهه بهشون پول میده و فقط به قر و فرشون می‌رسن.

نفر اول: تا لنگ ظهر می‌خوابن.

...

[مقداری از این نق و نوق‌ها می‌زنن. ظاهراً هر دو با هم در همهٔ موارد توافق‌نظر دارند و چالشی بین آنها بوجود نمی‌آید.]

[نفر دوم به ایستگاه موردنظر خود رسیده است، به طرف می‌گوید باید پیاده شوم. بدون هیچ تعارف و حرفی که نشان‌دهندهٔ رضایت از صحبت و هم‌کلامی باشد و حتی خداحافظی کردن پیاده می‌شود. حقیقتاً ایرانی‌ها مهمان‌نواز و صمیمی هستند! (البته با اجنبی)]

روزانه، میلیون‌ها نفر از ایرانی‌ها صبح را به شب می‌رسانند و بهترین و دقیق‌ترین حرف‌هایی که می‌زنند از همین سنخ است. شب هم پای برنامه‌های تلویزیون ضرغامی درس یاد می‌گیرند، آخر صدا و سیمای جمهوری اسلامی، «دانشگاه» است. (به گفتهٔ مقام رهبری ایران که رئیس این سازمان را منصوب می‌کند) سریال‌های کره‌ای، چینی و فیلم و سریال‌های ایرانی تکراری که پر مخاطب‌ترین برنامه‌های تلویزیون ایران هستند، نشانی از قدر و اندازهٔ این «دانشگاه» دارد. البته برنامه‌هایی هم برای ارتقای ’آگاهی سیاسی‘ آنها از سوی معاونت سیاسی و اجتماعی این رسانه – که به رسانهٔ ملی ملقب شده است – تدارک دیده می‌شود مانند ’دیروز، امروز، فردا‘ که کارشناسانی از حوزه و دانشگاه می‌آیند و به این مردم حالی می‌کنند که چقدر با بصیرت هستند که در انتخابات‌ها شرکت می‌کنند، در راهپیمایی‌هایی نظیر 22 بهمن و یا هر صحنه‌ای که نظام نیاز دارد حضور می‌یابند.

وقتی میلیون‌ها نفر از مردم دنیا در کار ملت ایران حیران مانده‌اند، وقتی در کشوری بمب هسته‌ای بر رفع بیکاری، اعتیاد و نابسامانی خانوادگی ارجح می‌شود، وقتی که سایت بالاترین که از سایت‌های جهت‌دهندهٔ فضای رسانه‌ای در محیط اینترنت ایران است بر تب و تاب رهبری جعلی موسوی، خاتمی و کروبی می‌افزاید، و ... . همه از کارکردهای هوش بالای ایرانیان است.

باهوش‌ترین مردم دنیا اگر در جدول رنکینگ (رده‌بندی) هوش (آی‌کیو) از بیشتر کشورهای آسیای جنوب شرقی و غربی پایین‌تر قرار گرفته‌اند، از دو ناحیه می‌تواند نشأت گرفته باشد، یکی اینکه نمی‌خواهند ببینند بالاتر از آنها هستند، یا اینکه ملاک‌شان ایرانی‌هایی نبوده که شرح‌شان در بالا رفت، بلکه شماری پناهنده، خود فروخته و مزدور جلای وطن کرده است که معلوم هست اصلاً هوش ندارند.

و بازهم در مورد انتخابات ریاست جمهوری سال گذشته

2010-12-26T20:23:00.002+03:30

دهمین دورهٔ انتخابات ریاست‌جمهوری ایران، دارای نکاتی است که پرداختن دقیق به آنها برای همهٔ ایرانیان دوستدار پیشرفت کشورشان عبرت‌آموز است. آنچه تاکنون در مورد این رخداد و حوادث پس از آن بیان شده است، آنچنان بوده است که علی‌رغم حجم انبوه و مطالب زیاد، حقایقی را مکتوم داشته است. نمی‌خواهم بگویم که تحلیل‌هایی که از زوایای متفاوت بیان شده است، همه بد بوده است، اما به اندازهٔ کافی مسأله روشن نشده است. حتی برای بسیاری از تحلیلگران و کارشناسان آن سوی مرزها – که به دور از احساسات و تعصبات به بررسی می‌پردازند – نیز حقیقت روشن نشده است.

آنچه سبب می‌شود که یک تحلیلگر نتواند درست تحلیل کند، با آنچه ’عدم درک‘ مسائل برای تودهٔ مردم را سبب می‌شود بسیار متفاوت است. اگر می‌خواهید بدانید که یک تحلیلگر تا چه اندازه درست و دقیق تحلیل می‌کند، به دو موضوع در اظهارات آن دقت کنید: 1) آیا او پیش‌بینی‌هایی درستی انجام می‌دهد؛ 2) آیا مطالب او به طور کلی دارای تفسیری جامع و مانع نسبت به موضوع است. اگر قرار باشد که یک مقاله و تحلیل، هیچ‌یک از این دو را نداشته باشد، در واقع صرفاً یک آرزو، خیال، عقده‌گشایی و یا گزارش، سیر وقایع و مرور تاریخ است.

ممکن است تحلیلگری وابستگی به جریانی سیاسی داشته باشد و از حزبی حمایت کند، این نقطهٔ عیبی برای او محسوب نمی‌شود. چنانچه شما سایت‌ها و روزنامه‌های بسیار متنوعی را در انگلیس و آمریکا مشاهده می‌کنید که در مورد یک موضوع، دیدگاه‌هایی کاملاً متفاوت دارند. اینکه چطور دو کارشناس با درجات علمی بالا در یک مسأله، دارای چنین اختلاف عقیده‌ای می‌شوند، موضوع بحث در اینجا نیست؛ اما به اجمال می‌توان گفت که نحوهٔ استدلال، احساساتی که آنها دارند و منش و نوع روش زندگی آنها – که برگرفته از ایدئولوژی و جهان‌بینی‌شان است – تأثیر زیادی در قضاوت‌شان در مورد مسائل دارد که البته نقش پول را نیز نمی‌توان نادیده گرفت. مهم اینست که هر طیفی، حداقل استانداردها – که منطق قابل قبول و پذیرفته شده نزد عموم است – را برخوردار باشد.

یک تحلیلگر حزب دموکرات در آمریکا وقتی در مورد طرح اقتصادی اوباما سخن می‌گوید، اولویت را دفاع از اوباما نمی‌گذارد و بعد هرچه دلش خواست بهم ببافد، چون در آن‌صورت نزد دموکرات‌ها به ’دوستی خاله خرسه‘ متهم می‌شود. (داستان دوستی خاله خرسه از این قرار است که خرسی به جهت اینکه مگسی را از صورت دوستش دور کند، سنگی را بلند می‌کند و محکم بر روی صورت او می‌کوبد.) بلکه اولویت را با این می‌داند که چطور استدلال‌هایی دست و پا کند که طرح اوباما را توجیه کند. از سویی دیگر، منتقدان نیز با استدلال خویش به مخالفت با طرح وی – و نه با شجرهٔ اوباما – به مخالفت می‌پردازند.

من قصد دارم که به بررسی مسائل مختلفی در مورد انتخابات ریاست‌جمهوری بپردازم و آن را نه به سبب اینکه با کسانی مخالفت کنم و یا بخواهم کسانی را به چیزی متهم کنم، بلکه قصدم روشن ساختن چیزهایی است که در میان مطالب، مغفول واقع شده است. اکنون ما در میان بایگانی عظیمی قرار داریم که می‌خواهیم از میان آن چند صفحه و از آن صفحات، چند خطی را جدا کنیم. می‌توانیم به طور درهم ریخته به جستجو بپردازیم، اما با این روش معلوم نیست که کی به آنها می‌رسیم. اما اگر به طور نظام‌مند و منطقی به دنبال آنها بگردیم، ممکن است دیر، اما قطعاً آنها را می‌یابیم.

برای بررسی انتخابات ریاست‌جمهوری و حوادث پس از آن؛ بایستی به بررسی نظام سیاسی ایران، نظام انتخاباتی ایران، آنچه در طول سالیان پس از انقلاب بر این کشور گذشته است توجه کرد و دست‌آخر به جمع‌بندی و نتیجه‌گیری پرداخت و از همه مهمتر در مورد مسیر پیش رو چشم‌اندازی ارائه داد. اینکه یک‌باره یک جمله‌ای از کسی را تیتر کنیم و بعد ده صفحه در موردش حرف بزنیم، اصلاً منطقی نیست. برخی هنوز در آن پیشنهادات رفسنجانی در خطبه‌های نمازجمعهٔ پس از انتخابات مانده‌اند و هنوز هر اظهارنظری که از سوی کروبی می‌شود را با هیجان انتقال می‌دهند؛ می‌خواهد این اظهارنظر چیزی در مورد حقوق مردم باشد یا چیزی بی‌ربط، مانند پیام تسلیت به یک نفر.

عدم آگاهی و فهم درست و دقیق نسبت به تاریخ سبب شد که فتنهٔ اخیر توسط رژیم شکل بگیرد. میلیون‌ها نفر پس از چندین هفته، تازه دریافتند که چطور از سوی رژیم مورد سوء استفاده قرار گرفتند. اگر به اندازهٔ کافی برای آنها توضیح داده می‌شد که داستانی که میرحسین موسوی و احمدی‌نژاد در 88 دارند، مشابه داستان رفسنجانی در سال 84 و خاتمی در سال 76 است، احتمالاً تأمل بیشتری از سوی شماری از آنها صورت می‌گرفت. افسوس که رسانه‌ای دست افراد شایسته نیست که این موضوعات را تبیین کنند و آنچه وجود دارد با تمامی اختلافات ظاهری، در یک داستان مشترک هستند: ”اگر از احمدی‌نژاد بدتان می‌آید، موسوی را انتخاب کنید و اگر از موسوی بدتان می‌آید، احمدی‌نژاد را برگزینید؛ شما گزینه‌های کاملاً متفاوتی دارید“.

کالبدشکافی فتنه

2010-12-25T17:47:00.003+03:30

انتخابات ریاست‌جمهوری خرداد 88 توانست برای رژیم سرخوشی و نشاط به ارمغان بیاورد. ممکن است که بیگانگانی – که علی‌الظاهر با حکومت ایران نیز سر ستیز دارند – نسبت به این امر تشکیک کنند و برخی از سرخورده‌های انتخابات نخواهند واقعیت را بپذیرند، اما این تغییری در موضوع ایجاد نمی‌کند. این طرفداری و حمایت از رژیم نیست که بگوییم انتخابات موجب پر و بال گرفتن رژیم شده است، بلکه از حماقت و نادانی است که بگوییم ’جنبش سبز رژیم را تا پای سقوط پیش برد و این جنبش قادر است که در زمانی رژیم را از پای در آورد‘. آنچه بعنوان یک تحلیلگر برای من مطرح است: حقیقت، فارغ از هرگونه تعصب است.

کدامیک از آنهایی که مقالات من دربارهٔ انتخابات را ’مضحک‘ و ’مسخره‘ می‌دانند، قادرند بگویند به کجای مقاله چنین نسبتی را دارند. این از انفعال و بیچارگی است که برای یک مقالهٔ تحلیلی، هیچ نکته‌ای را – حتی محض مثال – نیاورد و تنها یک سری نسبت‌ها و اوصاف کلی را بیان کرد. برای من جای خوشبختی است که چنین افرادی حتی به سبک مجادله‌کنندگان بی‌منطق، چیزی از درون مقاله برای بهانه قرار دادن و لوث کردن آن نیافته‌اند. این دقت بالا در ارائه مقاله‌ای مستدل و یک‌دست را نشان می‌دهد.

من به خوبی می‌دانم چه کسانی می‌خواهند و اصرار دارند که رژیم را دو پاره نشان دهند. آنها را به شما نیز می‌شناسانم. این تاریخ ماست که دارد سپری می‌شود. همانطور که دوم خرداد 76، 18 تیر 78 و بسیاری از حوادث در این کشور رخ داده است و تحلیلی که از آنها باقی مانده، ناب‌ترین قسمت‌های آن بوده است. هیچ‌کس امروز صحبت از این نمی‌کند که مثلاً خاتمی در فلان شهرستان چه حرفی زد که تعبیر از انتقاد به نظام را در خود داشت و یا اینکه وی برای مدتی به صورت ناراحت و غمگین ظاهر می‌شده، بلکه اکنون می‌گویند او چطور با شعارهایی نظیر «قانون‌گرایی»، «ارتقای حقوق شهروندی»، «مبارزه با فساد اقتصادی» و ... . توانست رأی بیاورد – ولی همانطور که خبرگزاری سی‌ان‌ان در انتهای دورهٔ ریاست‌جمهوری وی از وی تعبیر کرد، به مانند مرغابی افلیجی بود که هیچ قدم مؤثری برای این شعارها برنداشت.

برخی آنقدر کم‌بینش هستند که سریع تحت‌تاثیر حرف‌ها و مواضع قرار می‌گیرند. یکی از خصوصیات یک فرد متفکر اینست که خود می‌اندیشد و نگاه به دهان این و آن نمی‌کند تا ببیند چه می‌گویند و اعتقاد خود را شکل دهد. خاتمی که امروز بسیاری از غربی‌ها و سیاستمداران دنیا از او به عنوان رئیس اصلاح‌طلبان ایران یاد می‌کنند، تنها برای این به این نیکی یاد می‌شود که با سیاست‌هایی که آنها داشتند هماهنگ بود و الا اگر یکی مثل او در جامعه‌شان می‌خواست مقامی را در دست بگیرد، اصلاً حسابش نمی‌کردند. او تعلیق غنی‌سازی اورانیوم را برای آنها داشت، او آمادهٔ تعامل – و بهتر بگوییم هماهنگی – با آنها بود و از همه مهمتر او پیشرفتی واقعی برای ایران را به ثمر نمی‌رساند.

حالا همین وضعیت در مورد میرحسین موسوی رخ داده است. ای کاش به جای دویست و پنجاه هزار صفحه اسنادی که ویکی‌لیکس منتشر کرده، چند خط از اسناد محرمانهٔ وزارت‌خارجهٔ بریتانیا در مورد اعتقادی که تصمیم‌سازان غربی در رویکردشان نسبت به انتخابات ریاست‌جمهوری دهم ایران داشتند منتشر می‌شد تا این افرادی که اینچنین موسوی پیرو خط امامی و معتقد و ملزم به خامنه‌ای را بزرگ می‌کنند رسوا شوند.

اکنون مردم عادی دنیا نیز می‌دانند که نظامی که توسط روحانیون ایران اداره می‌شود، با تغییر دولت‌ها چیزی را تغییر نمی‌دهد. آیا قتل‌های زنجیره‌ای در زمان خاتمی اتفاق نیفتاد؟ آیا خاتمی به خاطر همان فضای بسته‌ای که رفسنجانی ساخته بود و در آن حکمرانی می‌کرد به پیروزی نرسید؟ چرا اینقدر مسائل روشن و واضح را برخی انکار می‌کنند؟ تاریخ به این افراد به چه چشمی نگاه می‌کند؟ آیا حماقت آنها را که اکنون رفسنجانی را ’آیت‌اله‘ می‌خوانند و چند سال قبل به خاطر تنفر از او به احمدی‌نژاد رأی دادند را قابل چشم‌پوشی می‌داند؟

فتنه؛ یعنی اینکه رفسنجانی که در دوران ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام، ریاست مجلس خبرگان رهبری، ریاست‌جمهوری‌اش، ریاست‌مجلس‌اش و فرماندهی جنگ همه و همه در مسیر دیکتاتوری کار کرد، به جایگاهی رسانده می‌شود که برای شرکت در خطبه‌ٔ نمازجمعه‌اش جوانانی که به اصطلاح خواستار دموکراسی هستند له‌له می‌زنند.

فتنه؛ یعنی اینکه کسی‌که تابوت سیاسی او سالها پیش در خاک گذاشته شد را آنچنان زنده کردند که سخنانش را مثل آب‌نبات می‌لیسند.

فتنه؛ یعنی اینکه ندا آقاسلطان قربانی راهی می‌شود که سردمدارانش ذوب‌در ولایتانی مانند خاتمی، موسوی و کروبی هستند و داعیه‌داران آن عَلَم پشتیبانی از رفسنجانی و فرزندانش را – که وجودشان سبب‌ساز شر و بدبختی مردم است – بلند کرده‌اند.

دوری از واقعیت، حقیقت زندگی ایرانی

2010-12-24T11:52:00.002+03:30

اینکه ایرانیان دارای رژیمی غیر دموکراتیک و ناقض حقوق شهروندی هستند، مهمترین ویژگی زندگی آنها نیست. اینکه روحانیون در ایران در عرصه‌های گوناگون به تأثیرگذاری در زندگی مردم می‌پردازند نیز علت اصلی متفاوت بودن و متمایز بودن زندگی مردم ایران نیست. جمعیت جوان کثیر ایران نیز سبب‌ساز چنین شرایطی نشده است. ده‌ها مسئله متفاوت ما با جهان، تمایز ما نیست، بلکه این تنها تظاهرات و نشانه‌هایی از یک ’عارضه‘ است که اینچنین خود را نشان می‌دهد.

اگر ایران را کشوری اسلامی می‌دانیم، اما در عین‌حال آمار مصرف مشروبات الکلی، اعتیاد به انواع مواد مخدر، ارتکاب فسادهای اخلاقی به وسعت و تنوع، شیوع بزه، اختلاس، طلاق و ... گوی سبقت را از بسیاری از کشورهای نامسلمان ربوده است؛

اگر ایران را دارای سابقهٔ تمدن، فرهنگ و ادبیات می‌دانیم، اما آمار مطالعه در آن از کشورهای در حال توسعه بسیار کمتر است؛

اگر ایران را دارای ظرفیت‌های انسانی می‌دانیم، اما در عین‌حال در پروژه‌های مختلف صنعتی، عمرانی، تولیدی و خدماتی نیازمند کمک دیگران می‌بینیم؛

اگر مدام در گوش ما می‌خوانند که ایرانیان جزو باهوش‌ترین مردم دنیا هستند، بعد شاهد این هستم که در بسیاری از صحنه‌ها، آنها دچار اشتباهات فاحش تاریخی شده‌اند، به طوری‌که هنوز در دموکراسی درجا می‌زنند؛

و بسیاری دیگر از آنچه می‌بینیم و برای‌مان هنوز مسأله هست که چرا این‌گونه است و ما اینقدر مسأله و تناقض داریم؛ یک دلیل اصلی بیشتر ندارد: ”اینکه ایرانی‌ها از واقعیت فرار می‌کنند و خود را طوری که نیستند نشان می‌دهند“.

در عرصهٔ سیاست، اقتصاد، اجتماع و فرهنگ ما شاهد هستیم که یک ایران نشان داده می‌شود و در واقع ایرانی دیگر وجود دارد. اینکه رسانه‌ها، اعم از صدا و سیما، روزنامه‌ها، سایت‌ها و وبلاگ‌ها چیزهایی پخش می‌کنند، می‌نویسند و انتشار می‌دهند که اصلاً حرف امروز نیست و معلوم نیست که چه اثری را می‌خواهد داشته باشد، به سبب وجود همین خاصیت در ایرانی‌هایی است که آنها را می‌گردانند.

فیلمی ساخته می‌شود که معلوم نیست که از کجای رفتار و منش ایرانی‌ها در آمده است. زبانِ فیلم، فارسی است، مکان فیلم در ایران است و شخصیت‌های آن نیز ایرانی هستند، اما معجونی که در آمده است اصلاً طعم زندگی ایرانیانی که هر روز با آنها روبه‌رو می‌شویم را ندارد.

کتاب داستانی با نویسنده‌ای ایرانی و موضوعی از زندگی ایرانیان مطالعه می‌کنیم که هیچ معادلی در زندگی واقعی ایرانیان نمی‌تواند پیدا کند.

تحلیل سیاسی از وضعیت انتخابات می‌خوانیم که اصلاً هیچ خاصیتی ندارد، ابتدای آن حق را به یک طرف می‌دهد و در وسط آن ’اگر و تردید‘ در اصالت سخنان خود می‌آورد و دست‌آخر هم در پیش‌بینی وضعیت در می‌ماند و انتظار در زمانی طولانی‌تر را برای روشن شدن موضوع به مخاطبان هدیه می‌کند.

تا زمانی‌که اینچنین در خلاء و به دور از پرداختن به واقعیات اصیل بخواهیم کار کنیم، همین وضعیت را خواهیم داشت. ملتی که خود را به خواب زده است، با نبودن فیلترینگ سایت‌ها، پارازیت روی ماهواره‌ها و بلکه ظهور پیامبران و معجزات آنها نیز بیدار نمی‌شود.

انتخابات ریاست‌جمهوری دهم به رژیم خونی تازه داد

2010-12-23T16:35:00.001+03:30

با گذشت نزدیک به هجده ماه از دهمین انتخابات ریاست‌جمهوری، اکنون زمان آن است که به دور از هیاهوها و جنجال‌های پس از آن، به ارزیابی پیامدها و تبعات آن بپردازیم و با عبرت گرفتن از آنچه رخ داده است برای آینده، چارچوبی روشن و صحیح را ترسیم نماییم. نه تحلیلگران خارجی، نه عوامل رژیم و نه کسانی که خود را ایرانی می‌دانند اما نشانی از داشتن عِرق به کشورشان در آنها نیست، صلاحیت این را ندارند که در مورد مسائل سیاسی ایران تحلیل ارائه دهند. هر دسته با توجه به اینکه منافع خودشان – و نه ملت ایران – را در نظر می‌گیرند، نه تنها قادر نیستند که بسیاری از حقایق را ببینند، بلکه نسبت به آن دسته از واقعیات که به نفعشان نیست نیز متعصبانه واکنش انفعالی دارند.

ساختار حکومتی ایران زمینه‌ساز انتخابات ناسالم

کلیهٔ انتخابات‌هایی که در جمهوری اسلامی از بدو تأسیس تا کنون برگزار شده است، دارای اشکالات اساسی بوده است که سبب می‌شود ما آنها را «غیر دموکراتیک» و «غیر آزاد» و در یک کلام، «ناسالم» بدانیم. از انتخاباتی که در فروردین 1358 مردم به جمهوری اسلامی رأی «آری» دادند تا آخرین انتخاباتی که برگزار شده است، یعنی انتخابات ریاست‌جمهوری در خرداد 1388 – که نزدیک به سی انتخابات، اَعَم از ریاست‌جمهوری، خبرگان رهبری، مجلس شورای اسلامی و شوراهای شهر و روستا می‌باشد - یک نهادی به نام «شورای نگهبان قانون اساسی» (که شامل شش نفر فقیه است که رهبری جمهوری اسلامی تعیین‌شان می‌کند و شش حقوقدان که به پیشنهاد رئیس قوه قضائیه – که این منصب نیز مستقیماً توسط رهبری جمهوری اسلامی تعیین می‌شود – و تصویب مجلس شورای اسلامی گماشته می‌شوند) تأیید صلاحیت کاندیداها را تعیین می‌کند. معنای آن اینست که اگر شورای نگهبان قانون اساسی تشخیص دهد که فردی صلاحیت ریاست‌جمهوری، نمایندگی مجلس، مجلس خبرگان و نمایندگی در شوراهای شهر و روستا را ندارد، این فرد «رد صلاحیت» می‌شود و دیگر کاندیدای انتخابات محسوب نمی‌شود. با این روش کار، تاکنون بسیاری از افراد در انتخابات‌های مختلف کنار گذاشته‌اند، به طوری‌که رد صلاحیت‌های گستردهٔ انتخابات در برخی از دوره‌ها آنچنان بوده است که صدای نهادهای مدافع دموکراسی در جهان را نیز در آورد. در بیان این وضعیت، اصطلاح «نظارت استصوابی» که به معنای بررسی صلاحیت افراد با تصویب این نهاد و بدون پاسخ‌گوئی در مورد چون و چرایی آن به طور منطقی و مستدل است، باب شده است. شورای نگهبان که خود را تنها موظف به پاسخ‌گوئی به رهبر جمهوری اسلامی می‌داند، وظیفهٔ اظهار نظر در مورد ’برگزاری سالم انتخابات‘ و ’صحت نتایج ‘ را نیز بر عهده دارد. (در انتخابات اخیر، این نهاد با دستور رهبری، صحت انتخابات را تأیید کرد. در انتخابات ریاست‌جمهوری گذشته نیز با دستور وی، شورای نگهبان علی‌رغم رد صلاحیت مصطفی معین و مهرعلیزاده، صلاحیت آنها را تأیید کرد.)

به طور کلی در نظام جمهوری اسلامی، هیچ فردی نمی‌تواند به مقامی در قوهٔ مجریه، قضائیه و مقنّنه دست یابد، مگر آنکه به اصل ولایت فقیه ملزم باشد. الزام به اصل ولایت فقیه از شروط استخدامی در نهادهای دولتی در ایران محسوب می‌شود. (الزام به ولایت فقیه غیر از اعتقاد به آن است)

رهبری جمهوری اسلامی دارای ولایت بر مردم تعریف می‌شود، یعنی اگر حکم دهد که افرادی در هر سنی به کاری که او فرمان می‌دهد بپردازند باید چنین کنند. اگر در مورد زمین و اموال آنها فرمانی دهد، حکمش نافذ تلقی می‌شود. وی همچنین در مورد معادن، رودخانه‌ها، زمین‌ها و سایر ثروت‌ها – که تحت مالکیت شخصی نیست – دارای حق مالکیت شناخته شده است. او می‌تواند هر کس، حتی رئیس‌جمهور – که به رأی مردم برگزیده شده است – را عزل کند. می‌تواند هر در هر مرحله‌ای که تشخیص داد اتفاقی باید بیفتد، «فرمان حکومتی» صادر کند (که نمونه‌اش را در دورهٔ ششم مجلس، تحت ریاست کروبی، در خارج ساختن قانون مطبوعات از دستور کار شاهد بودیم). اخیراً که مجلس و دولت نیز بدون هیچ خفاکاری بر مطیع بودن نسبت به اوامر وی در زمینهٔ مسئولیتی که بر عهده دارند تأکید می‌کنند، تنها نامه‌ای، توصیه‌ای و اشاره‌ای از وی کافی است که فردی که برای یک سمت از سوی مقامی در نظر گرفته شده کنار گذاشته شود، طرحی بدون بررسی کافی و دقیق تصویب شود، و نهادها و شوراهایی به منظور دنبال کردن دستورات وی تأسیس شود – که هر کدام در صورت عدم دستورات «فراقانونی» وی، بایستی سالها وقت برای تدوین اساسنامه، شرح وظایف‌شان و دست‌آخر پروسهٔ تأسیس آنها صرف شود.

با چنین ساختاری از نظام سیاسی که از یک سو افراد را مطیع، متملّق و حرف گوش‌کن پرورش می‌دهد و از سویی دیگر راه را برای تسویهٔ هر انحرافی (کج شدن از مسیر مورد نظر ساختار) به صورت چند لایه چیده است، دیگر برای اینکه انتظار ’اصلاح امور‘ به صورت زیربنایی و ساختاری داشته باشیم، امری اصولی نیست.

فتنهٔ دهم

چنین وضعیتی در زمانی که نظام از تن دادن به خواست‌های سیاسی ابا می‌کند و بلکه در برآوردن نیازهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی نیز – به دلیل عدم کفایت مدیران و تصمیم‌گیران – درمانده است، منجر به سرخوردگی مردم نسبت به نظام می‌شود؛ آنچه در پیش از 76 در جامعه به شدت احساس می‌شد.

با شرط‌بندی مردم روی دولتی که شعارهای تازه‌ای می‌داد و نوید تغییراتی را در کلیات شرایط ادارهٔ جامعه داشت، برای برهه‌ای از زمان (76 تا 82) شاهد حضور مردم در کنار نظام بودیم. اما روگردانی از دولت اصلاحات نیز – با توجه به نقش برآب شدن امیدهای مردم – دیری نپایید و آن در انتخابات دورهٔ دوم شوراها (اسفند 81) و بعد انتخابات مجلس هفتم (1382) به خوبی خود را نشان داد. میلیون‌ها نفر از تودهٔ مردم با خود عهد کردند که دیگر در هیچ صحنه‌ای که حمایت از رژیم تلقی شود حضور نیابند و بدین‌ترتیب، یکی پس از دیگری نهادهایی که عنوان «دموکراتیک» را یدک می‌کشیدند (شوراهای شهر و روستا و مجلس شورای اسلامی و دست‌آخر منصب ریاست‌جمهوری) از آن جریان مقابل اصلاح‌طلب شد.

با چنین روندی، اوضاع به دوران پیش از 76 شبیه شد و فاصلهٔ دولت و مردم به چشم می‌آمد. حضور کمرنگ مردم در دوم انتخابات شهر و روستا، رژیم را به فکر انداخت تا فکری اساسی دربارهٔ ’صحنهٔ انتخابات‘ کند. با توجه به اینکه از نمایش انتخابات‌ها برای دوره‌های مختلف، «ویترین» افتخارآمیزی برای خود ساخته بودند. طرح تجمیع انتخابات و یا استانی کردن انتخاباتِ مجلس از آن جمله است. (مردم اساساً در انتخابات خبرگان رهبری – به دلیل کارکرد تشریفاتی آن- تمایلی به شرکت ندارند، از این‌رو این انتخابات با انتخابات‌های دیگر همزمان برگزار می‌شود.)

انتخابات دورهٔ نهم ریاست‌جمهوری می‌رفت تا قهر مردم از نظام را به کاملی نشان دهد. معین، نامزد مورد حمایت خاتمی نتوانست علی‌رغم شعارهای تندروانه‌ای که در راستای اصلاحات بیان می‌کرد، توجه جوانان را به خود جلب کند. هاشمی رفسنجانی و احمدی‌نژاد به دور دوم انتخابات راه یافتند. این آرایش انتخاباتی، بغرنجی و دشواری برای مردم را داشت. میلیون‌ها نفر از مردمی که در انتخابات‌های پیشین به «تحریم» وفادار بودند، به پای صندوق رفتند و با اکراه تمام، نام ’اکبر هاشمی رفسنجانی‘ را روی برگه‌های رأی نوشتند. اما از آنجا که اولاً هنوز میلیون‌ها نفر از مردم از شرکت در انتخابات امتناع کرده بودند و ثانیاً رفسنجانی را با آن سابقهٔ طولانی در ادارهٔ کشور دارای هیچ شایستگی بیشتری نسبت به احمدی‌نژاد نمی‌دیدند، بلکه به دلیل شخصیت و نوع اداره‌ کردنی که در زمان دولت خود داشت، به چهره‌ای بسیار منفور نزد مردم بدل شده بود، بهتر می‌دیدند که برای جلوگیری از رأی آوردن وی، به احمدی‌نژاد رأی دهند که شعارهای ضد سرمایه‌داری می‌داد و از آوردن پول نفت بر سر سفره‌های مردم، برقراری عدالت و زندگی بهتر برای افراد طبقهٔ غیر مرفّه داد سخن سر داده بود.

دولت اول احمدی‌نژاد توانست با دادن پولی که از طبقهٔ متوسط – با ساز و کارهای مختلف – چاپید، پایگاه‌های محکمی در میان فقیرهای کشور، در شهرستان‌های دور افتاده و روستاها برای خود ایجاد کند. به طوری‌که سفرهای استانی وی به جشنی برای مردم شهرستان‌ها بدل می‌شد که طی آنها میلیاردها تومان برای پروژه‌های مختلف از پُل‌های محلی گرفته تا احداث کارخانه‌های عظیم اختصاص داده می‌شد.

اما رژیم خواستار این بود که همچنان توده‌های شهری را نیز با خود همراه کند. بنابراین احمدی‌نژاد به مخالفی برای قوانین سخت‌گیرانهٔ اجتماعی بدل شد. اول بار او بود که پیشنهاد داد که زنان در استادیوم‌های ورزشی حضور یابند که با مخالفت صریح مراجع، از آن دست شُست. در مورد برخورد با موضوعی به نام «بدحجابی» نیز علناً اعلام کرد که دولت وی مخالف این‌گونه طرحهاست. اگرچه در واقع دولت با این طرحها همراهی می‌کرد.

برای جمعیت جوانی که هر ساله میلیون‌ها نفر به آن اضافه می‌شد، نظام اسلامی فاقد برنامه‌ای برای همراه ساختن آنها با سیاست‌های خود بود. رژیم نمی‌توانست تنها روی مقاطع زمانی حساب کند و برای کوتاه‌مدت برنامه‌ریزی کلان کند، بنابراین به ایجاد پایگاهی برای مخالفان، به صورتی‌که که قابل کنترل باشد دست زد. از آنجا که اصلاح‌طلبان سوخته بودند، میرحسین موسوی را که هم فردی بود که امتحان خود را پس داده بود و هم دارای ویژگی‌هایی بود که در صورت جاافتادن برای رژیم امتیاز می‌آورد (مانند اعتقاد به [امام] خمینی و وفاداری به اصل ولایت فقیه) جلو انداخت.

شعارهای وی که بنیان آن در انتقاداتی از وضعیت ادارهٔ کشور با روش موجود قرار داشت، موجب جلب‌نظر توده‌های شهری، به ویژه جوانان شد. بسیاری از جوانان که رأی اولی هم بودند، تنها برای برچیده شدن طرح‌های سخت‌گیرانهٔ اجتماعی نظیر «گشت ارشاد» و برخورداری از آزادی در روابط و پوشش‌ خود، به میرحسین موسوی متمایل شدند.

بدیهی بود که هیجان‌های کاذبی که با دادن فضا از سوی رژیم بر تب و تاب آن افزوده می‌شد (نظیر برگزاری مناظره‌های انتخاباتی برای اولین‌بار در تاریخ جمهوری اسلامی و تجمعات حمایتی از کاندیداها) نمی‌توانست به همان راحتی که اوج می‌گیرد خوابیده شود. اما آنها برای آن نیز برنامه‌ریزی داشتند.

شکست میرحسین موسوی، بسیار روشن‌تر از شکست رفسنجانی در دورهٔ قبل بود؛ چرا که میرحسین موسوی تنها قادر به آوردن رأی در شهرهای بزرگ بود که احمدی‌نژاد را ’قاتل جون‘ خود می‌دانستند و در برابر میلیون‌ها روستایی و شهرستانی که احمدی‌نژاد ’قاتق نان‘‌شان شده بود، شانسی نداشت. اما شکست، برای کسانی‌که تصور پیروزی را تقریباً باور کرده بودند، سخت بود. فضای سنگین و ملتهب تهران حتی در قبل از اعلام نتایج قطعی آراء، حاکی از آن بود که جامعهٔ شهری، به ویژه تهرانی‌ها نمی‌توانند چنین چیزی را هضم کنند.

پروژهٔ ’کنترل مردم پس از انتخابات‘ که از مدتها پیش طراحی و برنامه‌ریزی شده بود اجرایی شد. ابتدائاً همانطور که مقرر شده بود، میرحسین موسوی بایست همچنان به عنوان فردی که اعتماد میلیون‌ها نفر را خریده است، به حامیان خود وفادار می‌نمود؛ از این‌رو آن بیانیهٔ مشهور ’تقلب در انتخابات‘ را صادر کرد و اعلام نمود که ’تسلیم صحنه‌آرایی نمی‌شود‘ و ’تا آخر در کنار مردم می‌ایستد‘. روز به روز تجمعات و اعتراضات، دامنهٔ گسترده‌تری پیدا می‌کرد، تا آنجا که بازارهای شهرهای بزرگ برای نشان دادن همراهی با مردم – یا حداقل اینکه نشان دهند به این اعتراضات بی‌اعتنا نیستند – روزهایی را تعطیل کردند.

رژیم به دادن هزینه‌های سنگین برای اعتراضاتی که پس از انتخابات صورت می‌گیرد تن داده بود، چنانچه نیروی انتظامی و سپاه خود را آماده کرده بودند. لیکن سرکوب یک شبه و قاطع، منجر به این می‌شد که اعتراضات، خفته شود. بنابراین آنها به مقابله‌ای تدریجی با معترضان اندیشیده بودند.

نزدیک به شش ماه پس از آغاز اعتراضات، پس از عاشورای سال قبل (1388)، میرحسین موسوی در بیانیه‌ای مغایر با آنچه تا قبل از آن در مدت برگزاری تجمعات معترضان بیان داشته بود، تلویحاً دولت را به رسمیت شناخت و به حکومت عرضه کرد که حاضر است که نمایندگانی را برای بحث در مورد ادارهٔ بهتر جامعه تعیین کند. بیانیه‌ای که اعلام می‌کرد که خود وی دیگر دخالتی در امور نمی‌خواهد داشته باشد، چیزی که آب سردی بر آتش اعتراضات هوادارانش نسبت به دولت بود.

بدین‌ترتیب رژیم، انتخاباتی را برگزار کرد که مشارکت هشتاد درصدی مردم را در خود داشت و دیگر اینکه یک جریان «جعلی» مخالف را در درون نظام جمهوری اسلامی – آلترناتیوی برای اپوزیسین واقعی – ایجاد کرد. حال با کمک این جریان قصد دارد که حیات سیاسی خود برای دوره‌ای و برهه‌ای دیگر جان‌بخشی کند.

احمدی‌نژاد چرا هولوکاست را انکار کرد

2010-12-22T09:15:00.004+03:30

هنوز چند ماهی از روی کار آمدن احمدی‌نژاد در دورهٔ پیشین ریاست‌جمهوری نگذشته بود که وی زبان به فحاشی و ناسزاگوئی علیه اسرائیل گشود و تا آنجا پیش رفت که روزی بیان کرد ”همانطور که امام راحل‌مان فرمودند، اسرائیل، غدّه‌ای سرطانی است که باید از نقشهٔ جهان محو گردد“ و متعاقب این اظهارات بود که شورای امنیت سازمان ملل به صدور بیانیه در نکوهش چنین اظهاراتی مبادرت کرد. پس از آن، هولوکاست را ’افسانه‌ای ساخته و پرداختهٔ غربی‌ها‘ دانست و در سفری که به عربستان داشت، در کنفرانسی رسانه‌ای در مکّه اعلام کرد که برای حل مشکل اسرائیل راه‌حل دارد: ”اروپایی‌ها یک منطقه‌ای از اروپا یا آمریکایی‌ها، بخشی از آمریکا را برای تأسیس اسرائیل اختصاص دهند، آن‌وقت ما دیگر با اسرائیل مشکلی نداریم“. آیا این اظهارات همانطور که ظاهرشان نشان می‌دهد، یک راستا را دنبال می‌کنند و آن ’ضدیت با اسرائیل‘ است؟

پس از محکومیت جهانی اظهارات احمدی‌نژاد، وی دیگر در هیچ مصاحبه و کنفرانس خبری و یا حتی محفل داخلی، نه سخنی از «محو کردن اسرائیل» زد و نه به «انکار هولوکاست» پرداخت. ابتدای زبان به دهان گرفتنش در این موارد، از سوی مصاحبه‌کنندگان رسانه‌های غربی مورد سؤال قرار می‌گرفت که ”آیا دولت ایران می‌خواهد اسرائیل را محو کند؟“ و یا ”آیا وی هولوکاست را افسانه می‌داند؟“ که از پاسخی روشن به آن طفره می‌رفت. در مورد سؤال اول می‌گفت که ”ما معتقدیم انسانها حق دارند در آرامش و با محبت در کنار هم زندگی کنند. ما اعتقاد داریم که بشریت به عشق، محبت و مهرورزی و پیام پیامبران نیازمند است. [در حالی‌که لبخندی می‌زد و لب و لوچه‌اش را به صورت طاقی‌شکل در می‌آورد و ابروهایش را بالا می‌انداخت به حرف‌هایش ادامه می‌داد] شما می‌بینید که اسرائیل بدترین جنایات را انجام می‌دهد“ و در مورد سؤال دوم نیز پاسخی بی‌ربط می‌داد، ”ما گفته‌ایم که موضوع هولوکاست را مورد تحقیق و مطالعه قرار دهند. چرا در مورد هر چیزی می‌توان تحقیق کرد و آن را مورد سؤال قرار داد، اما هولوکاست نه.“ (این از عقل به دور است که در مورد چیزی که افسانه‌اش می‌دانی به دنبال تحقیق و بررسی تاریخی باشی. این پیشنهاد از سوی وی فقط برای این مطرح شد که گفتهٔ وی را تعدیل کند. وی بعدها حرفش را اینطور تغییر داد که ”آنچه من گفتم این بود که هولوکاست را بعنوان ’موضوعی تاریخی‘ مورد تحقیق قرار گیرد.“)

احمدی‌نژاد در چند سال اخیر وقتی قرار است در مورد اسرائیل سخنی بگوید در اعلی درجه‌اش، تنها بیان می‌دارد، ’رژیم جعلی اسرائیل‘، ’رژیم صهیونیستی‘، ’حکومت جنایتکار ‘ و اظهاراتی که می‌خواهد همان گفته‌های وی در مورد ’حذف اسرائیل از نقشهٔ جهان‘ را در اذهان تداعی کند: ”به زودی این حکومت جعلی از بین خواهد رفت“، ”به زودی پیروزی بزرگ برای فلسطینی‌ها اتفاق خواهد افتاد“؛ که البته هرگز بار آن اظهارنظر مقدّم را ندارد. اینها بیشتر از غیب چیزی را آوردن است که اصالتاً به بیان یک «تمنّا» شباهت دارد تا یک موضع‌گیری. تازه وقتی بیشتر از اهمیت آن کاسته می‌شود که احمدی‌نزاد در توضیحاتی در روشن ساختن این سخنان بیان می‌دارد، ”نه اینکه ما کاری انجام دهیم، ’خود به خود‘ و ’به طور طبیعی‘ این حکومت از بین می‌رود و کارش تمام می‌شود.“

این جنس موضع‌گیری‌های وی که هزینه‌های سیاسی زیادی برای ایران در عرصهٔ جهانی به دنبال داشته است؛ به طوری‌که اکثر غربی‌ها آنچه رسانه‌هایشان در مورد ایران انعکاس می‌دادند را بیشتر از قبل می‌پذیرند و به ایرانی‌ها به چشم «شرور»هایی که باید همچنان اکید تحت کنترل باشند می‌نگرند. هرچند آنها که دقیق‌تر و هوشمندانه‌تر مسائل را می‌بینند، این جنس لفاظی‌های حکومت ایران را بیشتر برای ’مصرف داخلی‘ ارزیابی می‌کنند.

دولت تازهٔ ایران نیازمند این بود که «اعتنا»ی جهان را به خود جلب کند. در انتخابات ریاست‌جمهوری سال 84، هیچ‌یک از دولت‌های غربی از پیروزی احمدی‌نژاد استقبال نکرد و پیامی هم برای تبریک به او نفرستادند. بالعکس، تونی بلر، نخست‌وزیر بریتانیا پیش‌قدم شد و گفت که ”احمدی‌نژاد در اشتباه است اگر که فکر کند که غرب در مورد او مسامحه‌ای خواهد داشت“ که کنایه از هیچ‌انگاری احمدی‌نژاد توسط غربی‌ها داشت. بی‌اعتنایی غربی‌ها و رسانه‌هایشان برای دولت تازهٔ ایران که نیازمند ’انحرافِ افکار عمومی‘ – از پیگیری مطالبات به حقش در زمینه‌های مختلف اقتصادی و سیاسی – بود، برآن داشت که دست به کاری بزند که صدای آنها را بلند کند، به قول معروف ’طاعت از دست نیاید، گنهی باید کرد‘.

با گفتن این سخنان او جا پیدا کردن در میان مسلمانان، به ویژه اعراب که با اسرائیل خصومتی دیرینه دارند را دنبال می‌کرده. با همین سخنان توانسته است که در مصر و برخی کشورهای دیگر عرب به محبوبیت دست یابد. بدیهی است که اعراب از اینکه یک کسی به نیابت از آنها به اسرائیل مشت بزند، بسیار خوشحال و خرسند باشند. دیگر موضوعی که وی دنبال می‌کرده است، دادن پیامی به دولت‌های عربی بوده است که به نیات اصلی ایران در کمک به گروه‌های فلسطینی مبارز مانند جهاد اسلامی و حماس تردید دارند. او می‌خواهد نشان دهد که ’با تمام وجود‘، ایران با اسرائیل دشمن است و این دشمنی را نه فقط در کمک‌های مالی و تسلیحاتی به حماس، بلکه به طور رو در رو و بی‌واسطه نیز دارد. بارها و بارها خامنه‌ای به مناسبت‌هایی نظیر شعله‌ور شدن انتفاضه و خبرهایی در مورد تخریب مسجد الاقصی ، دولت‌های عربی را به موضع‌گیری و اتخاذ اقدام فراخوانده است. در حالی‌که خود ایران بیشتر حرف زده است تا واقعا کاری صورت داده باشد، احمدی‌نژاد خواست تا بدین‌ترتیب حکومت ایران را نه فقط توصیه کننده به انجام کاری در مقابل اسرائیل، که جلو دار هزینه کردن سیاسی برای آن جلوه‌گر سازد.

اما علی‌رغم تمامی این نیّات، چیزی که از این موضع‌گیری‌های خالی از مغز بیرون آمده است: از یک‌طرف ایران را یک چاپلوس برای اعراب که حاضر است برای هیچ، منافعش را قربانی کند نشان داده و از طرف دیگر اسرائیل را بعنوان یک قربانی در مقابل بیدادگری ایران در منطقه معرفی کرده. اعراب برای ایران هورا می‌کشند، اما این برای اینست که ایران بیشتر از جانب آن به اسرائیل مشت بزند. از طرف دیگر آنها (حتی مردمانشان) از ایرانی قدرتمند و پیشرفته خوشحال نمی‌شوند، پس برای آنها حتی اگر ایران نتواند گزندی به اسرائیل برساند، این سود مفروض است که ایران در حال ضایع کردن خود و سرمایه‌هایش است و این یعنی قدرمندتر شدن آنها و یا حداقل حفظ وضعیت اقتدار کنونی‌شان.

بصیرت در منظر ولایت فقیه

2010-12-21T07:44:00.000+03:30

در جمهوری اسلامی مانند هز نظام غیر مردمی، افراد متملّق و چاپلوس جایگاهی نزد حکام بدست می‌آورند و به نان و نوایی می‌رسند. این عده به دهان رهبر جمهوری اسلامی نگاه می‌کنند تا یک چیزی از آن بیرون بیاید و هر کجا که شد – در تلویزیون، رادیو و یا هر رسانهٔ دیگری – حتماً جلوه دهند که چه حرف کلیدی و مهمی (از نظر آنها) از سوی رهبری گفته شده است و این ترجیع‌بند ”همانطور که رهبر معظم انقلاب فرمودند“ را در هر جای سخنانشان تکرار کنند. در مورد رخدادهای پس از انتخابات ریاست‌جمهوری دهم نیز، این عده به همین شیوه تمسک جسته‌اند و از اصطلاحان و حرف‌های رهبری جمهوری اسلامی در بوق و کرنا کرده‌اند، کلماتی مانند «خواص»، «ریزش»، «معیار» و البته «بصیرت»، به کلمات متداول هر کسی که به عنوان کارشناس دعوت شده است تبدیل شده و عباراتی مانند ’خواص باید اهل بصیرت باشند‘، ’خواص وقتی به دنیا طلبی دچار شوند‘ و از این قبیل، چیزهایی است که بسیار متداول استفاده می‌شود. زمانی این در مورد «اصلاحات» نیز وجود داشت.

کربلا و امام حسین در امسال بیش از هر سال دیگر دست‌مایهٔ تقارن‌سازی‌های چاپلوسان و اشخاص متملق حکومتی قرار گرفت. آنها وضعیت کنونی را با زمان وقوع حادثهٔ کربلا «قرینه‌سازی» کردند و بیان داشتند که ”اگر آن روز نیز خواص بصیرت بخرج می‌دانند، فرزند رسول‌الله کشته نمی‌شد“. آنها نمی‌دانند که با این معادل‌سازی‌ها چیزی به خودشان اضافه نمی‌کند، بلکه آنچه از آن خرج می‌کنند را در نظر مردم بیش از پیش مشوّه می‌سازد.

سالیانی است در این کشور، روزنامه‌نگاران و افرادی خام‌اندیش و سبک‌مغز، ’اصلاحات‘ را به ’دوم خردادی‌ها‘ جا انداختند و خاتمی و کروبی را نیز سران آن کردند. همان‌هایی که اگر خوب به شجره‌شان بنگرید، به افرادی می‌رسید که رفسنجانی را ’سردار سازندگی‘ و دوران او را ’دوران سازندگی‘ کشور خواندند. متأسفانه وقتی چیزی بد جا بیفتد و به فرهنگ تبدیل شود، سالها طول می‌کشد که در مورد درست کردن آن بتوان کاری کرد. این در تاریخ ما ریشه‌دار است. ’ملی‌گرایی‘ که مفهومی بسیار نیک است را به ’بی‌قیدی نسبت به دین‘ معادل کردند و ’آزادی‘ را به ’بلبشو‘ معنا ساختند. امروز هم شاهد هستیم که «بصیرت»، مستمسک قرار گرفته است تا هر بلایی در تفسیر و تعبیر، سر آن بیاورند.

از نظر رهبری رژیم و عمّال آن، ’اهل بصیرت‘ یعنی همان‌هایی که در پس از انتخابات، در راهپیمایی22 بهمن به خیابان‌ها آمدند و از نظام کنونی حمایت کردند. از نظر آنها، کسانی‌که در اعتراضات شرکت کردند ’فتنه‌گر‘ هستند. متملّقان حکومتی در عاشورای امسال به تشریح این مسأله پرداختند که حامیان حکومت بصیرت دارند چون از رهبری رژیم حرف‌شنوی دارند و آنچه مولای آنها می‌گوید چشم‌بسته اجرا می‌کنند و آنها که حاضر نیستند تن به اوامر و نواهی او دهند، اینها بدبخت و گمراه هستند.

کشته شدن ده‌ها نفر و مجروج شدن صدها نفر از مردم که نسبت به امیدهای برباد رفته‌شان حرف داشتند، سوژه‌ای برای بازارگرمی سخنرانان در حسینیهٔ امام خمینی – که هر ساله مراسم عزاداری در حضور رهبر جمهوری اسلامی در آن برگزار می‌شود – بدل شد. علم‌الهدی که امام‌جمعه‌ای مشهد را نیز یدک می‌کشد در یکی از همین شب‌ها بالای منبر رفت و گفت فلان بن فلان [و نام تعدادی از سپاهیان عمر سعد را آورد] از افرادی بودند که در جنگ صفیّن بودند (مثلا شمر در جنگ صفین از سر تا لبش شکافته شد) و یا در جنگ جمل بودند، اما در مقابل حضرت اباعبدالله شمشیر کشیدند. بعد گفت وقتی این حوادث رخ می دهد، آیا نمی‌شود کسانی‌که خود را خیلی هم نزدیک امام (بنیانگذار جمهوری اسلامی) می‌دانند در زمانهٔ حاضر از آمریکا خط بگیرند؟ بعد هم به اقامهٔ دلیل برای این حوادث پرداخت: دلیل این اتفاق، ’نداشتن بصیرت‘ است.

این گونه سخنان یعنی اینکه: اولاً ما و حکومت کنونی در ایران بر حق هستیم و رهبری آن نیز به مثابهٔ امام حسین است و مخالفان ناحق و باطل هستند و با اصل دین مخالف هستند و فاسد و فاسق و یزیدی هستند. دیگر اینکه هرکس می‌خواهد بداند که چه باید بکند که دچار لغزش نشود، باید اهل بصیرت باشد. بصیرت هم معنایی نزد اینها دارد.

بصیرت از نظر این عده یعنی اینکه هرچه رهبری جمهوری اسلامی گفت «فصل‌الخطاب» است و دیگر نباید هیچ مخالفتی با آن کرد. اگر کسی گفت که این وضعیتی که در زمینهٔ حقوق بشر در ایران است غلط است، اینکه دانشجویان معترض زندانی شوند، خلاف حق است، اینکه یک فرد به طور فرا قانونی و بدون اینکه مورد بازخواستِ مرجعی باشد، برای یک مملکت تصمیم بگیرد، خلاف حق است، اینها همه نشانهٔ نداشتن فهم است و افرادی که دارای اسم و نامی هستند و چنین عقایدی را بیان می‌کنند می‌شوند ’خواص بدون بصیرت‘.

امام حسین «یک‌بار» در حدود 1370 سال پیش با تمامی عزیزانش در مقابل یزید ایستاد و کشته شد، ولی بارها و بارها افرادی آنچه که او برای آن قیام کرد را لگدمال می‌کنند و ضایع می‌کنند. بی‌جهت نیست که با وجود این‌همه که بر طبل عزاداری امام حسین در این مملکت کوبیده می‌شود، اعتیاد به مواد مخدر در آن از همه جای دنیا بیشتر است، رشوه و فساد اداری آن زبانزد است و با افغانستان که رکوردار آن است مقایسه می‌شود و به قول یک روزنامه‌نگار ایتالیایی اگر عدم مصرف مشروبات الکلی در یک کشور نشانه‌ای از اسلامی بودن آن محسوب می‌شود، مطمئناً ایران در این زمینه حرفی برای گفتن ندارد. پیامبر، امام علی و امام حسین و دیگر ائمه کجا و خامنه‌ای و حکومت‌گران ایران کجا. یکی نیست به این سخنرانان حکومتی (درباری زمان) بگوید، چطور وقتی خود خامنه‌ای در تریبون نمازجمعه می‌گوید ”من در حد زید (غلام حضرت علی) هم نیستم“ چطور این افراد چنین انتساباتی را در مورد وی صورت می‌دهند.

تشریح کردن بصیرت در نگاه ولایت فقیه؛ یعنی اینکه یک فرد متملق بیاید او (رهبری حکومت ایران) را جای امام حسین بنمایاند و مخالفانش را دو رو و منافق. بصیرت یعنی اینکه تمامی ناحقی این حکومت را در رفسنجانی، موسوی، خاتمی و کروبی خلاصه کرد – که همگی سالیان سال در منظر رهبری درس پس داده‌اند و خدمت او کرده‌اند – و حالا که بنا به یک فتنه ساخته و پرداخته شده مقرر شده است که آنها نقش ’مخالف‘ را بازی کنند، ’سران فتنه‘ بدانیم. آنها (افرادی که از سوی حکومت، سران فتنه نامیده شده‌اند) منافق هستند و بلکه بدتر از آن نیز هستند، اما همهٔ حقیقت این نیست. چه تفاوت ماهوی میان ظلمی که خامنه‌ای و خاتمی به مردم کرده‌اند، و یا آنچه از سوی احمدی‌نژاد و رفسنجانی صورت گرفته است وجود دارد؟

آنها درصدد هستند که از درون خودشان، عروسک‌هایی را بالا بیاورند و به آنها مقداری تُف و لعنت کنند تا عده‌ای از خودشان را که همگی از نظرشان اهل بصیرت هستند قانع سازند که حسینی‌ها در مقابل یزیدی‌ها پیروز می‌شوند و برای عده‌ای که اهل بصیرت‌شان نمی‌دانند و مخالف رژیم هستند، چنین نشان دهند که در درون با هم اختلاف دارند و دارن توی سر و کلهٔ هم می‌زنند. چه کسی است که نداند که رفسنجانی حاضر است تمام روزنامه‌های نظام علیه او مطلب بنویسند – و اتفاقاً از این طریق چیزی بر نفرت و کینهٔ مردم نسبت به او افزوده نمی‌شود – و این از شعاع‌های فتنهٔ اصلی است. تمام ملت ایران و جنبش به اصطلاح سبز، اکنون با تمامی هزینه‌هایی که داده است انتر و منتر چند نفر پوچ و بی‌مغز مانند کروبی، موسوی، خاتمی، مهدی و فائزه هاشمی شده است. این همان هدف رژیم است. عنوان هم می‌کنند که ’افرادی از درون رژیم ریزش کرده‌اند‘، تا بیشتر این خیمه شب‌بازی‌شان واقعی جلوه کند.

بصیرت در منظر ولایت فقیه؛ یعنی اینکه همینی که رهبر جمهوری اسلامی می‌گوید را بپذیری و قبول کنی و حرفی دیگر که از توی آن در می‌آید را نزنی، به قول معروف «ان‌قلت» نیاوری. بصیرت از دیدگاه حکومتی‌ها؛ یعنی اینکه بپذیری که قسمتی از رژیم که نمایش مخالفت با رهبری رژیم را در «بالماسکه‌ای» طراحی شده دارد، فتنه‌گرانی هستند که مسبب حوادث پس از انتخابات بودند. بصیرت از منظر آنها یعنی اینکه مردم ایران (آن توده‌ای که مخالف جریان کنونی هستند) را اینقدر حقیر و ذلیل تلقی کنیم که ملعبهٔ دست موسوی، خاتمی و کروبی باید باشند. بصیرت داشتن از دیدگاه حکومت خامنه‌ای، یعنی فتنهٔ اصلی که خود انتخابات و برنامه‌ریزی‌هایی که برای اجرای آن –با آن وضعیت و رقابت ساختگی بود – را نبینی و فقط در یک دایرهٔ محدود که به چند نفر مانند کروبی، خاتمی و موسوی و بیانیه‌ها و حرف‌ها و سخن‌های آنها وسعت می‌یابد، بسنده کنی.

بصیرت در منظر ولایت فقیه، اصلاً به معنای ’نگاهی نفوذکننده‘ که به کُنه مسائل نظر دارد نیست، بلکه آنچه هست را باید در سطحی‌ترین سطح آن ’واقعی‘ و ’حقیقی‘ و بدون چون و چرا و دربست بپذیری. در منظر ولایت فقیه، می‌گویند که اگر اسلام را با بصیرت پذیرفته باشی، دیگر برایت ’اطاعت محض‘ از ولی‌فقیه سؤال نمی‌شود، دیگر وقتی وی فرمانی داد به طور مطلق اطاعت می‌کنی. در نزد آنها این دیگر مطرح نیست که چطور می‌شود افرادی را ’سران فتنه‘، ’خواص فریب‌خورده‘، ’افراد دنیا طلب‘ و ’خط گیرنده از دشمن‘ دانست و سپس محاکمه نکرد، دادگاهی نکرد و حتی طی یک حادثه‌ای توسط لباس‌شخصی‌هایی – که برای دانشجویان و اساتید دانشگاه که مخالف‌شان هستند کمین می‌گذارند و هر از چندگاهی هم آنها را می‌ربایند و به هیچ قانونی هم اطاعت می‌کنند – مورد حمله قرار نگیرند، بلکه رهبری نظام برای ’بازگشتن آنها به دامان نظام‘ جواز صادر کند و متعاقب آن هم افرادی که آنها را مانند ’مجاهدین خلق‘ دانستند بیان کنند که ”این افراد باید وضعیت خودشان را روشن کنند“ (پس هنوز نظام اسلامی برای این به اصطلاح ’سران فتنه‘ جا دارد) آیا این معنای ”الفتنة اشد من القتل“ است؟ (اگر که واقعاً اعتقاد دارند همین‌ها فتنه‌گر هستند)

نزد این عدّه از حامیان نظام، این از بصیرت به دور است که ببینی چطور چیزی ’فتنه‘ قلمداد می‌شود که خودش ’نمایشی‘ است برای چیز دیگر. آنها که فتنه‌ای ساختگی را بعنوان ’فتنه‘ قالب جامعه کردند، خود اهل فتنه‌گری هستند. نزد این افراد، هرچه حماقت داشته باشی و کمتر چون و چرا کنی، بصیرتر و هرچه بیشتر اصل ماجرا را مورد سؤال قرار دهی و بخواهی روشن کنی، فردی وا داده‌تر تلقی می‌شوی.

باطن هدفمندی یارانه‌ها

2010-12-20T01:31:00.001+03:30

احمدی‌نژاد طی یک مصاحبه و گفت‌و گوی تلویزیونی، فرمان آغاز ’طرح هدفمندی یارانه‌ها‘ را صادر کرد. این طرح که به گفتهٔ دولت احمدی‌نژاد به منظور ’برقراری عدالت‘ انجام می‌شود، از سوی بسیاری از کارشناسان اقتصادی مورد انتقاد قرار دارد. اینکه در جامعهٔ ایران فاصلهٔ طبقاتی بسیار زیاد است، اینکه اغنیاء از یارانه‌های دولتی بیشتر از فقرا استفاده می‌کنند، اینکه اگر وضعیت به همین منوال ادامه یابد، ایران باید چندی بعد به وارد کنندهٔ نفت و گاز بدل شود و بسیاری دیگر از پیش‌فرض‌هایی که پشتوانهٔ اجرای چنین طرحی قرار گرفته است، یک بحث است و اینکه این طرح چیست و چگونه اجرا می‌شود و چه پیامدهایی را در جامعه خواهد داشت یک بحث دیگر.

اشتباه است اگر فکر کنیم آمار مصرف بنزین در شرایط کنونی و پیش‌بینی ادامهٔ آن، ربطی به درست بودن چنین طرحی دارد؛ چرا که این آمار و پیش‌بینی می‌تواند در مورد هر طرحی که اعلام می‌کند بهبود وضعیت اقتصادی را درنظر دارد پشتوانه استدلالی قرار گیرد. اشتباه است اگر فکر کنیم که فاصلهٔ طبقاتی زیاد در جامعهٔ ما، دقیقاً نسخه‌اش توسط احمدی‌نژاد پیچیده شده است و آن، همین طرح هدفمندی یارانه‌هاست. از این نگاه وارد بحث شدن، در اصل یک انحراف است.

اینکه مشکلاتی بنیادین در اقتصاد ایران وجود دارد، ربطی به استدلال برای درست بودن چنین طرحی ندارد. دلایل متعددی وجود دارد که می‌تواند ثابت کند که چنین طرحی اولاً یک نیت سالم در پشتش نیست و ثانیاً نتایج مثبتی هم نمی‌تواند باشد. اینکه ’نیت سالم نداشتن‘ را از ’پیامدهای منفی‘ جدا درنظر گرفته‌ایم به این دلیل است که ممکن است عده‌ای گمان کنند که این طرح علی‌رغم سوء‌نیتی که حکومت دارد، پیامدهای مثبتی هم برای مردم دارد.

دلایلی برای اینکه یقین داشته باشیم که حسن‌نیّتی پشت این قضیه نیست:

1. مهمتر از همه و بیش و پیش از هر موضوعی، توجه به این مسأله باید داشت که طرح هدفمندی یارانه‌ها، در اصل ابتدائاً مطرح نبود، بلکه احمدی‌نژاد ’طرح تحول اقتصادی‘ را مطرح کرد که دارای هفت قسمت بود که هدفمندی یارانه‌ها یکی از آنها بود. قرار بر این بود که نظام مالیاتی، نظام توزیع کالا و خدمات، گمرک، نظام اداری کشور متحول شود و نظام بانکی کشور به سامان شده و بهره‌وری و افزایش ارزش پول ملی برنامه‌ریزی شود. پس از چندی همانطور که از ابتدا معلوم شد، این طرح فقط برای گران کردن برخی کالاها است که دولت با پرداخت بخشی از مبلغ آنها، از قیمت آزاد آنها تاحدی کاسته بود (یارانه). که به عنوان یک طرح مجزا به صورت قانون با عنوان ’قانون هدفمند کردن یارانه‌ها‘ در مجلس تصویب و به تأیید شورای نگهبان رسید.

2. احمدی‌نژاد که سال قبل از انتخابات ریاست‌جمهوری دهم، یعنی سال 87 مدام بر اجرای طرح تحول اقتصادی سخن بر زبان می‌راند، تأکید داشت که این طرح با تمامی اجزای آن به صورت کامل و یکجا اجرا خواهد شد. (آن را یک بستهٔ پیوسته دانست که همهٔ اجزای آن برای اینکه موثر واقع شود «باید» توأمان اجرا شود) اکنون مشخص شده است که قسمت مربوط به گران کردن بیش از سایر قسمت‌ها مورد طمع وی بوده است، چرا که هنوز نظام مالیاتی، نظام اداری، نظام توزیع کالا و خدمات و گمرک و نظام بانکی تحولی را به خود ندیده است و در عوض بنزین به لیتری 700 تومان و گازوئیل به لیتری 150 تومان رسیده و برق، آب، گاز و نان نیز متناوباً بر قیمت‌شان افزوده می‌شود.

3. این طرح با همهٔ ادعاهایی که در مورد مطالعه، تحقیق و بررسی «جامع» و «دقیق» در مورد آن شده است، چیزی خام و ساده است. جمع‌آوری اطلاعات خانوار به اینجا انجامید که دست‌آخر به همه یک‌جور یارانه تعلق بگیرد! اگر جمع‌آوری اطلاعات اقتصادی خانوار برای تقسیم‌بندی یارانه اختصای دهک‌های جامعه صورت گرفت، چرا ابتدائاً به سه خوشه تقلیل یافت و بعد هم اعلام شد که به همهٔ افراد یک مقدار پول می‌دهند.

4. هیچ جزئیاتی از این طرح در اختیار رسانه‌ها، مردم و حتی نمایندگان مجلس قرار نگرفت. تا آنجا که معلوم شده است، نمایندگان مجلس در تمکین از رهبری جمهوری اسلامی، نسبت به مشخص ساختن جزئیات این طرح – که در ابتدا برای تصویب طرح تحول اقتصادی مورد تقاضایشان بود – به تصویب کلیات اکتفا کردند و اجرای دلخواه را با باز گذاشتن دست دولت به تصویب رساندند.

5. در حالی‌که اعلام می‌شد که هیچ‌یک از کالاها و خدمات گران نخواهد شد، از همان ابتدا به سراغ گران کردن اساسی‌ترین کالاهای مصرفی مردم رفتند: برق، آب آشامیدنی، گاز و بنزین و البته نان. برخلاف اظهارنظرهای دولتی‌ها که کرایه‌های اتوبوس‌ها افزایش نخواهد یافت، این سخن، دقایقی پس از صدور آغاز هدفمندی یارانه‌ها به اینصورت تغییر یافت، ’حداقل تا آخر امسال، افزایش قیمتی در کرایه‌ها نخواهیم داشت‘ و در حالی‌که احمدی‌نژاد تأکید کرده بود که هیچ چیز گران نمی‌شود، رئیس ستاد حمل و نقل و سوخت گفت که ’به میزان کمی افزایش در کرایه‌ها صورت خواهد گرفت‘ البته او چیزی از اینکه چه میزان را کم می‌داند نگفت و مدام با بالا و پایین بردن دست‌هایش و قربان صدقه رفتن مردم اعلام می‌کرد که ’ما در کنار شما هستیم‘، ’ما تا آخر با شما هستیم‘.

پیامدهای این طرح:

1. بدون هیچ تردیدی این طرح، به عدالت در جامعه کمک نمی‌کند. برخی فکر می‌کنند اینکه به کسانی که فقیرترین افراد جامعه هستند اگر نانی برسد، پوشاکی برسد و یا مدرسه‌ای ساخته شود، عدالت در جامعه بوجود آمده؛ چرا؟ پاسخ آنها اینست که چون این مدرسه نبوده و حالا ایجاد شده است. در صورتی‌که اگر از جایی که اصلاً حق برداشت وجود نداشته و یا به صورت عادلانه برداشت نشده، چنین کاری صورت گرفته باشد، هیچ عدالتی که ایجاد نشده که ظلم ایجاد شده است. اینکه یک فقیر هم در جامعه نباشد خوب است، اما عدالت در مورد او، با گرفتن مال غیر و دادن به او اجرا نشده است، بلکه ظلمی بر ناعدالتی موجود افزوده شده است. احمدی‌نژاد از افراد متوسط می‌خواهد بگیرد و به افراد فقیر جامعه بدهد، بدون اینکه هیچ مبنای عادلانه‌ای در این بین وجود داشته باشد.

2. بدون هیچ تردیدی، فاصلهٔ طبقاتی میان اغنیاء جامعه و فقیرترین افراد جامعه کم نخواهد شد. کاری که صورت می‌گیرد در بهترین حالت اجرای خود، افراد متوسط را فقیرتر و فقیرترین‌ها را کمی برخوردار می‌سازد، اما در مورد قشر مرّفه جامعه باید بگوییم اتفاق عجیبی نخواهد افتاد.

3. پیامدهای اقتصادی زیان‌باری که این طرح برجای خواهد گذاشت، موجب لطماتی در سایر حوزه‌های اجتماعی و فرهنگی خواهد شد. شما در حال حاضر با جامعه‌ای روبه‌رو هستید که بیش از 12 میلیون نفر آن در سن ازدواج هستند و نرخ بیکاری آن بسیار بالاست. افزایش هزینهٔ زندگی باعث خواهد شد که میل و رغبت هرچه کمتری برای تشکیل زندگی وجود داشته باشد و این خود به تنهایی دارای تبعات بسیار سنگینی از لحاظ اجتماعی و اخلاقی خواهد بود.

4. جامعه‌ای که متوسط آن روز به روز احساس فقر بیشتری کنند نمی‌تواند رشد اقتصادی پویایی داشته باشد. می‌توان تصور کرد که وضعیت اقتصادی نامناسب در تولید و کسب و کار ایجاد شده و این، منجر به بزهکاری و کج‌روی‌های اجتماعی شود. زمانی که امید به داشتن زندگی مناسب کم شود، ناامیدی منجر به دست زدن به کارهایی پرخطر خواهد شد. بی‌جهت نیست که درست در همان زمان که احمدی‌نژاد فرمان حذف یارانه‌ها را صادر می‌کند و قیمت‌های کالاهای اساسی را بسیار افزایش می‌دهد، محمد جواد لاریجانی، رئیس قوه قضائیه از وضعیت موجود در جامعه در زمینهٔ امنیت ابراز نگرانی می‌کند و بیان می‌دارد که وضعیت کنونی در زمینهٔ ناامنی غیر قابل ادامه است و فرمان می‌دهد که هرکس با سلاح سرد در جامعه اقدام به ارعاب کرد، اعدام شود. در حالی‌که تا پیش از این، افراد زیادی به ارتکاب جرائمی با سلاح سرد بارها و بارها به زندان افتاده و آزاد می‌شده‌اند، وی اعلام می‌کند که در قانون ما سلاح سرد حکم سلاح گرم را دارد ’و من‌بعد حکم آنها بدون مماشات اجرا می‌شود‘.

5. تبعات اجتماعی این طرح بسیار سنگین‌تر از تبعات اقتصادی آن خواهد بود. بدون تردید، مردم، کمتر و کمتر با یکدیگر مهربانی و گذشت خواهند داشت. تنش‌های بسیاری شکفته می‌شود. شما در نظر بگیرید که در زندگی شهری-آپارتمانی که هزینه‌های گاز و برق عمومی و آب مشترک است، این طرح، چه دعوا و جنجالی را بوجود می‌آورد. شما نمی‌توانید تصور کنید که زمانی‌که افراد به یکدیگر به مانند غارت‌کنندهٔ پول‌شان نگاه می‌کنند چه وضعیت عذاب‌آوری خواهد بود. همسایه‌هایی که اکنون هم با هم مشکل دارند، چه مشکلات مضاعفی خواهند داشت. می‌گویند ”کنتورهای مجزا بگذارند“، آیا فکر می‌کنید این راه‌حلی بدون مشکل خواهد بود؟

6. هیچ صرفه‌جویی در بخش‌های اساسی اتفاق نمی‌افتد. اگر دولت، بدون هیچ مبنایی کمتر مصرف کردن مردم را به حساب صرفه‌جویی می‌گذارد، تنها دروغی است برای راضی کردن یک عده که خود را مبتکر چنین طرح بی‌خودی‌ای می‌دانند. آن کسی که پول باد آورده دارد هم استخرش را می‌رود، هم با ماشین‌هایی که دارد، خیابان‌های تهران را بالا و پایین می‌رود و هم از پولی معادل فقیرترین افراد برخوردار می‌شود. این وسط چه اتفاقی می‌افتد که مصرف کم می‌شود (هرچند در کوتاه‌مدت) اتفاقی که می‌افتد؛ اینست که یک بندهٔ خدایی که سالی یک بار دست زن و بچه‌اش را می‌گرفت یک سفری می‌خواست برود دیگر آن را نمی‌رود. صاحبان میلیون‌ها پراید و پیکان که با آن کارهای روزمره‌شان را انجام می‌دادند، حالا باید ماشین‌شان را بگذارند در پارکینگ و زحمت تردد با وسایل حمل و نقل عمومی را به جان بخرند. این اسمش صرفه‌جویی نیست، بلکه مشقت دادن هرچه بیشتر به زندگی مردمی است که اصلاً راحت نیستند. در مورد نان نیز، آیا دستگاه‌های پخت نان عوض شده است که کیفیت نان بهتر شود؟ آیا نانواها می‌خواهند مقید شوند که نان بهتری به مردم بدهند؟ هیچ چیزی در مورد نان، جز قیمت آن تغییر نکرده است، آن وقت یارو می‌آید می‌گوید که مردم ما بهترین نان را بخورند. در مورد برق، گاز و آب، در حال حاضر نیز قیمت بسیار زیادی مردم برای آنها می‌پردازند. چطور مجری تلویزیون (اقبال واحدی) در مورد تعویض پنجره‌های فلزی خانه‌های مردم – به منظور صرفه‌جوئی در مصرف انرژی – به آنها توصیه می‌کند، در صورتی‌که مردم لباس مناسب برای پوشیدن را نیز به زور تهیه می‌کنند و اگر اجناس چینی نبود معلوم نبود که چه باید می‌کردند.

در مورد این طرح، حرفِ بسیار وجود دارد و هر روز که از آن می‌گذرد بر اشتباه بودن طراحی اصلی آن بیشتر واقف خواهیم شد.

احمدی‌نژاد می‌گوید که افرادی که می‌گویند که این کار بد است، بگویند چه کار باید کرد. بسیار خب! اولین اقدام اینست که ”دروغ را کنار بگذارید“. چطور از اعتماد به مردم سخن می‌گویید در صورتی‌که خودتان به آنها به عنوان افرادی «نادرست» نگاه می‌کنید. ساعت 12 شب اعلام می‌کنند که قیمت بنزین این می‌شود. این چه صداقتی است که چند ماه پولی که به حساب مردم ریخته شده است را بلوکه کنند و بعد به آنها اجازهٔ برداشت دهند. احمدی‌نژاد هر کاری می‌توانست می‌کرد، اما لااقل دروغ و ناصداقتی بخرج نمی‌داد؛ این کمتر نامردمی داشت. این دور از صداقت است که طرحی را به عنوان کمک کننده به برقراری عدالت مطرح کند و درست عکس آن کار کند. شما ببینید دولت وی به اصناف که در گرفتن مالیات قانونی از آنها – که غیر واقعی و بسیار کمتر از آن چیزی است که باید باشد، به طور مثال به گفتهٔ خود دولتی‌ها یک زرگر، یکصد هزار تومان مالیات سالیانه می‌دهد – مشکل دارد، وام می‌دهد تا با او – در این طرح – همراهی کنند و طبقهٔ متوسط که صدایش به هیچ جا نمی‌رسد (چون اصولاً اهل اعتراض نیست) را بچاپد.

روابط ایران و بریتانیا در طول چند دههٔ اخیر

2010-12-19T18:07:00.004+03:30

وقتی در فرهنگ ایرانی، نام ’انگلیس‘ برده میشود، مفهوم و معنایی خاص به ذهن‌ها متبادر می‌شود. تکیه‌کلام‌هایی مانند ”عجب چرچیلی است“، ”سیاستش مثل انگلیس است“ که در تداول عامیانه بکار می‌رود، نشانی از همین تلقی‌هاست. درست است که بسیاری از فرهنگ شفاهی ما از شایعات و حرف‌های من‌درآوردی و بی‌اصل و ریشه ناشی می‌شود، اما به قول نویسندهٔ آمریکایی کتاب ’ناسیونالیسم در ایران‘ بدبینی به انگلیس از جانب مردم ایران، چندان هم بی‌جهت نیست.

وقتی به تاریخ حداقل 500 سالهٔ اخیر کشورمان نگاه می‌کنیم، حضوری معنادار و پر تأثیر از انگلیسی‌ها را در ایران می‌بینیم. در برخی از برهه‌های زمان، آنها حضوری قابل مشاهده داشتند و در زمان‌هایی به صورت سایه بودند. اما به هر حال، این امری روشن است که آنها همواره بوده‌اند. من نمی‌خواهم که دقّ‌دلی خود را با بردن اوصافی مانند «بدجنس» و «خبیث» در مورد انگلیسی‌ها خالی کنم، فکر هم نمی‌کنم این راه مناسبی باشد برای اینکه دریابیم که انگلیسی‌ها در مورد کشور ما چه کرده‌اند.

اینکه دولت هر کشوری بایستی به فکر منافع ملی خودش باشد، از بدیهیات است. اصولاً در دنیا، سیاست‌مداری به معنی ’منافع خود را پاییدن‘ است. یادم هست در دبیرستان، یک روزنامه‌نگاری را دعوت کرده بودند که در مورد مفاهیم سیاسی برای ما توضیحاتی دهد و ما را به اصطلاح روشن کند. از معنا کردن کلمهٔ «سیاست» آغاز کرد. بعد پای تخته نوشت، ”سیاست: فن ادارهٔ امور و تدبیر کارها“. اما همهٔ ما امروز می‌دانیم که این تعاریف کلاسیک، شکلی که در عمل پیدا می‌کنند چیزی است که خیلی جاها غیر اخلاقی می‌شود. بسیاری از عامه بر اساس همین امر می‌گویند که ”سیاست، پدر و مادر ندارد“. البته آنها خوب درک نمی‌کنند که همین چیزی که بی‌پدر و مادرش می‌خوانند، چطور توسط اولیای اموری که از آن خوب سر در می‌آورند، رام و بدرد بخور می‌شود. از جمله متبحرترین سیاستمداران عالم، انگلیسی‌ها هستند. من فکر می‌کنم که انگلیسی‌ها ذاتاً زیرک هستند. حالا در نظر بگیرید که سیاستمدارترین دولت‌های آنها از بدشانسی ایرانی‌ها، درست با بی‌کفایت‌ترین حکومت‌های ایران همزمان بوده است و با توجه به اینکه استعمارگران بریتانیایی در اقصی نقاط دنیا پی منافع بودند، تا توانستند ایرانی‌ها را تحت کنترل داشتند.

من مخالف این نظر هستم که بُردن نفت ایران، هدف نهائی و غائی استعمارگران بریتانیایی و بعدها آمریکایی در ایران بوده است، بلکه آنها با کنترل کردن ایران، توانستند منطقه‌ای و بلکه نسل‌هایی از جهان اسلام را کنترل کنند. ما می‌توانیم تا ابد به حکومت‌های قاجاریه و پهلوی فحش دهیم که چرا عیاشی‌های خود را مقدم بر اصلاح و سر و سامان دادن مملکت دانستند، اما به قول معروف ”اینها برای فاطی تنبان نمی‌شود“.

شما فکر می‌کنید که عهدنامهٔ گلستان و ترکمنچای میان ایران و روسیه که بسیاری از سرزمین‌های ایران را به روسیه ملحق کرد و جدا از آن، بسیاری از خسارت‌های دیگری را به ایرانیان وارد ساخت، به واسطه‌گری چه دولتی بود؟ ممکن است گفته شود اگر انگلیسی‌ها نبودند که آنها (روسها) تا خلیج‌فارس را صاحب می‌شدند. آیا در آن صورت، امروز ما یکی از جمهوری‌های تازه استقلال‌یافتهٔ شوروی نمی‌توانستیم باشیم که احتمالاً خیلی قدرت‌مندتر، پیشرفته‌تر و مدرن‌تر از اکنون می‌بودیم؟ آیا انگلیسی‌ها برای دلسوزی آمدند و مداخله کردند؟

رژیم قاجاریه، حکومتی فاسد بود که چه انگلیسی‌ها آن را بر می‌انداختند و چه رها می‌کردند، چیزی از آن نمانده بود. آیا آن، فرصت برای ایرانی‌ها نبود که انقلاب مشروطه را به سامان برسانند؟ وضعیت کشور با وجود حکومتی فاسد و دست‌نشانده مانند قاجاریه، آنقدر بهم ریخته و درهم بود که رضاخان قلدر به قهرمانی برای نظم بخشیدن به امور جاریهٔ کشور برای مردم تجلی می‌کند و اقدامات او تا به امروز برای بسیاری از سلطنت‌طلب‌ها، مایهٔ تبختر و تفاخر است.

در طول تاریخ، دست انگلیسی‌ها یک جا از پرده عیان شد، ’کودتای 28 مرداد علیه دولت ملی مصدق‘. اینکه مصدق، ضعیف بود یا محکم، اینکه بی‌تدبیر بود یا زیرک، در جای دیگری باید بحث شود، اما اینکه این اقدام از سوی انگلیسی‌ها، یک نقطهٔ عطف (تغییر جهت) در سیاست سنتی آنها در قبال ایران محسوب می‌شود، از سوی اکثر تحلیلگران تاریخ ایران پذیرفته شده است. وقتی به روند تحولات در فاصلهٔ روی کارآمدن دولت مصدق تا سرنگونی دولت او نگاه می‌کنیم، چند نکته را می‌بینیم که نمی‌شود از آن به سادگی گذشت: اول اینکه مصدق بر خلاف همهٔ دولت‌مردان ایران، حقیقتاً به آزادی و عدالت معتقد بود. حتی بسیاری این را یک نقطه‌ضعف برای او به حساب آوردند و آن را یکی از دلایل سقوط دولت او می‌دانند. دوم اینکه دولت وی حقیقتاً به دنبال استقلال ایران به معنای حقیقی بود؛ به این معنا که منافع ملی در تصمیم‌گیری‌های سیاسی در اولویت باشد. او بر همین اساس فرصت را مغتنم دانست و شروع کرد به دنبال کردن سیاستی ملی‌گرایانه و استقلال‌جویانه را. حجم اظهارات ضد مصدق در روزنامه‌های انگلیسی آنچنان است که گویی او در تلاش برای امری غیرموجه علیه دولت بریتانیا است. انگلیسی‌ها در قضیه نفت تا آنجا پیش رفتند که شورای امنیت را به صدور قطعنامه برای تحریم خرید نفتی ایران وادار کردند. با وجود تمامی اقدامات، مصدق می‌توانست و داشت ادامهٔ کار می‌داد و اگر به زور متوسل نمی‌شدند، او کارهای ریشه‌داری می‌کرد که با هیچ توطئه‌ای نمی‌شد آنها را پایمال کرد. انگلیسی‌ها تدارک نظامی هم دیده بودند تا اگر کودتا ناموفق شد، خودشان وارد عمل شوند.

بجز کودتای 28 مرداد که ضربهٔ سختی به پیشرفت و حرکت ملت ایران به سمت دموکراسی محسوب می‌شود – که سالها ملت ما را به عقب پرتاب کرد – همکاری آنها با حکومت کنونی نیز در راستای همان سیاست ’عقب نگه داشتن ملت ایران‘ محسوب می‌شود.

حتما از اظهارنظر سیمون گس، سفیر بریتانیا در تهران که وضعیت حقوق بشر در ایران را اسف‌بار خوانده است مطلع شده‌اید. متعاقب این اظهارات وی، نمایندگان مجلس ایران از وزارت‌خارجه خواستند تا سطح روابط با انگلیس را کاهش دهد. بعد هم بسیجی‌ها ریختند جلوی سفارت انگلیس و پرچم این کشور را به آتش کشیدند. اینکه سفیر بریتانیا بر اظهارات خود اصرار دارد، یک بحث است و اینکه چه شده است که مجدداً برای بریتانیایی‌ها، مسأله حقوق بشر ایران اهمیت پیدا کرده، موضوعی دیگر. بریتانیا چه منظوری از این موضع‌گیری اخیر دنبال می‌کند؟

اخیراً اروپایی‌ها بسیار قاطعانه‌تر در مورد نقض حقوق بشر در ایران موضع‌گیری می‌کنند و نسبت به ’خشونت رسمی‘ حکومت ایران اظهارنظر می‌کنند. چند سالی بود که زیر سایهٔ مذاکراتی که سه کشور اروپایی با جمهوری اسلامی ایران در مورد موضوع هسته‌ای داشتند، مسأله نقض حقوق بشر در ایران از سوی آنها چندان قابل اهمیت نمی‌نمود. حالا با ادامهٔ سرسختی جمهوری اسلامی در برابر قطعنامه‌های سازمان ملل، آنها با بهره‌گیری از فضای سیاسی پس از انتخابات ریاست‌جمهوری سال 88 ایران، مجدداً به «تقابل‌نمایی» با حکومت ایران روی آورده‌اند.

یادمان باشد که چطور انگلیسی‌ها در زمان دوران ریاست‌جمهوری خاتمی به حکومت ایران نزدیک شدند، تا آنجا که در قبال تعلیق غنی‌سازی اورانیوم، مجاهدین خلق را به فهرست گروه‌های تروریستی افزودند و وزیر خارجه‌شان، جک استراو را مأمور کردند که اتحادیهٔ اروپایی نیز چنین کند. میخی که استراو بر برچسب تروریستی مجاهدین خلق کوبیده بود، حتی با رأی دادگاه استیناف بریتانیا که در زمان نخست‌وزیری براون، عنوان تروریستی برای مجاهدین خلق را بدون پشتوانهٔ مدلل دانسته بود همچنان باقی ماند تا اینکه دادگاه اتحادیهٔ اروپایی، خود دست به کار شد و این سازمان را از فهرست سیاه بیرون آورد. کار در معامله با حکومت ایران تا آنجا پیش رفت که چند سال پیش برای اولین بار، قطعنامهٔ علیه ایران برای نقض حقوق بشر در مجمع عمومی سازمان ملل رأی نیاورد.

سیاههٔ سیاهی که میان بریتانیا و حکومت ایران است آنقدر وسعت دارد که تقریباً هیچ زمینه‌ای را دست‌نخورده نگذاشته است. وقتی شبکهٔ عبدالقدیرخان – پدر برنامهٔ هسته‌ای پاکستان – متلاشی شد و تحقیقات در مورد تبادلاتی که شبکه انجام داده است صورت گرفت، دست بسیاری از کشورهای اروپایی و آسیایی که به ایران تجهیزات خاص – که تنها استفادهٔ آنها در برنامهٔ هسته‌ای می‌توانست باشد – ارسال کرده‌اند را رو کرد. عمدهٔ مقالاتی که نوشته شده است و همچنین گزارشات منتشره بیشتر نام مالزی را به عنوان صادرکنندهٔ تجهیزات سانتریفیوژ به ایران مورد تأکید قرار می‌دهد، اما معدود گزارشاتی که به طور دقیق و به منظور در جریان قرار دادن دستگاه‌ها و نهادهای خاص (مانند اعضای کنگرهٔ آمریکا) تهیه شده است، نام بریتانیا و سوئیس و چند کشور دیگر اروپایی را نیز ذکر می‌کنند. آیا می‌توان باور کرد که تجهیزاتی چنین حساس از بریتانیا و سوئیس برای ایران صادر شده باشد و آنها (دولت‌های این کشورها) در جریان قرار نداشته باشند؟

سیمون گس می‌تواند نسبت به نقض حقوق بشر در ایران اظهار تأسف کند و با مخالف‌هایی که حکومت ایران نسبت به اظهارات وی بیان می‌دارد، به چهره‌سازی برای دولت متبوعش نزد ملت ایران دست زند، اما هنوز چندی از اظهارات رئیس حزب کارگر پارلمان بریتانیا که حکومت ایران را نمونه و الگوی دموکراسی اسلامی برای کشورهای اسلامی خوانده است نمی‌گذرد. آیا جک استراو، وزیر خارجهٔ سابق و رئیس حزب کارگر این اظهارات خود را که در وصف دولت محمد خاتمی گفته بود پس گرفته است؟ هرگز چیزی در رد این اظهارات گفته نشده است. در زمان دولت تونی بلر بود که بریتانیا کمکی بلاعوض و چند میلیون پوندی را به قوه قضائیه ایران داشت، همان قوه‌ای که امروز آن را مجری نقض حقوق بشر به طور «سیستماتیک» در ایران می‌دانند.

باید تأسف عمیق داشت که حقوق بشر که به قول سفیر بریتانیا، جهانی و متعلق به همهٔ افراد بشر و غیر قابل تفسیر است، اینچنین دست‌مایهٔ سیاسی‌کاری و بازی‌های دولت‌ها قرار می‌گیرد. دولت‌های غربی اگر واقعاً در دفاع از حقوق بشر صادق بودند هرگز با عمّال رژیم ایران که نقض حقوق بشر را بسیار بی‌باکانه و بدون هیچ ابایی انجام می‌دهند ملاقات مخفیانه و برای سرهم‌کردن دروغ و دغل‌های جدید نمی‌گذاشتند. (دیدار محمد جواد لاریجانی، از مقامات سابق قوه قضائیه که اکنون مسئولیت نهادی در زمینهٔ حقوق بشر در حکومت جمهوری اسلامی را برعهده دارد، با مقامات انگلیسی در آستانهٔ انتخابات ریاست‌جمهوری چهار دور قبل که میان خاتمی و ناطق نوری رقابت بود، از آن جمله است)

بازگشت به وردپرس

2009-01-06T13:04:00.002+03:30

بازگشت به وردپرس

http://fahm.wordpress.com

مـرگ؛ عـجـیب‌تـریـن واقـعیت مـمکن

2008-12-27T21:19:00.001+03:30

مـرگ؛ عـجـیب‌تـریـن واقـعیت مـمکن

بزرگ‌ترین دستاورد علمی بشر چه بوده است؛ اینکه به فضا سفر کند؟ اینکه بیماری‌های صعب العلاج را درمان کند؟ اینکه حجم انبوهی از اطلاعات را بررسی کند؟ اینکه خیلی از چیزهایی که دستیابی به آنها روزی غیر ممکن به نظر می‌رسید بتواند مورد استفاده قرار دهد؟ بشر از جایی که ناتوان در تصور کروی بودن زمین بود، حالا به این می‌اندیشد که به نقاط دور از دسترس در فضا دستیابی پیدا کند. مسافت چند ده تریلیونی نزدیک‌ترین ستاره‌ها به زمین نیز او را از فکر کردن به آن باز نداشته است و حتی به نوعی تشویق کرده که در تدارک راه‌هایی برای چنین سفری جهد کند. حال اگر نشانی از حیات، آن هم هوشمند در آینده‌ای نزدیک در جایی دیگر، غیر از کره زمین بدست آید، احتمالا این بزرگ‌ترین کشف خواهد بود. اما این با وجود احتمال اندک آن – حتی در رسیدن به نقطه‌ای که بتوان وسایل اینچنین کاوشی را فراهم آورد – بسیار باور کردنی‌تر از واقعیتی است در مورد هر یک از ما؛ از طرف خود ما، مربوط به خود ما و منحصر به فرد برای خود ما.

مرگ؛ آنچه که هر روزه در مورد آن خبرهایی به ما می‌رسد. آگهی‌های ترحیم در روزنامه‌ها، بخشی همیشگی است. عکس‌ها و شعرهایی که در مورد پدر از دست رفته، مادر به آن دنیا سفر کرده و یا نوشکفته و تازه‌گلی رخت برچیده و در خاک شده؛ همگی چیزی به اندازه‌ی خواندن تبلیغات و آگهی‌هاست، تنوع آنها برای ما جذاب است! (اگر که دقت در مورد آگهی‌ها بیشتر نباشد!) وقتی از در خانه بیرون می‌رویم، در کوچه، خیابان و محله؛ چشممان به اعلامیه، پارچه‌نوشته‌ها و حجله‌هایی می‌افتد که برپا کرده‌اند.

حتما شده است که در مجلس ختم یکی از نزدیکان شرکت کرده باشید. حلوای آن را خورده‌اید و بر سر مزارش فاتحه‌ای خوانده‌اید. شاید هم مثل بسیاری این مجال به شما دست داده که در غسالخانه حضور یافته باشید و از نزدیک شاهد شست و شوی جسد آن فرد بوده باشید. اگر هم در تشییع جنازه حضور داشته‌اید، حتما دیده‌اید که چطور فرد را کفن‌پیچی شده درون قبر می‌گذارند. بعد هم با بیل، خاک روی آن می‌ریزند. شیون و فغان در این لحظات بیشتر از هر لحظه‌ای پس از مرگ آن عزیز سفر کرده است. برخی تحت‌تاثیر جو، می‌خواهند همراه با او دفن شوند! التماس می‌کنند! اما جدیّت آنها به اندازه‌ی اظهار عطش‌شان نیست! لختی می‌گذرد، اکنون تنها نزدیک‌ترین افراد مانده‌اند که آنها نیز بایستی برای نهار خوردن – برای اینکه زشت است حضور نداشته باشند – همراه با افراد تشریف آورده، به سالن و یا خانه بروند.

"فلان فلانی" اکنون زیر خرواری از خاک مدفون شده است. آن کسی که می‌خواست با او دفن شود، اکنون سر میز غذا است! (آه! اشتها ندارد! تا کی می‌تواند اینچنین بماند؟!) ساعت‌ها می‌گذرند، اکنون نزدیکان فرد در خانه هستند. دیگر کسی زجّه نمی‌زند. گه‌گداری کسی تو فکر می‌رود، چیزی از او بیاد می‌آورد، اشکی می‌ریزد. دوباره صحبت‌های عادی؛ میهمان‌ها برای شام می‌مانند؟! شام سفارش بدهیم؟! قرآن عبدالباسط هم پخش است و اگر به آخر برسد، نوار را بر می‌گردانند. جوان‌ترها در مورد آخرین فناوری‌های به ایران رسیده صحبت می‌کنند. هر کسی از خاطره تا بحث در مورد مسائل اجتماعی و سیاسی مشغول هست، انگار این دور هم جمع شدن، فرصتی مغتنم برای آنهاست!

نزدیک ساعات عصر است. اذان پخش می‌شود. انگار تغییراتی در برنامه‌شان پیش آمده؛ زودتر به فکر غذا می‌افتند. حاضران زیادی رفته‌اند و آنها که مانده‌اند هم خودی هستند و با آنها ندار! غکس متوفی که به آن نوار سیاهی، مورّب بسته‌اند، همچنان جلودار تر و تازه نگه داشتن چیزی است که اتفاق افتاده. آه! قرآن هنوز پخش می‌شود. کم‌کم ساعت شام خوردن رسیده است. چی سفارش دهیم؟ هر کسی چیزی می‌خواهد. قیمه، کباب، جوجه‌کباب! اشتها کم‌کم باز شده است! بر آن مدفون شده، در آخر غذا صلواتی نثار می‌کنند و آمرزش او را از خدا می‌خواهند.

شب اول! شب اول در قبر! شب اول کوتاه شدن دست از دنیا! متوفی چه می‌کند؟ چه بر او می‌گذرد؟ او چه احساسی دارد؟ حالش خوب است؟ چه سوال مسخره‌ای! مگر جان دارد که اینچنین سوال‌هایی مطرح می‌شود؟ از اینکه به چه کاری مشغول است، حالش خوب است و چه احساسی دارد سوال کردن.

شب اول؛ شب اول از دست دادن کسی که دوستش می‌داشتیم. در خانه با ما بود.

غذا خورده شده، صحبت‌های سر شب زده شده و باید برای فردا مهیا شد. ساعاتی از نیمه شب گذشته و درددل کردن‌ها با یکدیگر نیز تکراری و کسل کننده شده. امروز روز پر کاری بوده و خسته کننده. باید خوابید تا برای مابقی داستان عزاداری انرژی داشت. پس‌فردا مجلس ختم است. از الان باید به فکر تدارک دیدن مجلسی آبرومند برای آن بود. مجلس ختم نیز برگزار می‌شود و بجز اینکه در آنجا نیز کسانی در گریه برای آن از دنیا رفته بیشتر از بقیه تلاش می‌کنند، چیزی رخ نمی‌دهد. آیا کسی تصور اینکه با چنین سرعتی بتوان کسی را از خاطر برد، به ذهن خود راه می‌دهد؟ در خاک رفتن و فراموشی!

شب اول قبر برای او آغاز شده است. سفری که سالهای سال انتظار او را می‌کشیده است. آیا همه چی همانطور است که او فکر می‌کرد؟ دستاوردهای علمی و حتی تکنولوژی‌هایی که ردیابی فضانوردان را در صدها هزار کیلومتر آن طرف‌تر ممکن ساخته‌اند، آیا چیزی در مورد اینکه در زیر این چند ده سانت خاک چه می‌گذرد، می‌توانند بدست دهند؟

آری! به راحتی می‌توان دوربین گذاشت و دید! اصلا لازم به این نیست! مگر نه اینکه اصل، مرگ است. خب! وقتی یک نفر از دنیا رفت، به جای اینکه او را دفن کنند، در یک تابوت شیشه‌ای بگذارند و با ده‌ها دوربین، در زوایای مختلف آن را زیر نظر بگیرد. شاید پلک‌زدنی، اشاره‌ای، صدایی – حتی نامفهوم – از او دریافت شود. این کمک بسیاری می‌تواند کند، لااقل نقطه‌ی آغاز خوبی است!

آیا فکر می‌کنید این کار را نکرده‌اند؟ آیا در مورد این موضوع مطالعه نکرده‌اند؟ همه‌ی مسائل به دقت بررسی شده است و به چیزهای جالبی هم دست یافته‌اند. دستاوردهای آنها اکنون توانسته است در علم پزشکی و بسیاری از شاخه‌های دیگر کاربردی بکار آید. همین که از روی پوسیده شدن اندام و اعضای بدن به ساعت مرگ پی می‌برند، کم در ماموریت‌های پلیسی به دستگیری مجرمان کمک کرده است؟

نه! این فعل و انفعالات مربوط به فاسد شدن و از بین رفتن اعضاء و اندام چیزی نیست که کسی دنبال آن باشد. حتی بسیاری از آن متنفر هستند و برای همین حاضر نیستند، نه چیزی از این واقعیت ببینند و نه در مورد آن بشنوند. آن چیزی که برای دانستن آن ولع دارند، نه سرنوشت جسد، بلکه آن چیزی است که در مورد خودشان تصور "من بودن" از آن دارند. (من بودن را بعد غیر جسمانی در نظر بگیریم.)

آیا آنها نگران وضعیت محبوب به دیار باقی رفته‌شان هستند، که از این بشر خودخواه بسیار بعید است! بیشتر می‌خواهند برای خود برنامه‌ریزی کنند. حسابش را بکنید؛ اگر بتوان دانست که آن طرف چه خبر است، به چه چیزی نیاز است که وضعیت بهتری داشت، احتمالا قیمت آن چیز از الماس هم گرانبهاتر می‌شود و برای آن چه خونها که نمی‌ریزند! مگر این همه داستان و افسانه در مورد جاودانگی برای فرار از ندانستن آنچه در آنجا رخ می‌دهد نیست؟ اکسیر جوانی و تمایل برای اینکه عمر بیشتری داشته باشیم.

وقتی دانشمندان و محققان می‌توانند در موردی نظریه‌ای بدهند که بتوانند آن را در آزمایش و تجربه‌ای کنترل شده اثبات کنند، حال آنکه در مورد آنچه درباره‌ی انسان پس از مرگ می‌دانند، بسیار کمتر از آن چیزی است که در مورد کهکشان‌های دست‌نیافته می‌دانند. بهتر است بگوییم اگر مشتی خواب و رویا، احساسات تخیلی، تصور جدا شدن روح از بدن و تجربیات غیر قابل بررسی و استناد را کنار بگذاریم، آنچه دست بشر امروز در مورد حال و روزش پس از مرگ می‌آید، به چیزی نمی‌رسیم، در واقع هیچ چیز وجود ندارد. استکان و نعلبکی و احضار روح و این جور شامورتی‌بازی‌ها نیز قدیمی است. (خودم و برادرانم هم از این تجربیات در بچگی انجام دادیم، اتفاقا همان چیزهایی که پخش‌کنندگان آن گفتند دیدیم! نور سفید! البته شما و هر کس دیگری برای چنین احضار روحی نیاز به وسایلی که ما فراهم آوردیم و آداب و ترتیبی که ما به جا آوردیم ندارد، اگر شما هم چشمان خود را ببندید، در آن سیاهی‌ها حتما نوری را می‌بینید! آن نور را می‌بینید؟ دوست دارید روح چه کسی باشد، شکل آن به چه کسی بخورد، چه چیزی با حرکات دهان بگوید؟ اگر تصورتان قوی باشد، شاید صدایی هم بشنوید!)

آیا این شگفت نیست که علم و فناوری، و دانش و تکنولوژی که می‌تواند در این دنیا چه کارهایی که انجام ندهد، اینچنین دست‌بسته در مقابل این واقعیت عظیم وا بماند؟ آیا فکر می‌کنید تلاش نکرده‌اند؟ آنها می‌توانند کنجکاوی خود را در کار نیاندازند؟ به نظر من که آنها هر کاری از دست‌شان بر می‌آمده کرده‌اند و حالا بر روی این کار می‌کنند که چطور با فرآیندهای نوسازی سلول‌ها به عمر بیشتر بشر کمک کنند. اما ظاهرا این دانشمندان تلاش کننده در راهی که خداوند نهی کرده، هر دست بردن در خلقتی را جایز می‌دانند و هیچ منعی برای خود نمی‌بینند. اما در سنّت خدا تغییری ایجاد نمی‌شود.

آنچه دانشمندان با تمامی تحقیقات در پاسخ به سوال‌کنندگان در مورد عمر جاویدان دارند که بگویند، اینست که اگر می‌خواهید عمر بیشتری، تا ١٠٠- ١٢٠ سال داشته باشید؛ تغذیه مناسب و کنار گذاشتن رخوت و سستی، مراقبت‌های بهداشتی و دوری از استرس را سر لوحه‌ی خود قرار دهید. اما این دانشمندان نگرانی عمده‌ی دیگری دارند، اینکه اگر افرادی با عمر بیشتری وجود داشته باشند، با نداشتن کارآیی آنها چه کنند. آیا کسی که ١٢٠ سال زندگی می‌کند و ٥٠ سال کارآیی و زندگی مفید دارد، آیا این ٧٠ سال پس از آن، یعنی یک زندگی با کیفیت؟

فکر می‌کنید که اینها همه بدون حکمت است. من اعتقاد دارم که این جالب است. اگر عمر بشر مانند بسیاری از موجودات کمتر از این بود، و مانند برخی حتی به روز هم نمی‌رسید، آن وقت چه وضعیتی پیش می‌آمد؟ عده‌ی زیادی می‌گویند که این باعث می‌شد که بسیاری بهتر باشند، هرچه باشد "دو روز دنیا ارزش این چیزها را ندارد" (تازه اگر به روز هم نرسد که هیچ!) اما برخی دیگر ممکن است بگویند که اتفاقا این باعث می‌شد که بدها و شرورها بیشتر و وحشیانه‌تر به اقدامات خود دست بزنند. گناهکارها از اینکه "دو روز دنیا از دست‌شان برود" با سر فرو می‌رفتند توی گناه و هیچ ملاحظه‌ای نداشتند؛ آخر می‌دانید، بسیاری برای آبروی پس از آن، از گناه دوری می‌کنند، و الا حریصان به آن هستند!

هرچه می‌خواهد باشد، اما آنچه که هست جالب است: عمری برای دل بستن مناسب. عمری برای زندگی کردن مناسب. عمری برای اینکه خود را ثابت کنید و اینکه چند مرده حلاج هستید مناسب. عمری برای اینکه بتوانید ارزش خود را دریابید مناسب. اما همه‌ی اینها به اندازه‌ی این یکی نیست؛ عمری برای سخت جان کندن و دور شدن از آنچه عمری برای بدست آوردنش جان‌ات در رفته است مناسب!

در نظر بگیرید آنچه که سریع بدست بیاید، با اتفاقاتی آنی و سریع، اگر بی درنگ از دست برود، وقتی عمری کوتاه باشد، چه حسرتی بر دل طرف می‌گذارد. شاید هم بالعکس همین باعث شود حسرت‌خوردن‌ها شدّت و عمق یابد؛ ما نمی‌دانیم. اما آنچه که هست و قابل اظهارنظر است، همین کیفیّت عمری است که وجود دارد.

فکر کنید اگر مرگ علاج داشت (اگر که آن را مانند اکثریت یک "درد"، "مشکل" و "مساله" بدانیم) چه رخ می‌داد؟ احتمالا اول از همه، آنها که سرآمد هستند (از نظر پول، علم و مقام) آن را منحصر به خود می‌کردند و بعد با طولانی کردن عمرشان، هر غلطی که می‌خواستند می‌کردند.

فکر کرده‌اید، چه چیزی این حیوان دو پا (با مسامحه، چون از این دو پاها کسانی هستند که لیاقت چنین عنوانی را هم ندارند) مهار کرده است؛ اخلاق؟ - مسخره است! دین؟ - مضحک است! قانون و قواعد اجتماعی؟ - خیال‌بافی است! تنها ترس از اینکه چه چیزی پس از سالیان، انتظارش را پس از مرگ خواهد کشید، افسار به کارهای شیطانی‌اش انداخته. (اگر مرگ بر ما نکردی کمین زبس جانور تنگ بودی زمین – اسدی)

انسان از چیزی که نمی‌داند می‌ترسد. چیزهایی شنیده است، در مورد قیامت و معاد، آیا این ترس احتمالی است که او را به حالت نزار می‌اندازد؟ نه! اکثریت شناگران قابلی هستند که دارند شنا هم می‌کنند، آن عده‌ی اندک، بیشترشان باورهایی ضعیف دارند و برای همین از گناه می‌پرهیزند. اما این ربطی به ترس همه‌گیر ندارد. دیده‌اید که همه در سراسر دنیا چگونه نسبت به مرگ واکنش نشان می‌دهند، با آن روبه‌رو می‌شوند. هیچ‌وقت فکر کرده‌اید، چه چیزی باعث می‌شود که انسان از مرگ تا این اندازه بهراسد که حتی کل دقایقی که نسبت به آن در طول زندگی‌اش فکر می‌کند، از دل‌مشغولی نسبت به پیش پا افتاده‌ترین مسائل هم کمتر باشد؟

نصحیت، روضه، هرچه که دوست دارید می‌توانید در مورد این مطلب پیش خودتان فکر کنید. احتمالا آخر روشنفکر نمایی هم این باید باشد، آن متفاوت است. اما اینها را بگذارید کنار! آنچه پیش روی همه‌ی ماست مرگ است. اینکه دانشمندان، امروز چیزی کشف کنند، اینکه دولتی که امروز حاکم است نباشد و یک دولت با شکلی متفاوت سر کار باشد، اینکه هر چی باشد و نباشد؛ یک چیز قطعی است، یک چیز غیر قابل تغییر است، یک چیز به اصطلاح غیر قابل علاج است، یک چیز همیشه در همه حال مترصد ماست، آن مرگ است.

با اینکه "حتما" می‌میریم، اما برای‌مان "عجیب‌ترین" اتفاق ممکن است.

چـرا تـقـوا ملاک بـرتری اسـت؟

2008-12-20T19:56:00.006+03:30

چـرا تـقـوا ملاک بـرتری اسـت؟

تقوا و پرهیزگاری آنچنان در باور به خدا ریشه‌دار است که هم در مقام توضیح و هم در عمل، جدا کردن هر یک از دیگری بسیار سخت است. اینکه خداوند بهشت را مخصوص متقین، صالحین و مومنین قرار داده است و در همان حال افراد را به "راه حق"، "دین حق" و "روش درست" فرا خوانده است، می‌تواند حکایت از این داشته باشد. مضاف بر اینکه خداوند در قرآن اوصاف متقین، صالحان و مومنین را جا به‌جا برای یکدیگر آورده است. در سوره‌هایی از قرآن، خداوند در حالی‌که وصفی در مورد مومنین بیان می‌دارد، بلافاصله از نعمت‌های الهی برای پرهیزکاران یاد می‌کند. گویا تقوا، ایمان و عمل صالح؛ وجه‌هایی از چیزی است که انسانِ در مسیر حق، آنها را در خود تقویت می‌کند.

با آنچه گفته شود، ممکن است تصور شود که به این ترتیب جز اندکی از مردم، بقیه گناهکار هستند. البته اکثریت مردم توان درک حقیقت را ندارند، اما چنین نیست که یا افراد مومن و اهل تقوا باشند و یا نباشند. به این ترتیب می‌توان گفت که ایمان و تقوا درجات دارد. همانطور که در عمل کردن به کارهای خیر؛ بسیاری شتاب می‌کنند، برخی تعلل می‌ورزند و دیگرانی هم با مشقّت به آن تن می‌دهند.

خداوند همه را به راه هدایت خاص خود می‌خواهد، اما اینچنین نیست که افراد ضعیف از لحاظ ایمان را رها کند. خداوند به آنها پند و اندرز می‌دهد. حتی پیامبران الهی را نمونه می‌آورد که چطور خطا می‌کنند و با تذکر خداوند از راه اشتباه بر می‌گردند و خداوند در پاسخ به آنها – به دلیل اینکه متنبه شده‌اند – به آنها اطمینان می‌دهد که کارشان ضایع نگردیده است.

پند خداوند به پیامبرانش، حتی پیامبران صاحب کتاب؛ نشانه‌ی خوبی است از اینکه خداوند، وقتی آنها را اسوه‌ای برای ما دانسته است و بارها و بارها به حکمت برانگیختن بشری مثل خود انسانها برای هدایت‌شان پرداخته است. پس آنها نیز نه به سبب اینکه ذاتا نمی‌توانند معصیت کنند، جزو مومنان هستند، بلکه به دلیل سعی و مقاومت در برابر نفس‌شان و بردباری در راه حق است.

ممکن است برخی اشاره به آیاتی از قرآن کنند که در مورد حفظ ایمان پیامبران توسط خداوند در لحظات مشکل و خاص – که ابتلایی برای آنها بوده است – باشد. یا حتی در مورد آنچه در مورد بالا گفته شد، این سوال را مطرح می‌کنند که اگر پیامبران آنچنان که می‌گوییم مانند بشر هستند، پس چرا گناه نکرده‌اند؟ چرا خداوند یکی از آنها را جهنمی ندانسته است؟ این عده می‌گویند، منظور از {بشر مثلکم}؛ اینست که پیامبران غذا می‌خوردند، می‌خوابیدند، ازدواج می‌کردند و فیزیولوژی انسانی داشته‌اند.

با همه‌ی اینها اگر خداوند در جایی می‌فرماید که پیامبران هم بشری مانند فرد فرد قومشان هستند و در جایی دیگر از اینکه پیامبران را بر جهانیان برتری داده سخن می‌گوید، چطور سازگار است؟ دلایل زیادی وجود دارد که مطمئن باشیم، منظور از اینکه خداوند آنها را بشری مانند ما دانسته است؛ قرار گرفتن چیزی تبعیض‌آمیز در نهاد آنها نبوده است که در آنها نیروی گریز از گناه را تقویت بخشد، چه رسد به اینکه تمایل به سرکشی را در آنها از بین برده باشد. داستان‌هایی که در قرآن از کارهای نادرست پیامبران بیان شده، نشانه‌ای از این مساله است. خداوند حتی گاهی هم پیامبران خود را شایسته نکوهش می‌داند و اینکه کیفر عذاب خود را مانند دیگر گمراهان ببینند.

البته باید آنچه خداوند در مورد پیامبران، نادرست می‌داند و از آن یاد می‌کند، با آنچه افراد عادی به سبب آن شایسته‌ی عذاب می‌شوند متفاوت دانست. انتظار نیز همین است؛ کسانی‌که درجات ایمان بالایی دارند، خداوند تـنها مسوولیت‌های یک فرد عادی را از آنها نمی‌خواهد. ایمان بالاتر، اولویت‌های ایمانی متفاوت از ایمان پایین‌تر دارد. حضرت یونس به سبب اینکه وعده‌ی عذاب به قومش داد و صبر نکرد تا زمان آن برسد و قوم خود را به سبب اینکه هدایت نمی‌شدند، با عصبانیت ترک کرد، شایسته‌ی نکوهش خداوند شد.

بنابراین آنچه خداوند از برگزیدگان خود خواسته، بسیار بیشتر از چیزی بوده است که افراد عادی انجام می‌داده‌اند. ارتباط خاص با خداوند، مسوولیت‌های سنگینی برای‌شان ایجاد می‌کرده است. تا جایی‌که پیامبران در راه هدایت افراد، اندوهگین می‌شدند و خداوند آنها را دلجویی می‌کرد. غضب می‌کردند و طلب عذاب می‌کردند، خداوند وقتی معین را مقرر می‌کرد. آنها همراه بسیاری از افراد که در هدایت‌شان ناموفق می‌شدند، نزدیکان‌شان را در هلاکت ابدی می‌دیدند و نمی‌توانستند کاری برای نجاتشان کنند.

با تمامی این مطالب، آیا پیامبران با انسانهای عادی متفاوت هستند؟ آیا آنها تافته‌ای جدا بافته‌اند؟

آنها نیز بایستی عمل صالح انجام می‌دادند، آنها نیز بایستی انفاق می‌کردند، از مال خود در راه کمک کردن به دیگران می‌گذشتند. حتی آنها اگر لازم بود، جلودار مبارزه با زورگویان می‌شدند. آنها انسان‌هایی خود ساخته بودند.

اگر پیامبران، بندگان خاص خداوند هستند، این خاص بودن را خود ایجاد کرده‌اند. پیامبران، مانند دیگر افراد زندگی می‌کردند، اما درستکار بودند. جالبی نکته اینجاست که اگر پیامبران به رسالت مبعوث نمی‌شدند، چیزی نه قوم‌شان و نه نزدیکان‌شان در نمی‌یافتند. این نکته‌ای دیگر است که ما از این مساله در می‌یابیم که خیلی چیزها باید در یک نفر جمع شود تا شایسته‌ی مبعوث شدن باشد، و آن غیر از "صِرف" برانگیخته شدن برای پیامبری است. اینکه تا یک فرد از نظر ایمان، خاص شود و این مخفی‌تر از آن است که دریافت شود. آیا اگر پیامبر صد سال دیگر هم به غار می‌رفت، حالات روحانی به او دست می‌داد، کسی چیزی از شایستگی او برای مقام پیامبری در می‌یافت.

آنها که پیروی او کردند، اگرچه قرآن شنیدند، اما از آنجا که ندای حق را لبیک گفتند، خداوند وعده‌ی بهشت را به آنها داد. آنها تجربه‌ی نزول جبرئیل را نیز نداشتند. حتی می‌توانستند ایمان خود را انکار کنند، اما آنچنان ایمان‌شان اراده‌ی محکم به آنها داده بود که حتی حاضر نشدند به زبان، خدا را انکار کنند. (یاسر و سمیه، اولین شهدای اسلام شدند.) این مشرکان هستند که اگر زور داشته باشند، به هر ترفندی به دنبال برگرداندن ایمان مومنان هستند.

ایمان به خدا از لحاظ تعداد آیاتی که در قرآن به آن اختصاص داده شده است، آنچنان است که کمتر مفهومی با آن برابری می‌کند. معاد و ایمان به آخرت را اگر در راستای ایمان به خدا در نظر بگیریم (که به تنهایی حدود یک سوم آیات قرآن را شامل می‌شود) در می‌یابیم که چه جایگاهی دارد. از لحاظ شیوه‌ی پرداختن، روشنی و تبیین آن نیز ابعاد آن کاملا روشن گشته است. ویژگی‌های مومنان در رفتار، افکار، اعتقادات و حتی در آنچه که در آن دنیا در نظرشان خواهد آمد به روشن‌ترین بیان آمده است. با این وجود آیا ایمان به خدا مهمترین ملاک برتری انسان نمی‌تواند باشد؟

همچنین با آنچه در مورد عمل صالح وجود دارد، اینکه احادیث فراوان به عمل نیک توصیه کرده است. آیا می‌توان عمل صالح را جدا از ایمان به خدا در نظر گرفت؟ آیا آنچه ادیان دیگر در مورد رعایت حق پدر و مادر، برادر دینی و حتی موجودات دیگر گفته شده است، و در اِشل بزرگ‌تر اینکه به کسی ظلم نکنیم؛ به برترین اعمال، جامه‌ی عمل نپوشیده‌ایم؟

برای اینکه به چه دلیل تقوا را ملاک برتری باید بدانیم، به آیات قرآن رجوع کنیم. آیات قرآن به صورت‌های متعدد آورده است که افراد به خدا ایمان می‌آورند، اما در انجام دستورات خداوند به دلایل فراوان، یا سستی به خرج می‌دهند و یا آنچنان از روی میل و رغبت به آن نمی‌پردازند. همچنین عمل صالح بسیاری "تباه شده" دانسته شده است، چرا که با چیزهای دیگر آن را ضایع کرده‌اند.

بگذارید بیرون از این مفاهیم به سراغ زندگی موجود برویم. فرض کنید یک فروشنده‌ی لباس در خیابان رودکی تهران روزانه چند ده هزار تومان در آمد دارد، اما مالیات قانونی که باید به دولت بدهد، نمی‌دهد. همین فرد به مشتریان خود کالاهایی را با تخفیف می‌دهد، اما از قیمت واقعی آن – که اگر بخواهد منصفانه بفروشد – فاصله‌ی زیادی دارد. در عین‌حال او روابط اجتماعی گرمی با همسایگان محله‌ی سکونت خود و کسب و کار خود دارد. در مراسم‌های عزاداری به گرم شدن و رونق گرفتن آن کمک می‌کند. اگر نیازمندی به در مغازه‌ی او بیاید، او دست رد نمی‌زند. نماز می‌خواند، روزه می‌گیرد و در دعاهای مختلف هم از خدا آمرزش می‌خواهد. ظاهرا او به خدا و قیامت معتقد است! آیا این فرد به خدا ایمان دارد؟ ما در جایگاهی نیستیم که در مورد این موضوع قضاوت کنیم، اما مطمئن هستیم که تقوی ندارد! تقوی نمود ظاهری ایمان است و او حتی در این مساله نیز جای اشکالی علی الظاهر نگذاشته است، اما خود او می‌داند که او در بهره بردن از دنیا، خارج از حق خود گام بر می‌دارد.

شما در نظر بگیرید این فرد که یک فروشنده معمولی است، اینچنین موجّه است، تا برسد به آنانکه حتی با میل و رغبت مالیات قانونی را می‌دهند. آنها نیز اشکال زیادی در کارشان وارد است. شما در نظر بگیرید، یک مملکتی دست یک عده‌ای باشد که قانون ناعادلانه‌ای در مورد امور اقتصادی وضع کرده‌اند (از جمله مالیات) و وقتی قرار می‌شود به این قانون جامه‌ی عمل بپوشانند، متوجه می‌شویم که این با آنچه که باید باشد فاصله‌ی زیادی دارد. یعنی حتی اگر اعتبارات ظاهری، قوانین رسمی و آنچه که عرف است چیزی خلاف حق را می‌گوید، این چیزی از ناحقی آن نمی‌کاهد، فقط رعایت تقوی را ارزشمندتر می‌سازد.

ممکن است گفته شود، {رعایت این مسائل چه ارزشی دارد؟ "اصل" تقوی در این مسائل نیست} این را عده‌ای می‌گویند که چرب و شیرین دنیای‌شان از این طریق می‌گذارد. آنها لذت‌های دنیوی دیگری را نیز برای خود دست و پا کرده‌اند و به همین سبب دچار آن دسته از مسائلی که "اصل" تقوا – به قول خودشان – را به خطر اندازد، نمی‌شوند. بگذارید این موضوع را کامل بیان کنیم تا در این مورد که از جمله بیشترین اشتباه ظاهرا وجود دارد لااقل برطرف شود.

در کتب اسلامی و حتی مفاهیم منطقی بارها این مساله در مورد ثروت که "انباشتگی در جایی، از ایجاد نقص در جایی دیگر" بوجود می‌آید، برخورد کرده‌ایم. اگر مساله‌ی تولید ثروت را استثناء کنیم و کنار بگذاریم، آیا آنچه در انباشتگی مصادیق اشاره شده آمد (حتی اگر کسی آن را ثروت انبوهی نداند) از تولید ثروت است و یا از به طرف خود کشیدن آن؟ شما در نظر بگیرید که یک فرد جوان در آستانه‌ی سن ازدواج قرار دارد، تحصیلکرده هم هست و کار مناسب و جایی برای زندگی ندارد، آیا اگر این فرد به گناه بیفتد، بدتر اینکه از راه درست منحرف شود و نسبت به مسائل اعتقادی دچار مشکل شود و زندگی ساخته و پرداخته‌ی امثال مصادیق مورد اشاره و سردمدارنش او را مسخ کند، آیا "فقط" او مقصر است؟

درست است که هر کس بار گناه خود را به دوش می‌کشد، اما این با این مساله که اگر کسی گناهی به واسطه‌ی بی تقوایی کسی انجام داد، بر دوش او هم هست منافاتی ندارد. این اصلا همان معنی را تایید می‌کند. آیا وقتی شما با یک فرد لاابالی دهن به دهن می‌شوید و می‌دانید که هر چقدر از حق، خدا و دین صحبت کنید، چیزی جز فحش و بد و بیراه نسبت به چیزهای درست و مقدس نمی‌شنوید، درست است که ادامه دهید؟ خیر! در این مساله نیز شما مقصر می‌شوید.

شما به این نمونه‌ها بسیار می‌توانید اضافه کنید. سپاهی‌هایی که حقوق می‌گیرند، حتی اگر حقوقی که می‌گیرند، معادل درآمد کارمندان دولت باشد؛ اگر کاری به اندازه‌ی خدمت آن کارمند انجام ندهند، همین بی تقوایی را دارند. معلم و استاد دانشگاه اگر حقوقی که می‌گیرند با تعهدات قانونی اخلاقی‌شان همخوانی دارد، اما با آنچه انجام می‌دهند مناسبتی ندارد، بی تقوا هستند. اگر روحانی و کسی که قرآن می‌خواند و کارهای دینی و تبلیغاتی انجام می‌دهد، پولی برای آن بگیرد، در صورتی‌که نتایج آن را عیان و علنی به همان‌ها که پول دریافت می‌کند بیان نکند، بی تقوایی به خرج داده است. برخی فکر می‌کنند، اشاره قرآن به انصاف داشتن برای فروشندگان کالاست، و یا کم فروشی فقط در اینست که تقلب در میزان کالا داشته باشیم. در صورتی‌که رعایت حق آنچه میان دو طرف قرار دارد، از جمله اصول تقوا است.

تقوا آنچنان مفهوم وسیعی است که حتی ادیان دیگر، بلکه ادیان غیر توحیدی نیز به آن توصیه کرده‌اند. اما آنچه پرهیزکاران در ادیان مختلف را متمایز می‌کند، اینست که ایمان آنها تا چه اندازه به خدا قوی است (یا تا چه اندازه به اعتقادات دین خود باور دارند) تا حق پرهیزکاری را بجا آورند.

اینکه آیا ما نیز از آن دسته از افراد هستیم که کثرت بی تقوایی ما را توجیه کند؛ اگر مرتکب عملی نادرست شویم، زیادی مرتکبین آن را به حساب کم شدن بار گناه آن می‌گذاریم؟ آیا ما نیز تقوا را محدود در دزدی نکردن، مال یتیم نخوردن، زنا نکردن، روزه گرفتن در ماه رمضان، نماز خواندن، قسم دروغ نخوردن، بی احترامی نکردن به والدین، دادن زکات، رفتن به حج و امثالهم می‌دانیم؟ چیزهایی که اگر چه ارزشمند هستند، اما اغلب آنچه انجام می‌گیرد، اشکالی عرفی، امروزی و نهادینه شده از آن در جامعه‌ای با ارزش‌های نادرستِ معروف است. آیا ما از آن دسته از افراد هستیم که ایمان به خدا دارند، باور به معاد هم آنها را از گناهان زیادی باز می‌دارد، اما با این‌حال دنیا را برای لذت‌های خود، خواستنی و غیر قابل اجتناب می‌دانند؟

اگر این سوالات را به فطرت انسانی خود ارجاع دهیم، در می‌یابیم که به چه دلیل پیامبران به پیامبری برانگیخته شدند و نه تمام انسانها. در می‌یابیم که چرا افرادی که به تحصیل علم می‌پردازند، هنرمندی به خرج می‌دهند، به بشر خدمت می‌کنند، نزد خدا برای آن، دارای جایگاه والایی هستند. همچنین دیگر گرفتار آن سوالات بدون هیچ افقی روشن نمی‌شویم؛ اینکه چرا خدا همه را بر راه هدایت نیافرید؟! یا اینکه اگر من گمراه هستم، به این دلیل نیست که مانند خوبان آفریده نشده‌ام؟! البته حتی ما وقتی این سوالات را مطرح می‌کنیم، می‌دانیم که اینها نیز در چه راستایی است. آیا ما به دنبال جوابی برای آنها هستیم و یا می‌خواهیم اراده‌‌ی پرهیز از گناه را در خود زیر سوال ببریم.

باید گفت که تقوا و پرهیزکاری، بسیار سخت است. شاید بتوان یک ماه صبح تا شام نخورد و نیاشامید، شاید بتوان حتی به این عادت کرد، اما تقوا آنچنان است که به آن نمی‌توان عادت کرد. صبر در مقابل تمنیّات ناصوابِ نفس، چیزی نیست که بتوان به آن عادت کرد. در سنین مختلف، در جایگاه‌های مختلف،

در لحظه‌های متنوعی، با چیزی مواجه هستیم که می‌توانیم در مورد آن تقوا را رعایت کنیم. اینکه خداوند در قرآن در مورد میزان محاسبه‌ی عمل از مقیاس "ذره" سخن می‌گوید، و جایی در مورد حساب داشتن آفرینش جهانیان و آسمانها سخن می‌گوید؛ این همه‌گیری و وسعت تقوا را نیز یادآور می‌شود. این چیزی است که باعث می‌شود، پیامبران آنچنان جایگاهی بیابند که وقتی در مقابل فرمان خداوند، (فرمانی که توسط فرشتگان آمده) به خود اجازه سوال، چون و چرایی و ان قلت آوردن بدهند، خداوند از آنها در می‌گذرد، چرا که آنها اهل تقوا بودند. بی‌جهت نیست که خداوند می‌فرماید، "انسانها را آفریدیم، تا ظاهر شود کدام یک در کردار بهترند."

مسلمانی و نامسلمانی

2008-12-17T02:03:00.007+03:30

مسلمانی و نامسلمانی

چند سال قبل در دبیرستان، یکی از کسانی‌که از مدرسه‌ی راهنمایی اسوه آمده بود، در گرماگرم صحبت‌ها و بحث‌های مختلف (از جمله در مورد سیاست و دین) جمله‌ای گفت که با وجود سادگی، حقیقتی ناب را در خود داشت. وقتی کسی چنین چیزی می‌گوید، از آنجا در آن ریا نمی‌کند، حتی اگر چیزی خوشحال‌کننده نباشد، اما اثرگذار است، البته برای برخی!

من و او با وجودی‌که در بحث‌های سیاسی گه‌گاه با هم مخالفت می‌کردیم، اما در یک چیز مشترک بودیم و آن نادرست شمردن بنیادگرایی، تندخویی و رفتارهای پرخاشگرانه‌ی بسیجی‌ها بود. در بحثی که من نیز مشارکت کم و بیش فعالی داشتم، او بحث را به اعتقادات خود کشاند. او خطاب به دوستان خود که علی الظاهر بسیجی بودند و یا گرایش آنچنانی داشتند گفت، وقتی که من می‌دانم چه گناهانی می‌کنم، چه نمازی است که می‌خوانم؟! وقتی نماز در من اثری ندارد، چه فایده‌ای دارد؟

حتما شما هم مثل هر کس دیگری با سوال در مورد موقعیت خود در جهان و انتخاب یک اعتقاد و مسلک دست و پنجه نرم کرده‌اید و شاید هنوز هم در گیر و دار آن هستید. این چیزی سخت است، شاید سخت‌ترین چیز! اینکه به چه چیزهایی اعتقاد داشته باشی و به آنها باور داشته باشی. بگذریم از اکثریتی که دوست ندارند خودشان را درگیر این مسائل کنند. در مورد این عده در اینجا صحبت نمی‌کنم، می‌گذارم زمانی‌که سوره‌ی هود را که پر از نکات کلیدی است مطرح کردم. مختصر اینکه، این عده‌ی کثیر، افرادی نیستند که به چیزی ایمان داشته باشند، فقط دنبال هوای نفس خود هستند و اعتقاد و ایمانی به خدا ندارند. یعنی اینکه نمی‌خواهند باور داشته باشند که آخرتی هست، خدایی هست. اگر کاری خوب هم انجام می‌دهند، اگر از منکر و زشتی‌ای دوری می‌کنند، بخاطر اینست که یا چاقوی‌شان نمی‌برد و یا از رسوایی می‌هراسند، و الا برای ترس از آخرت و یا باور داشتن به چیزی، اینچنین نمی‌کنند.

آن دوستم راست می‌گفت! براستی اگر نماز، انسان را از گناه باز ندارد؛ اگر باعث نشود که انسان به یاد خدا بیفتد، پس چه فایده‌ای دارد؟ آیا خداوند نیازی به سجده‌ی ما دارد؟ آیا او با دولا و راست شدن ما احترام بیشتری بدست می‌آورد؟ از همه‌ی اینها گذشته، آیا همین ادا و اطفارها، مصداق ریاکاری نیست؟

پاسخ چنین سوالاتی برای هر کس بدست آمدنی است، اگر بخواهد. این مسائل با باورهای افراد مرتبط است. حتی نمی‌توان به راحتی در مورد آن قضاوت کرد. چطور می‌توان از فایده داشتن و نداشتن کاری سخن گفت که چیزی از آن را کامل درک نکرده‌ایم. تنها می‌توان گفت، اگر از این ظواهر اعتباری هم دست بر داریم، مطمئن باشیم که یک پله دیگر در راه نفس کام‌جوی خود حرکت کرده‌ایم.

برخی از ما مسلمانان، یا بهتر بگویم، برخی از مسلمان‌نماها طوری زندگی می‌کنند که گویا یک نفر ذخیره دارند و بعد از مرگ‌شان و یا در آن دنیا؛ کار درست برای‌شان انجام می‌دهد یا می‌فرستد. آنقدر در زندگی و لذت‌های آن غرق هستند که برای خودشان هم جای سوال است که پس کجا باید کار درست آنچنانی انجام دهند. شاید مراسم عزاداری محرم را به یاد آورند که شق القمر آنها باشد و یا چند قطره اشکی که با هر زوری، و برانگیختن احساسات با روضه از چشمشان افتاده؛ فکر اینکه جزو خالصان درگاه الهی هستند، به ذهن‌شان متبادر کرده است. هرچه که باشد، آنها خود می‌دانند که وضعیت ناجوری دارند، هر کسی می‌داند که چه وضعیتی دارد.

وقتی با یک مسیحی ایرانی سخن می‌گفتم، چیزی از هدایت یافتن در او ندیدم. شاید مثلا او تعصب نداشت، اما وقتی‌که بیشتر از او در می‌یافتم کمتر امیدی را به این داشتم که او چیزی از اخلاق را برای درستی آن انجام می‌دهد، از دست می‌دادم. وقتی با یک زرتشتی صحبت کردم، دیدم که طوری در مورد دین خود سخن می‌گوید که انگار چیزی جز شعار از آن بیرون نمی‌آید، آه و افسوس از اینکه آنها هدایت نمی‌شوند. و وقتی با مسلمان سخن می‌گفتم، تعصب بیجا و ادعای بدون عمل آزارم می‌داد. آیا اهل کتاب و مسلمانان دروغین در هدایت نایافتگی تفاوتی دارند؟

به هزار و چهارصد سال قبل بازگردیم، به دورانی تاریک در عربستان! آنجا افرادی جاهل مسلک زندگی می‌کردند، تعصب زیادی به رسوم خود داشتند و حاضر می‌شدند برای آن از جان خود بگذرند. آنها حقیقتا گمراه بودند، هرچند اسیر هوای نفس‌شان بودند. آیا اگر قرار باشد معجزه‌ای رخ داده باشد، همین برانگیختن فردی از میان آنها نبود؟ چطور می‌شود فردی از میان همین جمع برانگیخته شود، برای هدایت‌شان؟ آیا او مسلمان نبود و بعد پیامبر؟

برخی از پیامبر نیز چیزی نادرست دریافته‌اند. او کسی مانند آنها بود. در میان آنها بود. او نیز هوای نفس داشت و اگر تقوا نداشت، مانند آنها گمراه می‌شد. چه چیزی او را متفاوت کرد؟ آیا دانش زیادی داشت؟ آیا هنر خاصی داشت؟ آیا زیبایی و قدرت داشت؟ آیا کاری فوق العاده از او سر می‌زد؟ اگر چنین بود خداوند او و یا سایر پیامبران را نمونه و اسوه قرار نمی‌داد.

وقتی با آن مسیحی در مورد حضرت عیسی و آنچه در زندگی‌اش به عنوان مدعی پیروی از او وجود دارد سوال کردم، بیشتر ناامید شدم از اینکه فقط تحریف در کتاب آنها صورت گرفته باشد. امیدوارم دیگر مسیحی‌ها به اینچنین وضعیت نابسمانی از لحاظ اعتقادی دچار نشده باشند.

مهم نیست که خود را پیرو چه دین آسمانی بدانیم، یعنی این اساسا مهم نیست! مهم اینست که تا چه اندازه به خدا اعتقاد و باور داریم. هر کسی از انسانها، در هر جایی متولد شده باشد، تحت هر شرایطی بزرگ شده باشد و از هر نژاد و طبقه‌ی اجتماعی باشد، در یک چیز مشترک است، اینکه می‌داند و می‌تواند تشخیص دهد، راه درست و خدایی کدام است و راه نادرست کدام.

همان لحظه که فکری از سرمان می‌گذرد این را تشخیص می‌دهیم، خیلی قبل‌تر از اینکه عملی‌اش کنیم. می‌توانیم خود را به کری و کوری بزنیم، اما چیزی تغییر نمی‌کند.

فکر می‌کنیم که زندگی دو بخش دارد، معنوی و مادی! تازه اگر خیلی انصاف بخرج بدهیم و خداوند و معنویت را در کنار زندگی خود سهیم کنیم. روشنفکرانی، ملاهایی، رسانه‌هایی، کتاب‌هایی، اطلاعات مختلفی همه این باور را در ما تقویت می‌کنند، طوری‌که به جزئی از وجودمان تبدیل شده است. کار خدایی! برای خدا! در راه خدا! نذر خدا! انگار خداوند را چیزی نیازمند می‌بینیم که باید برای آن نذر کنیم، در راه او کمک کنیم و قربانی دهیم، تا از ما راضی شود! اینها اهداف عالیه‌ی بهترین مسلمانان در هزار و چهارصد سال پس از ظهور اسلام است.

بعد نکته‌ی جالب قضیه اینجاست که برای طبیعی شدن ماجرا و اینکه این باور خوب جا بیفتد، لشکر گمراهان حتی روشنفکرانی را اجیر می‌کند که برای ما داستان‌فرسایی کنند که اعراب جاهلیت با آن بدویت به کشور ما ریختند و اگر پادشاهان ساسانی آنچنان ظالم نبودند که بستر برای تسلط اعراب و فرهنگ‌شان را حاکم کنند، ما از امثال فردوسی کم نداشتیم. بعد هم کلی صغری و کبری می‌چینند که می‌دانید فردوسی که بود، آنکه کلمه‌ی عربی استفاده نکرد! تازه اگر از علی و اسامی و اعتبارات اسلامی گفته، بخاطر جو زمانه بوده! می‌بینید! یک تز غلط، یک آنتی تز غلط و یک بستر مناسب که هرچه جز حقیقت و راستی پذیرفته شود.

ارتجاع چیست؟ اینکه به فرهنگ هزار و چهارصد ساله که هیچ، چند هزار ساله‌ی قبل از آن که توسط پیامبران آمده بگراییم و اگر به کشورمان راه یافته خدا را شکر کنیم، یا به مانند بت‌پرستان متعصب جاهلی، انکار حق و حقیقت پیش بگیریم، که نه! حتی حاضر نیستیم برای کفر خود چیزی از دست بدهیم، بلکه به مانند قوم ثمود و عاد فقط به لذت و نفس‌پروری بپردازیم. من معتقدم که اعراب جاهلیت بسیار متمدن‌تر از نفس‌پروران مرفه هستند، حداقل آنها جاهل بودند، اما نفهم نبودند! به آنچه فهمیده بودند باور داشتند، و الا آنچنان پای اسلام نمی‌مانند که حتی پیشینیان این مرفهان برای فرار از دست آنها سلطنت کشور که هیچ، جان خود را بدست گیرند و شهر به شهر آواره شوند. فکر می‌کنید فرهنگ وحشی را اعراب داشتند؟ عرب‌ها وحشی هستند؟ لابد اگر کسی غیر از این را بگوید، مودبانه‌ترین واکنش‌ها، فحش‌ها و اتهامات درجه چندم است. لشکر گمراهان اینجا نیز خوب کار می‌کند.

عرب‌ها جاهل هستند، ما خوب بودیم، الان هم باید برای مقابله با رژیم، از اساس با دین به مبارزه بر خیزیم تا وضعیت‌مان درست شود! این استدلالی است که لشکر گمراهان آن را تقویت می‌کند. چیزهایی بافته شده به غلط که هیچ چیزی جز بدبختی و شقاوت را در پی ندارد.

آیا مردم ایران چون مسلمان هستند، اینچنین بهم می‌تازند؟! آیا چون اسلام در میان آنها رسوخ کرده، اینچنین ناحق می‌کنند؟! آیا آنچه از امنیت وجود دارد، به خاطر همین تلاش گمراهانه‌ی آنها در مسیری که فکر می‌کنند حقیقت است، نیست؟

من باور دارم که با وجود همه‌ی گمراهی و ناراستی، آن عده از مردم که به این مسائل نادرست باور دارند، از آن مرفهان بی‌اعتقاد و لذت‌طلب نه تنها بهتر هستند، بلکه در آخرت هم یقینا وضعیت بهتری دارند. به نظر شما کسی‌که چیزی در زندگی مادی ندارد، اما فکر می‌کند که ولایت علی باعث می‌شود او به جهنم نرود، در صورتی‌که کارهایی اخلاقی برای این مسیر انجام می‌دهد، از کارهایی ناصواب چشم می‌پوشد، با آن کسی‌که می‌گوید این چیزها دروغ و شر و ور است و در لذت غوطه‌ور می‌شود، یکی هستند؟ آیا این عدالت خواهد بود؟

به مطلب نخست باز گردیم، آیا نماز آن دوست من بی‌فایده بوده است؟

لنگه کفشی که حکم کیمیا داشت!

2008-12-16T00:38:00.009+03:30

لنگه کفشی که حکم کیمیا داشت!

جمهوری اسلامی خبر لنگه کفش پرتاب کردن یک خبرنگار عراقی را برجسته کرد و حتی در چند بخش خبری پر بیننده‌ی خود با آوردن کارشناسان خود به "تحلیل" در مورد آن پرداخت. احتمالا تنها تاسف آنها در مورد این خبر اینست که چرا هیچکدام از کفشها به جورج بوش نخورد. شاید اگر چنین می‌شد، بسیجی‌ها شربت و شیرینی می‌دادند. مثل قضیه‌ی خود پیروز اعلام کردن حزب‌اله لبنان در جنگ تابستان سه سال پیش که چنین کردند.

این خبرها مانند چند قلو زائیدن‌ها، بحران اقتصادی در کشورهای غربی (بخصوص آنها که متحد سنتی ایالات متحده به حساب می‌آیند) رسوایی اخلاقی کشیش‌ها و ... خریداران زیادی در میان رسانه‌های جمهوری اسلامی دارد. آخر هرچه نباشد آنها برای اینهمه پرداختن به مشکلات مردم، لابه لای این همه گزارش‌هایی که به مفاسد اقتصادی پیگیری شده، وعده‌های مسوولان که اجرایی می‌شود، بایستی تنوع را نیز داشته باشند!

اگرچه تیتر اول گوگل‌نیوز نیز این مساله شد، اما میان آن پرداختن و این پرداختن، فاصله زیاد است. مثل قضیه‌ی بردن پرونده‌ی ایران به شورای امنیت، سقوط صدام حسین، امضای توافقنامه‌ی امنیتی عراق و آمریکا و بسیاری از ماجراهای دیگر که در رسانه‌های جمهوری اسلامی نیز تیتر می‌شود، اما آنچه آنها در مورد این قضایا می‌گویند و حرص می‌زنند که به دیگران هم بقبولانند، با آنچه دیگران می‌گویند متفاوت است.

وضعیتی که جمهوری اسلامی در آن به سر می‌برد موجب شده است که چنین چیزی تا چند روز همچنان بر سر زبان‌ها باشد. احتمالا احمدی‌نژاد نیز از این ماجرا خوب آتویی دستش آمده. حالا که دیگر نمی‌تواند در مورد محو کردن اسرائیل و افسانه دانستن هولوکاست دهانش را باز کند چیزی بگوید، با دق‌دلی که از بوش سر مناظره نکردن و جواب نامه ندادن دارد، احتمالا از فردا لب و لوچه‌ی همیشه آویزانش را – که یکی باید آن را جمع و جور کند – ول می‌کند و می‌گوید، آنها که با لنگ کفش در منطقه پذیرایی‌شان می‌کنند با ما که بدون محافظ در عراق می‌گردیم، یکی هستیم؟

آیا پرتاب لنگه کفش از سوی یک عقده‌ای که ماه‌ها قبل به همکارانش در مورد تنفر از آمریکا و بوش گفته بود، یعنی تو دهنی به دموکراسی؟ آیا اینکه یک شخص که نماینده‌ی خود عراقی‌ها نیز نیست، چه برسد به اینکه نماینده‌ی صدای افکار عمومی منطقه باشد؛ توهینی انجام دهد، این به لکه‌دار شدن آزادی عراقی‌ها می‌انجامد؟ آیا آنها که امروز در نجف جلودار تظاهرات برای حمایت از این اقدام بودند، همان‌ها نیستند که خواستار افزایش نفوذ جریان‌های مورد حمایت جمهوری اسلامی هستند؟

آنها که فکر می‌کنند جریان آزادی‌خواهی و دموکراسی‌خواهی، بلکه بالاتر حق‌خواهی و مبارزه با ظلم و زور به افراد وابسته است، تاریخ را نخوانده‌اند و از آن عبرت نمی‌گیرند. مفصود رژیم و عواملش نیستند، که آنها کر و کور هستند و هر چقدر هم چیزهایی روشن در برابرشان رخ دهد، چیزی در نمی‌یابند. بلکه مقصود عده‌ای هستند که سادگی کرده و افسار خود را بدست کسانی می‌دهند که اصلا به نفع آنها فکر نمی‌کنند.

اگر جورج بوش به عراق برود و در آنجا مورد حمله قرار نگیرد جای تعجب است. رژیمی دیکتاتور که ریشه‌ی سی ساله داشته را کنده است و بعد هم محکم همانجا وایستاده تا همین کسانی که امروز در حمایت از اقدام آن معلوم الحال تظاهرات کردند، همدیگر را پاره نکنند. القاعده را به خفگی کشانده است، رژیم جمهوری اسلامی که بزرگترین حامی تروریسم است درمانده کرده است و کشورهای عرب منطقه را به دموکراسی دعوت می‌کند. آیا چنین کسی در خانه‌ی سخت‌ترین دشمنانش ایمن است؟ خنده‌دار اینست که عده‌ای ان‌جوجه بازی در آورده‌اند و گفته‌اند که نسبت به جان این خبرنگار نگران هستیم. در مقابل، بوش این فرد را یک شخصی می‌داند که خواسته در رسانه‌ها مطرح شود و حالا شده، همین!

به آن ملنگ‌هایی که مثلا اینطرفی هستند (در مقابل رژیم هستند) و نسبت به این قضیه شادمان هستند، کمک می‌کنیم که ببینند رژیم خامنه‌ای با آنها که چند شعار "بر حق" علیه آن دادند، چه داستان تراژیکی را ابتدا در کوی دانشگاه و بعد در چند دانشگاه دیگر صورت داد.

رسانه‌ای که وی خبرنگار وی بوده، یعنی شبکه‌ی البغدادیه از مسوولان عراقی خواسته که وی را فورا آزاد کنند. این مسوولان غیر مستقیم حمله به بوش، می‌گویند که وی باید در راستای آزادی و دموکراسی وعده داده شده از سوی مقامات آمریکایی آزاد شود.

حالا شما در نظر بگیرید که بسیجی‌هایی که تقی به توقی می‌خورد، دم در سفارتخانه‌ی غربی پلاس می‌شوند، شیشه می‌شکنند، عربده می‌کشند و وزرات‌خارجه‌ی جمهوری اسلامی هم هیچ اقدام موثری نمی‌کند، وقتی پوتین به تهران آمد لال شدند، چیزی ندیدند. پوتین همان کسی بود که خود همین بسیجی‌ها او را قربانی‌کننده‌ی منافع رژیم در قضیه‌ی هسته‌ای می‌دانستند. اما قضیه‌ی اصلی ظلمی که او انجام داد و کمتر از قراردادهای زمان قاجاریه مانند رویتر و تلبوت که در مقابل‌شان اعتراض شد و منسوخ شدند نیست. آن از بین بردن حق ایران در مورد دریای خزر است. حالا فکر می‌کنید اگر کسی – غیر از بسیجی‌ها – اعتراض می‌کرد، در مقابل سفارت روسیه یک چندم آن عربده‌کشی‌های بسیجی‌ها در مقابل سفارتخانه‌های عربستان سعودی، مصر، انگلیس، فرانسه، هلند، دانمارک، آلمان، نروژ و سوند که آنها انجام می‌دادند انجام می‌داد، کاری نمی‌کردند؟ (مطابق ماده‌ی ٥١٧ قانون مجازات اسلامی رژیم، هر کس به جان رئیس کشور خارجی یا نماینده‌ی سیاسی آن در قلمرو ایران سوء قصد نماید، به مجازات مذکور در ماده‌ی ٥١٥ محکوم می‌شود. در ماده‌ی ٥١٥ برای سوء قصد کننده به جان رهبر و هر یک از روسای قوای سه گانه و مراجع تقلید – چنانچه محارب شناخته نشود – حبس سه تا ده سال در نظر گرفته شده است.) حالا تمامی ابعاد این مفاهیم را با آنچه خبرنگار عراقی در مقابل آزاد کننده‌ی کشور خود انجام داد در نظر آورید، بعد ببینید کجای داستان باید ایستاد و کدام طرف باید بود.

این مدعیان تازه به دوران رسیده‌ی حقوق بشری زبان نفهم می‌گویند که به هر حال خبرنگار عراقی که سوء قصد نکرده، لنگه کفش پرتاب کرده، کی با لنکه کفش می‌میرد؟! اما حتی برای توهین به رئیس یک کشور نیز در قانون مجازات اسلامی جمهوری اسلامی تعیین مجازات شده و حبس یک تا سه ماه در نظر گرفته شده است. البته این قانون مشروط به این شده که در آن کشور نیز نسبت به ایران معامله متقابل صورت گیرد. این یعنی اینکه آنها باید به مقامات نامحترم جمهوری اسلامی در کشورهای آزاد خود احترام بگذارند و نگویند که خامنه‌ای، رفسنجانی و خاتمی و دیگران سران رژیم چه و چه هستند (حتی اگر دادگاه‌های بین‌المللی و محلی جرم‌شان را ثابت کرد و تحت تعقیب قرار گرفتند) و الا در مقابل سفارتخانه‌شان همین بساط است که می‌بینید.

کاری که امروز آنها در مقابل این اتفاق انجام دادند، در راستای تظاهرات جلوی سفارت‌خانه‌هاست. اینکه اینقدر به این مساله بپردازند، یعنی اینکه جورج بوش نزد ملت ایران محترم است. مانند کاری که طلبه‌ها در مقابل سفارت عربستان سعودی انجام دادند. شما می‌بینید که مقامات عربستانی و مردم عربستان سالی دوازده ماه یکبار هم اسم ایران و فرهنگ ایران و هر چیز مربوط به ایران را نمی‌آورند، اما اینجا هر ساله ماه رمضان مرجع تقلید معروف‌شان، قبل از سریال اول می‌آید وهابی‌ها را می‌کوبد! کدام بر حق هستند، آنها که در خانه نشسته‌اند و فحش می‌دهند، یا آنها که علنا اعتقادات نادرست را فتنه می‌خوانند و خواستار نابودی مظاهر کفر و شرک می‌شوند؟

این رویارویی است میان آنها که اهل منطق هستند و آنها که نیستند. بدبخت مردمی که رسانه‌های آنها را کسانی مانند منتظر الزیدی می‌گردانند، که حتی تصور اینکه روزی بتوانند در رسانه‌ای آزاد باشند نداشتند، چه رسد به اینکه بتوانند در مقابل بزرگ‌ترین قدرت هدیه‌ی کننده‌ی آزادی حضور یابند.

اگر الزیدی آزاد شود، این به دلیل اصول آزادی بیان نیست، بلکه این به دلیل گذشت و رافت بوش است. من هم می‌خواهم که او آزاد شود، تا به ایران دعوت شود، تا طلبه‌ها، مقامات ایران، همان فحاشهایی که الگویی مانند او را می‌خواهند دورش را بگیرند. مطمئنا این برای آزادی و حامیان آن بهتر است، لااقل اینچنین آنها رسواتر می‌شوند. اینجاست که صحبت حضرت عیسی مسیح معنا می‌یابد، "اگر فقط کسانی را دوست بدارید که شما را دوست می‌دارند، پس چه برتری بر دیگران دارید؟ خدانشناسان نیز چنین می‌کنند."

حـمله به ایران؛ برانگـیزاننده رژیـم یا "دشـمنان"!

2008-12-08T06:03:00.028+03:30

حـمله به ایران؛ برانگـیزاننده رژیـم یا "دشـمنان"!

بسیاری از تحلیلگران تاکنون به مساله‌ی حمله به ایران پرداخته‌اند؛ در صورتی‌که زمانی این مساله یک تابو بود. بسیاری می‌گفتند که همین "حمله حمله" گفتن‌هاست که آن را عادی می‌کند. می‌توانید با جستجویی ساده با کلمات War، Attack و Iran ده‌ها مقاله‌ای که دامنه‌اش از یک وبلاگ ساده از یک فرد عادی در جنوب شرقی آسیا تا گزارشات معظم موسسات دولتی و انیستوهای غیر وابسته‌ی غربی برسید. از پنج سال و نیم پیش که حمله به عراق صورت گرفت تا به امروز آنقدر مقاله له و علیه حمله به ایران نوشته شده است که دیگر به راحتی می‌توان گفت که این از موضوعی لمس‌نشدنی به موضوعی دست‌مالی شده بدل شده است.

حمله به ایران نه از این‌جهت که جورج بوش حرفی از آن زده باشد در کانون توجهات قرار گرفت، که او تنها از رد نکردن گزینه‌های مختلف برای جلوگیری از دستیابی ایران به تسلیحات اتمی سخن گفت. آنچه علت همه‌گیر شدن بحث حمله به ایران شده است، نه در بیرون از ایران، بلکه منشا آن از همین کشور بوده است.

به چند سال گذشته بازگردیم، درست در چه نقطه زمانی بحث حمله به ایران جدی شد؟ پس از حملات تروریستی ١١ سپتامبر و خوانده شدن ایران به عنوان یکی از محورهای شرارت از سوی جورج بوش؛ پس از آشکار شدن برنامه‌ی مخفی هسته‌ای ایران؛ پس از نقض عهد ایران نسبت به توافقاتش با کشورهای غربی؛ پس از حمله به عراق؛ پس از انتخاب مجدد جورج بوش؛ پس از اینکه جمهوری اسلامی از تاسیسات اتمی‌اش فکّ پلمب کرد؛ پس از آنکه سانتریفیوژها را یکی پس از دیگری نصب کرد؛ پس از آنکه دولت ایران قطعنامه‌های شورای امنیت را وقعی ننهاد؛ پس از آنکه اروپا دید که در مذاکرات هسته‌ای با نماینده‌ی رژیم به جایی نمی‌رسد؟

از صحبت‌های کلیشه‌ای و بدون پشتوانه بگذریم که دست‌کمی از کارتون‌هایی مانند چوبین ندارد که هر دردسر با طراحی برونکا صورت می‌گیرد. عده‌ای در ایران که خودشان را کارشناس جا زده‌اند و احتمالا اگر مدرک‌شان را بخواهند ارزیابی کنند به "کردان‌نامه"ای (دانشنامه‌ای که مقامات رژیم به آن اعتبار علمی یافته‌اند!) دیگر می‌رسند، می‌گویند که آمریکا محض "دست‌گرمی" به افغانستان و عراق حمله کرد و هدف اصلی‌اش ایران بوده است. بعد هم کلی آسمون و ریسمون می‌بافند که حتی پایین آمدن قیمت نفت را هم توطئه‌ی دشمن می‌دانند. در فکر همچین افرادی اصلا نمی‌گنجد که چیزی خارج از دایره‌ی اقتضائات ایران و یا آمریکا ایجاد شود. البته دایره‌ی افرادی که در رژیم چنین به شیزوفرنی مبتلا هستند به تحلیلگران و کارشناسانشان بسته نیست، بلکه مقامات عالی‌رتبه‌ی آنها نیز که دست دوستی برای هر ننه‌قمری در هر جای دنیا دراز می‌کنند و فکر می‌کنند که وقت حمله، آنها لبیک گوی رهبر رژیم به منافع غرب می‌تازند نیز شامل می‌شود.

حالا اگر به همین افراد مطمئن و خاطر جمع نسبت به خیال‌بافی‌هایشان بگویند، اگر رژیم ایران از برنامه‌ی هسته‌ای‌اش دست بر دارد، آیا آمریکا حمله خواهد کرد؟ مطمئنا آنچه در دلشان می‌گذرد را بیان نمی‌کنند و باز هم شر و ورهایی بهم می‌بافند که "آمریکا با ملت ایران بر سر مساله‌ی هسته‌ای مشکل ندارد، بر سر پیشرفت مشکل دارد. اگر این برنامه‌ی هسته‌ای نبود، به چیزی دیگر بهانه می‌گرفتند."

مساله‌ی توهم و خیال‌بافی آنها محدود به اینکه دیگران (قدرتمندان عالم مخصوصا) را بیکار برای پرداختن به آنها می‌بینند نمی‌شود، بلکه خود را قطب دیگر جهان و حتی عالم امکان می‌بینند! چیزهایی که بهم می‌بافند آنقدر موهوم است که حتی یک شخص مریض‌احوالی در یک دولت شرور دیگر حاضر نیست آنها را بر زبان بیاورد، تا لااقل خروج‌شان از شمول اهل عقل منحصر به فرد نباشد.

وقتی رژیمی جماعتی را به مانند آن ناپلئون داستان قلعه‌ی حیوانات (شخصیت خوک داستان قلعه‌ی حیوانات جورج اورول) پر کینه و وحشی بار می‌آورد، باید از او بر حذر بود. اما این رژیم تنها این عیب را ندارد، اگر چنین بود، همچنانکه مقاماتش نیز معترف هستند، صدها سال هم با آنها کار نداشتند.

رژیم ایران از راه درست به جایی نمی‌تواند برسد تا بگوییم می‌تواند رقیبی باشد یا نباشد. شما همین یک قلم طرح تحول اقتصادی؛ کاری که نظام جمهوری اسلامی شق القمر خود حساب کرده و روی آن تبلیغات می‌کرد را در نظر بگیرید و ببینید چطور برای هر جزء آن مثل خری که توی گل مانده باشد جان می‌کنند. این از برکت دوری از حق است که اینچنین شده‌اند. وقتی قرار باشد یک سال از بازاری‌ها مالیات چندرغازی اضافه شده را نگیرند (رئیس سازمان مالیاتی هم در جلسه با آنها بگوید که بعد از یکسال هم همان چیزی که امسال می‌دادید می‌دهید و نگران نباشید، اصلا قانون مالیات برای شما نیست و شما را شامل نمی‌شود!) انتظار نداشته باشید که مردم بیایند در این طرح ملی با میل و رغبت مشارکت کنند. هر جزئی از این طرح که می‌خواهد اجرا شود، به بعد موکول می‌شود و انگار همان ناحقی که مخصوص شرورهای بی‌عرضه و لیاقت است باقی می‌ماند؛ افزایش قیمت.

اگر شما یک جمعیت میلیونی را گرسنه، درمانده و وحشی کردید، آن وقت به دنبال مخرب‌ترین تسلیحات بودید، بعد هم قدرت‌های جهانی را هیچ دانستید و برای از بین بردن و محو کردن ملت‌ها نقشه کشیدید؛ اگر دیدید که هیچ اتفاقی در مقابل‌تان نیافتاد، بدانید که این دنیا روی حساب و کتاب نیست! اگر قرار بود که هر پاپتی با دو آزمایشگاه و سرهم کردن چند وسیله، بخواهد ادعای علم و فناوری کند و دنیا را تهدید کند، که امروز چیزی از دنیا باقی نمانده بود.

الان بحث این نیست که جمهوری اسلامی یک سال دیگر صاحب بمب اتمی می‌شود و یا چند سال دیگر، بلکه بحث اینست که اگر آمریکا و یا اسرائیل به ایران حمله نکنند، جمهوری اسلامی کار خود را در به پا کردن جنگ خواهد کرد.

آیا نزدیک به پانصد هزار ایرانی که در جنگ ایران و عراق کشته شدند را فراموش کرده‌اید؟ آیا یادتان هست که هواپیماهای عراقی شهرهای ایران را بمباران می‌کردند؟ آیا عراق یک ابر قدرت بود و یا به دنبال این بود که ایران را بگیرد؟ ممکن است همان افراد اسکیزوفرنی بگویند که صدام، خوزستان را می‌خواست، ما برای حفظ خاک و آب باید می‌جنگیدیم. آنها دلیل‌شان اینست که صدام قرارداد الجزایر در مورد خط مرزی آبی ایران و عراق را ملغی اعلام کرد و به ایران هجوم آورد و این کار را درست پس از انقلاب انجام داد، چون ایران تازه انقلاب کرده بود و ارتش نداشت. اما اگر به این افراد حقیقتا حق را منقلب کرده بگویید که اگر محض امتحان هم که شده یکبار آتش‌بس را که از سال ١٣٦١ عراق آن را پیشنهاد داده بود می‌پذیرفتند، چه چیزی دارند که بگویند؟ از چه ترسیدند؟ شور انقلابی بچه‌های جنگ بخوابد؟ اینکه دیگر نوجوانی، بی اذن پدر و مادرش برای رفتن به بهشت به سپاهی‌ها التماس نکند، تا آنها با لبخندی که حاکی از آب شدن قند در دلشان بود به او بگویند، "کشور به دکتر و مهندس هم نیاز دارد، تو فعلا درس بخوان!".

امروز هم آنچه رژیم ایران را از بحران نجات می‌دهد، اینست که جنگی دیگر به پا شود، اگر هم کسی حمله نکند، آنقدر آتش‌افروزی و شرارت‌پراکنی می‌کند که اتفاقی بیفتد که نبایستی بیفتد. برخی فکر می‌کنند که مثلا چون افرادی به جایی نرسیده‌اند دوست دارند جنگ بشود تا در بلبشوی جنگ به چیزی برسند، نمی‌گویم افرادی چنین فکری نمی‌کنند، اما حداقل من باور دارم که جنگ با همه‌ی خرابی‌هایی که دارد اگر در این مرحله اتفاق افتد، بهتر است.

من معتقدم که رژیم، جنگ در زمان حاضر را نمی‌خواهد، بلکه آن را نگه داشته شده؛ زمانی‌که خود را مهیای آن کرد، می‌خواهد. چه زمانی آن خواهد بود؟ وقتی که اکثریت جمعیت با ایمان جوان، مستاصل شده باشند، وقتی که اکثریت مطلق جمعیت کشور به شیطان باور پیدا کرده باشند و از راه بدر شده باشند و وقتی که روندگان به جهنم در ایران به اندازه‌ای رسیده باشد که هلاکت‌شان برای حالا حالاها آنها را سر قدرت نگه دارند.

مـوضـوعـاتـی کـلیـدی در عـراق بـرای تـشکـیلات اوبـامـا

2008-11-25T22:19:00.002+03:30

مـوضـوعـاتـی کـلیـدی در عـراق بـرای تـشکـیلات اوبـامـا

با وجودی‌که که رئیس‌جمهور منتخب آمریکا، باراک اوباما، یک عراق ورزیده در اداره‌ی امور امنیتی را به ارث می‌برد، اما همچنان موضوعات داخلی حل نشده و تثبیت نشده‌ای وجود دارد. چنانچه نسبت به عراق با دقت کار نشود، پیشرفت شکننده‌ی موجود می‌تواند نیست و نابود گردد و عراق به عرصه‌ی مملو از خطرات و اتفاقات غیرمنتظره‌ی شوم برای سیاست خارجی رئیس‌جمهوری بعدی آمریکا بدل شود. در اینجا ده موضوع با اهمیتی که تشکیلات رئیس‌جمهوری بعدی بایستی آنها را در مورد عراق مورد ملاحظه قرار دهد، می‌آوریم:

1. تعیین کردن اهداف: تشکیلات بوش منابع هنگفتی را برای امید به دستیابی به ماکزیمم نتایج سرمایه‌گذاری کرد. با این‌وجود به روشنی شکست آن مقصودها در عراق بدست آمد. تشکیلات اوباما نیاز به این دارد که سیاستی را به قاعده پی‌ریزی کند که همه‌ی موضوعات را در بر بگیرد و با ظرافت به چیزی بیش از پایان بردن این جنگ نظر داشته باشد. اینکه چه چیزهایی را ایالات متحده واقعا می‌تواند بدست آورد؟ اینکه چه برآمدهایی برای ایالات متحده قابل تحمل هست و چه چیزهایی نیست؟ اینکه چطور می‌تواند عراق را در استراتژی متقاعد کننده برای تمامی منطقه که شامل افغانستان، پاکستان و ایران می‌شود، نشاند؟

2. شیوه ی عقب‌نشینی: موافقتنامه‌ی وضعیت نیروها (The Status of Forces Agreement) میان ایالات متحده و عراق در حال جلو رفتن است، موافقتنامه‌ای که شکلی از خروج نیروها را مدنظر قرار داده است. این در حالی است که احتیاج مبرم به نیرو برای تقویت کردن ماموریت‌های عملیاتی در افغانستان در کنار آن مطرح است. اما چنانچه بغداد بخواهد تغییری در برنامه‌ریزی صورت گرفته شده بدهد چه می‌شود؟ آیا دگرگونی شرایط می‌تواند بر مراحل عقب کشیدن نیروها و آهنگ آن تغییری ایجاد کند؟ آیا واشنگتن می‌خواهد، چنانچه اوضاع در عراق به طرز قابل‌توجهی وخیم‌تر شود، افق زمانی را تمدید کند و یا به سرعت سپری کند؟

3. مدیریت محول کردن امنیت: تلاش‌هایی که پیشتر در سال 2006 به منظور محول کردن مسوولیت برقراری امنیت به نیروهای عراقی صورت گرفت، با مشکلات عدیده‌ای دست به گریبان شد. آیا معیارهایی که چه زمانی مطابق آن، استان‌های عراق قادر به برعهده گرفتن امور امنیتی بشوند، معین شده است؟ آیا ایالات متحده می‌تواند به طرز محسوسی از اینکه نیروهایش گشت بزنند بکاهد و همزمان قابلیت‌های (اطلاعاتی، پشتیبانی هوایی و تخلیه‌ی امدادی نیروها) را به صورت قدرتمند حفظ کند؟

4. ارتقای نیروهای امنیتی عراقی: آمریکا بایستی به نیروهای عراقی کمک کند که قابلیت و مهارت بیشتری را به منظور جلوگیری از نزاع‌های فرقه‌ای غیرمنتظره بدست آورند. برای به وجود آمدن چنین وضعیتی، مشاوران و دستیاران ایالات متحده به سالها زمان نیاز دارند، به ویژه کمک کردن در ایجاد توانمندی‌ها در بخش‌هایی که عراقی‌ها در حال حاظر فاقد آن هستند. آیا این تلاش‌های مدد رسان آنچنان که اکنون سازماندهی و تدارک دیده می‌شود، موثر است؟ آیا با در نظر گرفتن نیازهای رو به فزونی افغانستان، این مددها می‌تواند در افغانستان به همراه عراق اختصاص داده شود؟ آیا وزارت دفاع ممکن است که با شتاب دادن به برنامه‌ی فروش تسلیحات و تجهیزات نظامی خود، برای نیروهای امنیتی عراق تجهیزات جنگی را به طرز خطرناک و ناشایسته‌ای تامین کند؟

5. اعاده‌ی سنی: گروه‌های "بیداری" و "فرزندان عراق" در برزخ انتقال از کنترل آمریکا، به حقوق‌بگیران و ساختار فرماندهی عراقی، با آینده‌ای نامعلوم روبه‌رو هستند. چگونه آمریکا می‌تواند به سنی‌ها کمک کند که اطمینان یابند که آنها در جامعه‌ی عراق جای می‌گیرند و ستونی در سیستم سیاسی عراق دارند، و به تمرد و شورش بر نگردند؟

6. وضعیت کرکوک: کرکوک، شهر غنی از نفت در شمال عراق مورد ادعای عرب‌ها و کُردها است. این به عنوان نقطه‌ی بسیار حساسی خواهد بود که نزاعها در مورد آن ادامه خواهد داشت. آمریکا چه نقشی می‌تواند در هرچه کمتر شدن آتش زیر خاکستر نزاع کُردها و اعراب در مورد کرکوک داشته باشد؟ آیا سیاستی که آمریکا بایستی در پیش بگیرد، این باشد که بر تعویق انداختن این موضوع به زمانی نامعلوم تاکید کند، یا به عنوان واسطه‌ای برای مصالحه ظاهر شود و یا اینکه عراقی‌ها را تشویق کند که شهر نفت‌خیز را به یک طرف بدهند و به جای آن، تمرکزشان را بر سهیم شدن در درآمدهای نفتی معطوف کنند؟

7. نوع سر و کار داشتن با نفوذ ایران: به عنوان یکی از همسایگان عراق، ایران میل طبیعی به نفوذ در مسائل داخلی عراق دارد. با این‌وجود، خرابکاری سیاسی تهران و پشتیبانی از شبه‌نظامیان عاقبت موجب می‌شود که منافع عراقی‌ها و همچنین آمریکا آسیب ببیند. تا چه میزان و در چه نوع‌هایی نفوذ ایران در مسائل داخلی عراق می‌تواند از سوی ایالات متحده تاب آورده شود؟ چگونه آمریکا می‌تواند به عراقی‌ها کمک کند تا در برابر نفوذ مخرب و بی‌ثبات کننده‌ی ایران مقابله کنند؟

8. آینده‌ی روابط سیاسی با عراق: چه تصویری آمریکا می‌تواند پیش خود از پدیدار شدن عراقی بااقتدار مجسم کند، که احتمالا در صحنه‌ی جهانی رفتاری غیر قابل پیش‌بینی از خود نشان می‌دهد؟ از چه طریق و به چه میزانی آمریکا باید خودش را در سیاست‌های عراق وارد کند؟ آیا ایالات متحده باید به طور فعالانه در پی ایجاد توازن قدرت میان دسته‌های عراقی باشد؛ آنچنانکه از خطر فاصله بگیرد، و از اینکه به یکی از گروه‌ها برای بخت و اقبالش در کسب قدرت نزدیک شود خودداری کند؟ یا باید همچنان در کنار میدان باقی بماند؛ آنچنانکه خود را فارغ‌البال برای بهترینی که می‌تواند انجام دهد بیابد؟

9. بالندگی اقتصادی: اقتصاد عراق در حال حاضر با اتکای 90 درصدی به نفت موجب می‌شود که حساب باز کردن روی درآمدی مطمئن برای آن کشور را اساسا بی مایه کند. چطور آمریکا می‌تواند به عراق در تنوع بخشیدن به تکیه‌گاه‌های اقتصادی این کشور کمک کند؟ چگونه می‌تواند آمریکا سرمایه‌گذاری خارجی در اقتصاد عراق را در بخشی جز انرژی تشویق کند؟ چه انگیزه‌هایی می‌تواند بغداد به مقامات محلی و استانی ارائه کند تا شفافیت بیشتری بخرج دهند و مکانیسم‌های تقسیم درآمدهای نفتی (میان عراقی‌ها) را بهبود بخشند؟

10. بازگشتن مهاجران: شمار زیادی از عراقی‌ها برای در امان ماندن از نزاع‌های فرقه‌ای به اردن و سوریه گریخته‌اند. آیا بغداد به این کشورها برای مساعدت مالی‌شان مدیون است؟ در وضعیت بازگشت مهاجران، بهترین راهی که می‌توان در مقابل این هجوم یکدفعه‌ای بدست گرفت چیست؟ آیا آمریکا به بازگرداندن ترکیب قومی‌ای که قبل از 2006 در نواحی مرکب از فرقه‌های مختلف بود متعهد است؟ آیا سطحی از جدایی فرقه‌ای برای نگه داشتن آزامش ضروری است؟

هیچ اکسیری برای ناخوشی‌های عراق وجود ندارد، و هیچ طرحی هم به این درجه نمی‌رسد که با دلیل موجه تمامی پیچیدگی‌هایش را که گه‌گاه مسائل ضد و نقیض بی ثبات هستند را محاسبه کند. به استثنای اینکه نفوذ آنی و مستقیم آمریکا با کاهش نیروهایش رو به افول می‌گذارد، این چیزی است که اهمیت پیش‌بینی تمامی منظرهای مشکلات پیش رو را افزایش می‌دهد، به منظور اینکه بهترین راه پیش رو برای آمریکا و عراق توصیه شود.

- برگرفته از مقاله‌ای (عنوان اصلی مقاله: Ends, Ways, and Means in Iraq: 10 Issues for the Obama Administration) از سایت بررسی سیاست‌های جهانی (World Politic Review) به قلم برایان ام.بورتون (Brian M. Burton) و جان پل اسناپر-کاستراس (John Paul Schnapper-Casteras). برایان براتون به عنوان دستیار تحقیقاتی در مرکز امنیت آمریکای نوین (Center for a New American Security) است. او از دانشگاه جورج تاون در برنامه‌ی مطالعات امنیتی مدرک گرفته است. جان پل اسناپر-کاستراس مطالعات تحقیقی پیش‌دکتری‌اش در مرکز همکاری و امنیت بین‌الملل دانشگاه استنفورد است.

بـهای مـانـدن در عـراق

2008-11-23T23:39:00.001+03:30

بـهای مـانـدن در عـراق

این روزها که باراک اوباما رئیس جمهور منتخب ملت آمریکا فرصت کافی برای فکر کردنِ بی هیاهو و جار و جنجال به راه انداختن در مورد شعارهای انتخاباتی را دارد، با سر و کار داشتن به اطلاعاتی که تیم جورج بوش در اختیار تیم او قرار می‌دهد، به واقعیات دیگری، جز آنچه که در میان عموم پخش و انتشار می‌یابد، آگاه می‌شود. اگر او به همه‌ی جوانب آنطور که باید آگاهی یابد، بی‌گمان خروج نیروهای آمریکایی را بدون ملاحظه‌ی شرایط، فرمان نخواهد خواهد داد. دلایل زیادی وجود دارد که او خروج نیروهای آمریکایی را انجام دهد، اما از آن سوی، عواقب خطرناکی مترصد چنین عملی است. اما آنچه در واقعیت رخ خواهد داد، نه ماندن در عراق، بدون هیچ برنامه‌ی روشن است و نه بیرون کشیدن نیروها به فوریت.

اخیرا دولت تحت اداره‌ی شیعیان عراق با آمریکا توافقنامه‌ای را به امضاء رسانده است که بنا بر آن مقرر شده، نیروهای آمریکایی تا پایان سال 2011 میلادی از عراق خارج شوند. اوباما این توافقنامه را که برگ برنده‌ای برای آمریکا در مقابل نفوذ نیروها و عوامل امنیتی جمهوری اسلامی است از بین نمی‌برد. جورج بوش با گرفتن این "اجازه‌ی حضور" توانست کار را برای خلف خود بسیار ساده کند. اوباما پس از اینکه در ماه ژانویه در کاخ سفید فرماندهی را بدست گرفت، می‌تواند شمار نیروهای آمریکایی را در عراق کاهش دهد و می‌تواند بنا به این توافقنامه، تحرکات آزادانه‌ای در جهت سیاست خارجی آمریکا داشته باشد، که از جمله‌ی آن فشار مستقیم بر نفوذ نیروها و عوامل جمهوری اسلامی در عراق است. بخصوص اینکه با مصوبه‌ی کنگره این کار تسهیل شده است.

جدای از این، اوباما با این توافقنامه فرصت کافی را برای اینکه رویدادها و تحولات منطقه را به سمت و سوی حضور مستمر آمریکا سوق دهد خواهد داشت. سه سال زمان مناسبی است برای مانور و تحرک آمریکا. اسرائیل، عربستان سعودی و برخی گروه‌های عراقی (از جمله گروه‌های کُرد و سنی) که می‌خواهند آمریکا در عراق بیشتر بماند. این تمایل بی اجابت نخواهد شد، چنانچه مانورهای زیرکانه به ایجاد شرایط مساعد برای ماندن آمریکا کمک کند.

اما حضور نیروهای آمریکایی در عراق می‌تواند نتیجه‌ای فراتر از برانگیخته شدن شورش و تروریسم به واسطه‌ی آن داشته باشد؛ تاخیر در خروج از عراق، موجب می‌شود که تلاش‌ها در عراق و کل منطقه برهم بخورد و دچار آشفتگی شود.

ساز و کاری که میان ایالات متحده و گروه‌های مختلف سنی در استان‌های الانبار و دیاله شکل گرفت، به کاهش خشونت‌ها در این دو استان منجر شد. اما این گروه‌ها اکنون زیرزیرکی اما قابل تشخیص، موجبات بی‌ثباتی را ایجاد می‌کنند. در موقع خود، آنها بیشتر نیز خودشان را نشان خواهند داد. جمعیت‌های قبیله‌ای متمایز هستند و اغلب هم مخالف. دامنه‌ی واکنش به همکاری با آمریکا؛ از خوشامدگویی به متحدی ضد گروه‌های شبه‌نظامی شیعی و القاعده تا پذیرش یک ضرورت، تا دشمنی بر ضد همکاری با خارجی‌ها کشیده شده است.

در برخی از موارد، همکاری با خارجی‌ها سبب شده است که قدرت شماری که در بیرون از ترتیبات سنتی قبیله‌ای بوده‌اند افزایش یابد. این قدرت بیشتر از دستیاری از شورشیان و رهبری جماعت تباهکار است. ادامه‌ی این وضعیت کم‌کم موجبات تغییرات اجتماعی زیان‌آور و غیر قابل‌پیش‌بینی‌ای را فراهم می‌آورد که دری به شکل‌های جدیدی از نزاع میان جامعه‌ی سنی می‌گشاید.

همکاری سنی‌ها با ایالات متحده موجب به صدا در آمدن زنگ هشداری برای شیعیان شده است. آمریکا در چند سالِ اشغال، شیعیان را مقدم داشت. ایالات متحده تسلط ارتشی سنی‌ها را بر هم زد و سیاست بعثی‌زدایی شدید را به صورت قانونی در آورد؛ که هر دو موجب به حاشیه رفتن سنی‌ها و خرسندی شیعیان شد. اما زمانی‌که ایالات متحده و سنی‌ها همکاری را آغاز کردند، شیعیان از قدرت‌گیری مجدد سنی‌ها هراس برشان داشت، که به عدم اطمینان و بدگمانی‌شان (شیعیان عراق) نسبت به ایالات متحده و تعلق‌خاطر بیشتر با ایران پیش می‌برد. تکرار چنین رویه‌ای به شکسته‌شدن بیشتر پیوستگی‌ها میان ایالات متحده و شیعیان می‌انجامد. شیعیان عراق شصت درصد مردم این کشور را تشکیل می‌دهند و هر دولت دموکراتیک با آنها ساخته می‌شود. آنها نه بایستی به سوی دشمنی با ایران و نه به مسیر تحت نفوذ قرار گرفتن این کشور بروند.

ادامه‌ی وضعیت موجود، منجر به بی‌ثمری تلاش‌های ایالات متحده در خارج از عراق می‌شود. اکنون دیگر این اصل ثابتی که عنوان می‌شد "تروریست‌ها از سبک زندگی ما متنفر هستند" جای خود را به این تحلیل می‌دهد که اشغال خارجی، دلیل اصلی برای تروریسم است. بنابراین حضور طولانی‌تر آمریکا موجب می‌شود که گروه‌های تروریستی سرمایه‌های بیشتری دریافت کنند و نیروهای تازه‌نفسی را جذب کنند. کشورهای همسایه نیز یا از اشغال خارجی چشم‌پوشی می‌کنند و یا از آن پشتیبانی می‌کنند. عربستان سعودی بیشترین هدف محتمل برای گروه‌های تروریستی است.

ایالات متحده تاثیر قابل‌توجه خود بر رویدادها در عراق را حتی پس از بیرون کشیدن نیروهایش از عراق حفظ خواهد کرد. همچنین این ممکن است که نیروهای نظامی این کشور برای سالهای بیشتری (بیشتر از سه سال مندرج در توافقنامه‌ی امنیتی) در این کشور باقی بمانند. بهترین راه برای نفوذ بر تحولات سیاسی عراق نیز از آن پس می‌تواند در تشریک‌مساعی با عربستان سعودی که گروه‌های سنی در مرکز عراق را تحت‌نفوذ خود دارد، همچنین کار با ایران که نفوذ بسیار زیادی بر روی شیعیان دارد باشد. این قدرت‌ها می‌توانند به دولت عراق کمک کنند که مهارت و تسلط بیشتری در اداره‌ی امور بدست آورد و نیروهای نظامی با آرایش متنوعی تشکیل دهد، تا از نزاع‌های فرقه‌ای باز بدارند و هم شیعیان و هم سنی‌ها را به فعالیت تحت احزاب سیاسی مشایعت کند.

جهد آمریکا برای به پایان رساندن دیکتاتوری در عراق با نیروی نظامی صورت گرفت که رسیدن به آن به آسانی میسر شد. اما لازم است که عراق از خارج شویم و دیپلماسی را بکار گیریم، تا به هدفی که ثبات دموکراسی در عراق است، دست پیدا کنیم.

_____________

- از مقاله‌ی برایان ام‌.داونینگ - The Costs of Staying in Iraq- Brian M. Downing که نویسنده چندین کار سیاسی و تاریخی از جمله، "انقلاب ارتشی و تغییر سیاسی" و "مسیرهای افتخار: جنگ و تغییرات اجتماعی در آمریکا از نبرد عظیم تا ویتنام" است. (منظور از جنگ جهانی اول تا جنگ ویتنام است.)

العجب، ثم العجب، یاللعجب، بین الجمادی و الرجب!

2008-11-18T08:48:00.007+03:30

العجب، ثم العجب، یاللعجب، بین الجمادی و الرجب!

آنقدر مسائل عجیب و غریب در ایران رخ می‌دهد که اگر کسی بگوید که از یک خانواده سالم، غیر معتاد دار، بزهکار ندار، غیر دارای فرد افسردگی، غیر دارای مشکل اخلاقی، به حق و درست توانسته است به جایی برسد که احساس موفقیت کند، دیگران را از خود منتفع سازد، این چیزی است که برای مردم بیشتر جای سوال دارد!

در کشوری که مردمش احساس می‌کنند، جز با دزدی و دغل‌کاری نمی‌توانند چیزی از آنچه حق خود می‌دانند بدست آورند؛ در کشوری که روشنفکران، تحصیل‌کردگان، هنرمندان، سرآمدان و نخبگانش نه اینکه به نفع خود اولویت بدهند، بلکه فقط به خودشان فکر بکنند، انتظار نداشته باشید که اینچنینی کشوری پیشرفت کند و مردم آن احساس سعادت و خوشبختی کنند.

با روند معکوس اخلاقی کنونی که در جامعه‌ی ایران پیش می‌رود، فکر اینکه جنگ موجب نابودی چیزی بشود، مسخره است. ظاهرا تنها چیزی که برای ما باقیمانده است، آرزوی چیزی است که ما را از افتادن در بدبختی مطلق نجات دهد. به واقع ما در کشوری جهنمی و بهتر بگویم، جهنمی‌ترین کشور دنیا هستیم. چیزی طعنه‌دار می‌گوید، احتمالا غربی‌ها از اینکه به این شیشه‌ی پر از اسید دست بزنند می‌هراسند، شاید که چیزی از آن به آنها بمالد.

وقتی که به چرایی افتادن در این وضعیت تامل کنیم، در می‌یابیم که بسیاری از ما به قسمتی از داستان تراژیک خودمان بدل شدیم. (البته برخی نقش‌هایشان به نظر بهتر می‌آید، قسمت غمناک آنها هنوز فرا نرسیده است.) گستردگی نقش‌ها آنقدر هست که از یک بچه‌ی خردسال تا یک پیرمرد از کار افتاده را شامل شود، بنابراین اصلا ناراحت نباشید! (هرچند که بودن در این داستان اصلا جای خوشحالی ندارد.)

برای اینکه دست‌تان بیاید در چه داستانی قرار دارید، و باور کنید که واقعا چیزی وجود دارد، چند مورد از آنچه جا افتاده طرح می‌شود، تا خودتان دریابید که ماجرایی دگرگون از آنچه در جهان می‌گذرد، در ایران شکل گرفته است؛ دروغ‌هایی که راست پنداشته می‌شوند، ریاکاری‌هایی که صداقت گرفته می‌شوند، اعمال از روی ترسی که به حساب هیبت و اقتدار گذاشته می‌شوند، صدقه‌دادن‌هایی که بذل و بخشش پنداشته می‌شوند و ...

o اگر وزارت بهداشت جمهوری اسلامی اعلام می‌کند که فلان داروی جدید را ساخته است (که تاکنون در جایی نظیرش دیده نشده است) ببینید آیا سایتی آن را تصدیق کرده است. می‌دانید که تایید یک خبر با نقل‌قول صِرف از آن اثبات نمی‌شود. من که شخصا در مورد داروی ضد سرطان و داروهای ادعایی جمهوری اسلامی به این سایت‌ها برخورد کردم؛ سایت پرس‌تی‌وی، ایسنا، ایرنا ... البته ممکن است شما سایت‌هایی مانند بخش فارسی بی‌بی‌سی را هم به حساب آورید، اما بعید است که چیزی جز نقل‌قول از سایت‌ها و مقامات رژیم آورده باشند.

o اگر خبر کسب مقام ممتاز و اول در فلان مسابقه‌ی علمی برای چند ایرانی از رسانه‌ی به اصطلاح ملی را شنیدید و بعد معلوم شد که ده‌ها کشور هم وضعیت مشابهی داشته‌اند، تعجب نکنید. اشکال اینست که رسانه‌ی ملی نگفته است که مثلا مسابقات اختراعات سوئیس، مقام اول و دوم ندارد و ممکن است ده‌ها اختراع، مدال کسب کنند.

o اگر شنیدید که یک دختر بر روی سانتریفیوژ کار می‌کند و بعد خبر گزارش البرادعی در مورد سانتریفیوژهای پی 1 و پی 2 پخش شد، فکر نکنید که این دو مقوله بهم مرتبط هستند. برای کره‌گیری نیز از سانتریفیوژ استفاده می‌کنند. سانتریفیوژ عنوان نوعی از دستگاه است که بر اساس شتاب گریز از مرکز کار می‌کند.

o اگر راه به راه از اول و دوم شدن در مسابقات روبوکاپ در اقرب و اقصا نقاط دنیا خبر برایتان نقل کردند، فکر نکنید که فردا قرار است که جای آدمها در ایران ربوت بگذارند! اگر هر تیم دانشگاه آزاد را به جایی بفرستند، خودتان حساب کنید وقتی که هر شهرستانی یک دانشگاه آزاد دارد، چه مدال‌های رنگ و وارنگی بدست می‌آورند. (البته که همه‌ی دانشگاه‌ها تیم روبوکاپ ندارند!)

o اگر هر چند وقت یکبار خبری از آزمایش یک موشک، آن هم جدید! از رسانه‌های جمهوری اسلامی به سمع و نظرتان رسید، با خودتان حساب نکنید فردا روسیه باید بیاید برای مقابله با سپر موشکی آمریکا از ایران موشک بخرد. وقتی بودجه‌ی ارتش و سپاه ایران به بیش از پنج میلیارد دلار برسد، بالاخره باید یکی دو موشک از مدل‌های قدیمی موشک‌های کره شمالی، روسیه و چین بدست متخصصان توانمند وزارت دفاع و صنایع پشتیبانی نیروهای مسلح سرهم بندی شود و یک پرچمی از جمهوری اسلامی روی آن رنگ کنند. بگذریم از اینکه در این آزمایش‌ها رسانه‌های جمهوری اسلامی منحصرا حضور دارند و بعدها باید به دنبال فتوشاپ‌کارهای ماهر برای بوجود آوردن نمای شلیک موشک جدید بگردند!

o اگر خبری از اوضاع قمر در عقرب در بریتانیا، فرانسه و آلمان در رسانه‌ی ملی آمد که مردم فرنگ برای زندگی کردن خود دچار مشکل شده‌اند، یاد صف وایستادن خودتان برای گرفتن شیر و نان، و قند و شکر کوپنی نیفتید! مردم بریتانیا عادت نکرده‌اند غذاهای حاضری بخورند، حالا که چندتایی گله‌مند این هستند که چرا باید به جای استیک همیشگی و روزانه‌شان، کمی چیزهای دیگر را جایگزین کنند، اینجا در ایران یک عده انگار که گمشده‌شان را پیدا کرده‌اند، در تمامی بخش‌های خبری آن را به تیتر مهم خود بدل می‌کنند. در مورد بیکاری چند هزار نفر در اروپا جار و جنجالی به راه می‌اندازند که بیا و ببین! مگر اینکه بی‌بی‌سی بخش فارسی خبر بیکاری چند صد هزار ایرانی را منعکس کند، چون بخش‌های خبری رسانه‌های رژیم، حتی روزنامه‌های اصلاح‌طلبش مشغول تحلیل وضعیت بحران اقتصادی غرب هستند، هرچه باشد ایران جزیره‌ی امن این دریای متلاطم است!

o اگر از وعده‌ی آوردن درآمد نفت بر سر سفره‌ی مردم شنیدید، و بعد دیدید که چیزی که به سفره‌تان اضافه نکرده‌اند، که یک چیزی برای نگه داشتن همان مقرری قبلی طلب می‌کنند، از این تعجب نکنید که بگویند نفت بو دارد، مردم از بوی نفت بدشان می‌آید! اگر رسانه‌هایشان گفتند که در دنیا قیمت‌ها بیداد می‌کند، فکر نکنید که وضعیت آنها هم مثل شماست و رئیس‌جمهور و سردمدار آنها هم یک‌جوری از تعهدات خود شانه‌خالی می‌کنند. یک روز در برنامه‌ای که برای اعلام طرح اقتصادی‌اش است می‌گوید، "اتفاقا الان بهترین زمان برای اجرای طرح تحول اقتصادی است، قیمت نفت دارد عادلانه می‌شود و ما باید از این فرصت استفاده کنیم" روز دیگر که قیمت نفت سقوط پیدا کرده است، با ژست حق به جانب می‌آید که "الان بهترین زمان برای اجرای طرح تحول اقتصادی است، قیمت‌های جهانی در سراشیبی است ..." یک روز می‌گوید، "این طرح هفت جز دارد که باید با هم اجرا شود و هر تاخیر و تعللی در هر یک از این بخش‌ها، به منزله‌ی زمین خوردن کل طرح است" روز دیگر می‌گوید، "علی الحساب تا یکسال بخش مربوط به سازماندهی مالیات‌ها اجرا نشود" و فردای آن روز ساز اجرای بخش "حذف یارانه‌ها" را کوک می‌کند و رسانه‌ی ملی با آن تانگو می‌رقصد.

o اگر از رسانه‌های رژیم شنیدید که مقامات ایرانی با مقامات سعودی دیدار کرده‌اند و بالاترین مقام آنها، ملک عبدالله قول داده که زائران ایرانی هر کاری از گریه و زاری خواستند آنجا به راه بیاندازند، بعد شنیدید که در سایت بازتاب، تابناک و فردانیوز جاهای دیگر از قول مراجع می‌آورند که وهابی‌ها اگر به آزار و اذیت‌هایشان ادامه دهند، حج را تحریم می‌کنند، تعجب نکنید. مشکل اینست که آنها به مانند احمدی‌نژاد که از خنده‌ی یک زن فرنگی ذوق می‌کند و با تبختر از آن، اینجا و آنجا یاد می‌کند و می‌آورد که غربی‌ها دل‌شان با ماست! این مقامات نیز وقتی با مقامات عربستان سعودی دیدار می‌کنند و کلی خواهش و تمنا که بگذارید شیعیان بیایند سر قبرستان بقیع روضه بخوانند و ... و بعد از اینکه مقام سعودی به این حرف‌های صد تا یک غاز گوش می‌کند، برداشت می‌کنند که مقامات عربستانی موافقت کرده‌اند!

o اگر شنیدید که رئیس‌جمهوری ایران منتظر دعوت پادشاه عربستان می‌ماند تا به حج برود و بعد از قول مقامات عربستانی می‌آید که فلان مقام عربستانی – نه پادشاه عربستان – از وی دعوت کرده، تعجب نکنید. اگر هم آن سال، در خبرهای رسانه‌های رژیم، از مراسم برائت از مشرکانی پر رونق‌تر از سالهای پیش خبر دادند، اما تصویری از این مراسم که احمدی‌نژاد سخنرانی کرده باشد پخش نکردند، باز هم تعجب نکنید!

o اگر بعد از اجلاس آناپولیس که برای اولین بار نمایندگانی از کشورهای عرب منطقه در چنین سطحی با مقامات اسرائیلی در یک نشست به منظور صلح خاورمیانه گرد هم می‌آیند (که با محکومیت رژیم همراه بود) مقامات رژیم له‌له می‌زنند که یک‌جوری نشان دهند در منطقه منزوی نیستند، تعجب نکنید که اگر با موافقت رئیس دوره‌ای شورای همکاری خلیج (نامی که این شورا به جای خلیج فارس برگزیده است) سر از پا نشناخته به قطر برود. بعد معلوم شده که دعوت نبوده و احمدی‌نژاد خواسته حضور پیدا کند و بعد هم وزیر خارجه‌ی کویت پرده‌پوشی نکرد و گفت که موافقت همه‌ی اعضا بر حضور احمدی‌نژاد نبوده است. بعد که از احمدی‌نژاد، عنادی، مجری تلویزیون رژیم در مورد چون و چرایی این دعوت سوال کرد و مطالبی در زیر سوال بردن این قضیه از جانب عده‌ای (نگفت که وزیر خارجه کویت را هم شامل می‌شود) بیان کرد، احمدی‌نژاد که انگار گازش گرفته باشند گفت، برخی نمی‌فهمند دیپلماسی چطوری است که این مطالب را عنوان می‌کنند، زنگ می‌زنند، تبادل‌نظر می‌شود ... بر این اساس تعجب نکنید که موافقت با رفتن وی به قطر، از سوی او دعوت کشورهای منطقه به حساب بیاید. وقتی‌که امام جماعت مسجدی در عربستان دعوت کننده به حج تمتع وی باشد، و بعد بگویند ملک عبدالله رسما دعوت کرده، این چیزها خیلی عجیب نیست.

o اگر یک روز شنیدید که یک اتوبوس پر از سپاهی در سیستان و بلوچستان رفته رو هوا و چند وقت بعد هم فیلم‌های سر بریدن از افراد غیر نظامی بوسیله‌ی اشرار در اینترنت را رویت کردید، تعجب نکنید که خبری از به هلاکت رسیدن باندهای مختلف اشرار اینجا و آنجا پخش کنند. بعد از مدتی هم اگر شنیدید که امام جمعه‌ای ربوده شد، توریستی به گروگان گرفته شد و سربازان جمهوری اسلامی را برده‌اند پاکستان و آنها را یکی یکی می‌کشند، باز هم فکر نکنید که این شبکه‌ها ویروس‌وار تولید شده‌اند. شاید مانورهای نمایشی نیروی انتظامی در این چند روزه برای سرپوش گذاشتن به چیزی باشد که رسانه‌های جمهوری اسلامی از پرداختن به آن در مورد امنیت درمانده‌اند.

o اگر نزدیک انتخابات ریاست‌جمهوری بود و فرمانده نیروی انتظامی هم کاندیدای آن بود و خبر از گروگان‌گیری مسلحانه در یک مدرسه پخش شد و همان روز ختم به خیر شدن آن را در بوق و کرنا کردند، تعجب نکنید که این نیروی جمهوری اسلامی چطور هر چند وقت یکبار از حوادث گروگان‌گیری سربلند بیرون می‌آیند. برای عرضه و لیاقت این نیرو همان یک مورد بیجه کافی است، هرچند که هر روز بر شمار اینچنین افرادی افزوده می‌شود! (بگذریم از مشکلات اخلاقی افراد این نیرو) حتی اگر نمایش اقتدار با ترتیب دادن گروگان‌گیری‌های نمایشی چیزی به امنیت مردم اضافه کند، خوب است!

o اگر دیدید که مسوولان جمهوری اسلامی در مصاحبه‌های خود، لغات دو پهلو که جای خود دارد، از کلمات و فعل‌هایی که مشخص نیست بر چه چیز مرتبطی دلالت می‌کند بهره گرفتند، تعجب نکنید. وقتی از وزیر رفاه در مورد خط فقر سوال می‌شود، اول می‌گوید که این سوال درست نیست، و بعد می‌گوید که برای شما چه تفاوتی می‌کند و دست‌آخر هم می‌گوید که خط فقر را آمارها تعیین می‌کنند! از وزیر کار در مورد میزان بیکاری سوال می‌کنند، اول می‌گوید که این آمارهایی که برخی رسانه‌ها منتشر می‌کنند درست نیست، بعد ادامه می‌دهد که ما معتقدیم که میزان نرخ بیکاری کمتر از اینهاست و بعد بدون اینکه بگوید که آمارش چه مبنایی دارد می‌گوید، نرخ بیکاری در هر جای دنیا با فرمول خاصی محاسبه می‌شود! از احمدی‌نژاد در مورد تورم سوال می‌شود، اول می‌گوید، این چیزهایی که شما می‌گویید نیست، بعد می‌گوید تورم با تورم انتظاری فرق می‌کند، اضافه می‌کند یک عده‌ای دارند به تورم انتظاری دامن می‌زنند و دولت اقداماتی در این خصوص اندیشیده است.

o اگر می‌بینید که هر مسوولی در نظام جمهوری اسلامی از رهبر تا مدیر کل، هر جایی که می‌نشینند می‌گویند، فلان برنامه را تدارک دیده‌اند، لایحه‌اش را نوشته‌اند، طرحش مشغول بررسی است، و با همه‌ی اینها در روی همان پاشنه‌ی قبلی می‌چرخد تعجب نکنید. وقتی لاریجانی، آن مرفه بی‌درد رئیس مجلس رژیم باشد که اول اقدامش که اصول‌گرایی رژیم از آن فوران می‌کند، اختصاص یکصد میلیون تومان به هر نماینده است، وقتی هم که پشت تریبون مجلس قرار می‌گیرد، در دفاع از آن می‌گوید که من فکر نمی‌کنم که صد میلیون پولی باشد! با این اوصاف، شما انتظار دارید که آنها از درد مردم به خودشان بپیچند! ببخشید! آنها مردم را چیزی حساب نمی‌کنند. اطلاع دارید که کردان چه فیلمی در جلسه‌ی استیضاح آمد؛ آمده شهادتین می‌گوید و اعلام می‌کند که من مسلمان هستم! بعد هم قسم می‌خورد که دلیلی برای کناره‌گیری ندیده است!

o اگر شتیدید که هر جبهه رفته‌ای و هر پیوسته به انقلاب سال پنجاه هفت، اکنون یک مدرک دکترا از دانشگاه‌های ایران و یکی از خارج برای خودش دست و پا کرده، تعجب نکنید. الان برخی در عکس این قضیه تعجب می‌کنند؛ یعنی وقتی می‌شنوند که فلان سپاهی جنگ رفته‌ای، فلان فرزند کشته شده‌ی جنگ، نتوانسته وارد دانشگاه دولتی (مثلا صنعتی شریف) شود، سوال برای‌شان پیش می‌آید که چه مشکلی داشته. اینقدر سهمیه گذاشته‌اند که هر کسی از آنها بتواند به سه برابر ظرفیت برسد، هول داده شود درون دانشگاه. در این حیص و بیص یکی مانند کردان هم پیدا می‌شود که حتی از دانشگاه آزاد هم مدرک گیرش نیامده است! لابد لازم ندیده که از تفریحاتش چند دقیقه‌ای بگذرد و چند تا مدرک مهندسی و دکترا به روسای دانشگاه‌ها که از دوستان انقلابی‌اش هستند سفارش دهد. وقتی که حجت الاسلامی علی خامنه‌ای فردای مرگ روح‌اله خمینی به آیت‌اله ارتقا پیدا می‌کند و چندی بعد هم برای اینکه قانون اساسی جمهوری اسلامی خدشه‌دار نشود، به آیت‌اله العظمی‌ایی ملقب می‌شود، تعجب نکنید که فردا روزی که کردان برای تصدی در جایی دیگر رفت، نه دکترای افتخاری، بلکه مدرک دکترا از دانشگاه دولتی را نشان دهد.

o اگر شنیدید که تحلیلگران روزنامه‌ی دولتی رژیم، که زیر نظر ولایت فقیه اداره می‌شود، برای اینکه نشان دهند که در عربستان حقوق اقلیت رعایت نمی‌شود، جمعیت این کشور را از نصف جمعیت واقعی هم کمتر گزارش دادند (تا دروغ‌شان اثر کند) و هیچ‌کس به روی خودش نیاورد، تعجب نکنید. (جمعیت عربستان سعودی در روزنامه‌ی دولتی کیهان 12 میلیون نفر گزارش داده شده که با 27,600,000 نفر جمعیت برآورد شده عربستان در سال 2007 فاصله‌ی فاحشی دارد.) اگر شنیدید که جنرال موتورز، بزرگ‌ترین کارخانه‌ی خودروسازی جهان در آستانه‌ی ورشکستگی است، یا اینکه بیشتر مردم در غرب داروی ضد افسردگی مصرف می‌کنند، حتی اینکه اکثریت زنان انگلیسی قربانی خشونت خانگی می‌شوند و ... اینها را هم مثل گفتن جمعیت عربستان 12 میلیون نفر است بدانید. (از این پس قبل از اینکه چیزی از مطالب رسانه‌های رژیم را به عنوان یک مطلب واقعی برداشت کنید، حتما آن را با مراجع بین‌المللی تطبیق دهید.)

o اگر در حالی‌که ایران توان ساخت بسیاری از ابتدایی‌ترین وسایل صنعتی را ندارد و یا کوچک‌ترین تحریمی، قیمت‌ها افزایش می‌یابد، خبر از تسخیر فضا توسط دانشمندان ایران را شنیدید، تعجب نکنید. ماهواره‌بر سفیر امید را که یادتان هست! در حالی ایران خبر از موفقیت‌آمیز بودن آن داد که اصلا معلوم نکرد، منظورش از موفقیت چیست. شما حساب کنید زمانی‌که برای مردم ایران در مورد گرانی و تورم، آنطوری دروغ می‌بافند، در مورد این چیزی که شلیک کرده‌اند و مردم اصلا نمی‌دانند کجا رفت، چه خالی‌بندی‌هایی که نمی‌توانند در مورد آن پخش کنند. اما رسانه‌های وابسته به کشورهایی که دارای تجهیزات رصد فضا هستند، گفتند که این ماهواره‌بر اصلا در مسیرش منحرف شده و در مدار قرار نگرفته است.

o اگر شنیدید که عده‌ای در فلان شهرستان گرفتار باندهای شیطان‌پرستی شده‌اند، تعجب نکنید. آنها اصلا نمی‌دانند گروه شیطان‌پرستی چیه! هر چیزی که برای جمعیت جوان جدید و بدیع باشد، کشنده و جذاب است. اما اگر شنیدید که یک جایی، آن هم در تهران، مردمی دور یک شخص جمع شده‌اند و باورشان شده که او رابط امام دوازدهم که هیچ، که پیامبری دارد، بدانید کاسه‌ای زیر نیم کاسه است. وقتی هم که دیدید این چیزها از صدا و سیما سر درآورده و شما روی صفحه‌ی تلویزیون جمهوری اسلامی می‌بینید که یک عده‌ای – در حالی‌که مشخص است دارند با حالت مسخره صحبت می‌کنند – بر روی تپه‌ای در اطراف تهران زیارت خانه‌ی خدا را بجا می‌آورند، تعجب نکنید!

از این چیزها نباید تعجب کنید! شمار این مسائل هر روزه در ایران در حال افزایش است. کاری که در مقابل آنها باید انجام داد، اینست که به بخشی از آن بدل نشویم. بسیاری از مردمی که چنین شده‌اند احتمالا در پاسخ به اشتباه‌کاری‌های مرسوم‌شان می‌گویند، زندگی است دیگر! باید گذراند! این هم یکی از آن چیزهای عجیب و غریب است که وقتی هم بگویی این امور، این اخلاق رذل، این خودخواهی، این ... در هیچ کجای دنیا به غیر از این کشور جهنمی مشهور و معمول نیست؛ آنقدر که جا افتاده است، سخن تو را عجیب می‌دانند! اگر هم خیلی روشنفکر به نظر آیند، این را (زیر سوال بردن اساس این مسائل) هم به عنوان بخشی از عجایب مرسوم خود، به بخشی از این مشهورات و امور معمول‌شان اضافه می‌کنند.

تـب تـند زود عـرقـش در مـی‌آیـد

2008-11-15T14:37:00.003+03:30

تـب تـند زود عـرقـش در مـی‌آیـد

وقتی باران شدید می‌آید، همه می‌دانند که سریع از تک و تا می‌افتد. قاعده بر اینست که هر چیز که شدت و حدّت زیادی دارد، زودتر قوت و توانش زایل می‌شود. به یاد آوریم، زمانیکه هیاهوها برای مخالفت با جنگ عراق به پا خاست، آنقدر شدید و همه‌جا گیر شد که یک عده‌ای باورشان شده بود که اگر اینطور پیش برود، این تظاهرکنندگان هستند که حکم بر قطعیت حمله نکردن به عراق می‌رانند. ما به فاصله چند روز پس از آغاز جنگ دیدیم (طبق نظرسنجی‌ها منتشر شده) محبوبیت جورج بوش به بالاترین میزان، یعنی بیش از 70 درصد رسید. اما این محبوبیت نیز بسیار فروکش کرد. اصولا نمی‌توان به هیاهوها و جار و جنجال‌های مقطعی تکیه کرد.

او با شعار تغییر آمده؛ مردم آمریکا از او تغییر می‌خواهند؛ جهان منتظر است ببیند که او چه تغییراتی را مدنظر دارد و چگونه می‌خواهد آنها را به پیش ببرد. چیزی که در این میان مهم است، اینست که آیا باراک اوباما شعور را فدای شعار خود می‌کند. چند دلیل وجود دارد که او اساسا در پی تغییرات اساسی نباشد:

- اول اینکه مردم آمریکا، توده‌های آمریکای لاتین نیستند که در پی چه گوارا و فیدل کاسترو و آلنده بوده باشند، بلکه آنها یک رئیس‌جمهور برای سر و سامان دادن "بهتر" به اوضاع قدرتمندین، پر نفوذترین و ثروتمندترین کشور دنیا می‌خواهند.

- دوم اینکه باراک اوباما به مردم وعده‌ی تغییر اساسی در سیاست خارجی و یا امور داخلی را نداده است. او بارها گفته است که سیاستی که او در صورت روی کار آمدن خواهد داشت، در مورد اصل "عدم پذیرش" ایران هسته‌ای با جورج بوش، رئیس‌جمهوری کنونی آمریکا تفاوتی ندارد. او بارها بر حمایت از اسرائیل تاکید داشته است. او بارها بر این مساله که هیچ گزینه‌ای را در مقابل تهدیدات حذف نمی‌کند – بلکه به دنبال افزایش قدرت آمریکا برای برگزیدن بهترین گزینه‌هاست – اذعان داشته است.

- سوم اینکه یک نفر در آمریکا سلطه‌گر، دیکتاتور و رهبر خود رای که افسار همه‌ی امور را بدست بگیرد، حتی در بالاترین مقام اجرایی بروز پیدا نخواهد کرد. این قانون آمریکاست که او را محدود می‌کند؛ این اصول اساسی نظام دموکراتیک است که او را مقید و پاسخگو می‌کند. بنابراین بر خلاف دیکتاتوری مذهبی در ایران که حتی حاضر به کار در چارچوب قانون اساسی مکتوب نیست. (یا قانون اساسی را توسط شورای نگهبانی که خود تعیین می‌کند، تفسیر به مطلوب خود می‌کند) چنانچه اصول اساسی و حیاتی آمریکا توسط هر مقامی نقض و یا حتی شائبه‌ی آن برای مقامات رسیدگی‌کننده بوجود آید، وارد عمل می‌شوند. حتی جورج بوش با وجودی‌که فرماندهی کل قوا را داشت، تا زمانی‌که مجوز نمایندگان کنگره را بدست نیاورد، نتوانست از قدرت خود در جهت مقابله با تهدید فوری که از جانب عراق تشخیص داده بود روانه می‌شود، عملا بهره بگیرد. هم‌اکنون نیز مجوز برای شنود و بررسی ارتباطات تلفنی مشکوک با تمدید مجوز از سوی نهادهای دیگر صورت می‌گیرد.

- چهارم اینکه حتی اگر باراک اوباما از سوی هیچ حزبی و توسط هیچ سازمانی مورد حمایت نبود و مستقلا به ریاست‌جمهوری نائل می‌آمد، باز هم از نفوذ سیاستمداران، سناتورها و نمایندگان متنفذ بی‌بهره نبود. در کشوری که دیکتاتوری مذهبی وجود دارد و افراد برای منافع شخصی گرد حکومتگران گرد می‌آیند، حتی با وجود منفعت‌طلبی شخصی، این تاثیرپذیری از باندهای دور و بر حاکمان در تصمیم‌گیری‌ها وجود دارد. حالا که با یک رئیس‌جمهور در میانه‌ی یک حکومت که اجزای آن از نمایندگان محلی، فرمانداران ایالت‌ها تا نمایندگان و سناتورها بایستی به تایید مردم برسند، مواجه هستیم، باید حساب کرد که تا چه اندازه او را می‌پایبند که مبادا گاف دهد! (هرچند که روزنامه‌چی‌های همه‌جور طیف رژیم از این، به "بی‌اجازه‌ی لابی‌های صهیونیست آب نخوردن رئیس‌جمهور آمریکا" تعبیر کنند.)

- پنجم اینکه ممکن است بسیاری، از جمله خیلی از رای‌دهندگان به وی، بر این نظر باشند که اگر قرار بر این نیست که او کار فوق‌العاده‌ای انجام دهد، پس برای چه به او رای داده‌اند؟ آیا با ادامه‌ی سیاست‌های قبلی (منظور اصول اساسی آن است) او هم به یکی از روسای جمهور قبلی آمریکا بدل نمی‌شود؟ خب! این طبیعی است. او قرار نیست معجزه کند. اگر چنین بود، او رئیس‌جمهور نبود! به هر حال مردم با این قضیه کنار خواهند آمد. سازگاری و مدارای آنها از رسانه‌های جمهوری اسلامی که کمتر نیست؛ وقتی‌که بخش خبری مثلا متفاوت‌شان (بخش خبری 20:30 شبکه‌ی دوم سیمای رژیم) به اخبار مربوط به تدارک دیدن باراک اوباما برای انتخاب همکاران، مشاوران و اعضای کابینه‌اش می‌پرداخت، خبر انتخاب سگ برای خانواده اوباما را با این خبر (انتخاب اعضای کابینه) قاطی کرد و در حالی‌که نوشته‌ی "انتخاب سگ برای کابینه" زیر تصویر بود، مجری می‌گفت یک صهیونیست به عنوان رئیس کارکنان کاخ سفید انتخاب شد. البته بعدها معلوم شد که چرا مقامات رژیم از باراک اوباما چندان خوششان نمی‌آید؛ او قبل از اینکه نام احمدی‌نژاد را بیاورد، از مشکل خانواده‌اش برای انتخاب یک سگ که مشکل آلرژی برای دخترش ایجاد نکند و از طرفی یک سگ از نوع محافظ باشد سخن گفت. آیا اگر کسی خود را شر عالم بداند، محور شرارت بپندارد، از اینکه رئیس‌جمهور منتخب آمریکا در اولین کنفرانس خود بیشتر از اینکه به نامه‌ی احمدی‌نژاد بپردازد، به مساله‌ی سگ خانواده‌اش پرداخته به خود نمی‌پیچید؟ ظاهرا رسانه‌های ایران حسابی کپ کرده بودند، وقتی دیدند که تمامی شبکه‌ها و سایت‌های خبری معتبر آمریکا روی مساله‌ی سگ خانواده اوباما زوم کرده‌اند و جماعتی عربده‌کش به خیابان‌ها سرازیر نشده‌اند که شعار دهند، "اوبامای دغل‌کار ای سگ‌باز طرار".

- ششم اینکه او ممکن است تغییرات اساسی را در سر داشته باشد، اتفاقا یکی از آنها را نیز شروع کند، اما آیا می‌تواند به سرانجام برساند. جدا از اینکه تغییرات ناگهانی او خوب یا بد باشند، و فارغ از اینکه او در داخل با مشکلی از لحاظ در دستور کار قرار دادن آنها نداشته باشد، آیا در اجرا، او با هیچ مانعی مواجه نیست. همین حالا از جانب یکی از متحدان نزدیک آمریکا در زمینه‌ای که کسی چندان احتمال نمی‌داد مخالفتی در برابر او صورت گیرد، بی‌محابا شاهد دست رد به سینه خوردن او هستیم. آنجلا مرکل، صدر اعظم آلمان اکنون که اوباما رئیس‌جمهور منتخب آمریکا شده است، در واکنش به سخنرانی قرای او در آلمان – پیش از انتخابات آمریکا – که گفته بود که از آلمان خواهد خواست که نیروی بیشتری به افغانستان بفرستد، این درخواست را رد کرد. بنابراین او در مواجهه با مسائل، علی‌الخصوص در سیاست خارجی، آنچنان دستش باز نیست که "تغییرات عمده" را به پیش ببرد. بنابراین باید خوشحال بود که او آنقدر عقل در سر دارد که وقتی یکی از این تغییرات عمده‌ی تخیلی‌اش به سرانجام نرسید، در دیگر موارد، همچون گفت‌و گو با رهبران ایران، آن هم "بدون قید و شرط" تجدیدنظر کند.

- هفتم اینکه شعارهای انتخاباتی مخصوص دوران انتخابات است و وقتی شور او را گرفته بود. بنابراین اگر او واقع‌بین باشد و نخواهد مانند گوردون براون، نخست‌وزیر ناکام بریتانیا به اسفل سافلین نرود، بایستی واقع‌بین باشد و سعی نکند آنچه قبلی داشته را نیز بر باد دهد. اگر تونی بلر را نسخه‌ی انگلیسی رهبری چون بوش بدانیم، اوباما باید از سرنوشت خلف بلر عبرت بگیرد. همه در بریتانیا منتظر کناره‌گیری براون هستند و خود او نیز سال جاری را – با اینکه هنوز ماه‌ها به پایان دوره‌ی نخست‌وزیری فاصله دارد – برای کناره‌گیری در نظر گرفته است. برای تاریخ‌ساز شدن، او باید حداقل یک دوره‌ی دیگر سر کار بیاید، نه اینکه اواسط کار مجبور به کناره‌گیری شود. (یا برکنارش کنند.)

با همه‌ی این دلایل، باز هم عده‌ای از تغییرات، آن هم از نوع اساسی و راهبردی‌اش صحبت به میان می‌آورند. در حالی‌که خودشان حتی قادر نیستند، از تغییری اساسی در چیزهایی که احمدی‌نژاد مثلا اصولگرای‌شان و محمد خاتمی مثلا اصلاح‌طلب‌شان پی گرفتند، صحبت به میان آورند. (منطور از آنها، روزنامه‌چی‌ها و طرفداران رژیم از هر دو جناح آن است که بر این دو دستگی اذعان می‌کنند و این جناح‌سازی‌های مصنوعی را مرتب در مرقومات خود می‌آورند.)